Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowegoz dnia 6 września 2017 r.w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych 1)

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego kieruje działem administracji rządowej - kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U. poz. 1894). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Efekty kształcenia wspólne dla zawodów artystycznych na koniec nauki w szkole II stopnia Załącznik nr 2 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie aktor cyrkowy Załącznik nr 3 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie aktor scen muzycznych Załącznik nr 4 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie muzyk Załącznik nr 5 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie plastyk Załącznik nr 6 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie tancerz Treść rozporządzenia Na podstawie art. 53 ust. 5 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59 i 949) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Rozporządzenie określa podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego, objętych klasyfikacją szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. poz. 622), w publicznych szkołach artystycznych: 1) aktor cyrkowy (symbol cyfrowy 343502); 2) aktor scen muzycznych (symbol cyfrowy 343601); 3) muzyk (symbol cyfrowy 343602); 4) plastyk (symbol cyfrowy 343204); 5) tancerz (symbol cyfrowy 343701). 2. Efekty kształcenia wspólne dla zawodów, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. 3. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, określają załączniki nr 2-6 do rozporządzenia. § 2. 1. Począwszy od roku szkolnego 2017/2018 efekty kształcenia wspólne dla zawodów określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz podstawy programowe określone w załącznikach nr 2-6 do rozporządzenia stosuje się we wszystkich klasach (semestrach) publicznych szkół artystycznych. 2. W ogólnokształcącej szkole muzycznej I stopnia efekty kształcenia wspólne dla zawodów oraz podstawy programowe, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych (Dz. U. poz. 2248), stosuje się: 1) w roku szkolnym 2017/2018 w klasach II, III, V i VI; 2) w roku szkolnym 2018/2019 w klasach III i VI. 3. W ogólnokształcącej szkole muzycznej II stopnia efekty kształcenia wspólne dla zawodów oraz podstawy programowe, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych, stosuje się: 1) w roku szkolnym 2017/2018 w klasach II-VI; 2) w roku szkolnym 2018/2019 w klasach III-VI; 3) w roku szkolnym 2019/2020 w klasach IV-VI; 4) w roku szkolnym 2020/2021 w klasach V i VI; 5) w roku szkolnym 2021/2022 w klasie VI. 4. W ogólnokształcącej szkole baletowej efekty kształcenia wspólne dla zawodów oraz podstawy programowe, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych, stosuje się: 1) w roku szkolnym 2017/2018 w klasach II, III, V-IX; 2) w roku szkolnym 2018/2019 w klasach III, VI-IX; 3) w roku szkolnym 2019/2020 w klasach VII-IX; 4) w roku szkolnym 2020/2021 w klasach VIII i IX; 5) w roku szkolnym 2021/2022 w klasie IX. 5. W dotychczasowych liceach plastycznych stosuje się efekty kształcenia wspólne dla zawodów oraz podstawy programowe określone w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych, do czasu przekształcenia tych szkół w licea sztuk plastycznych, o którym mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2017 r. w sprawie typów szkół artystycznych publicznych i niepublicznych (Dz. U. poz. 1125). 6. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do klas dotychczasowego liceum plastycznego prowadzonych w liceum sztuk plastycznych, do czasu zakończenia kształcenia w tych klasach. 7. W dotychczasowych ogólnokształcących szkołach sztuk pięknych stosuje się efekty kształcenia wspólne dla zawodów oraz podstawy programowe określone w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych, do czasu wygaśnięcia kształcenia w tych szkołach, o którym mowa w § 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2017 r. w sprawie typów szkół artystycznych publicznych i niepublicznych. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. 1) Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego kieruje działem administracji rządowej - kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz. U. poz. 1894). Załącznik nr 1 - Efekty kształcenia wspólne dla zawodów artystycznych na koniec nauki w szkole II stopnia Uczeń: 1) szanuje dziedzictwo kulturowe swojego i innych narodów; 2) przestrzega zasad kultury i etyki, prawa autorskiego oraz innych przepisów prawa związanych z ochroną dóbr kultury; 3) zna historię swojej dziedziny artystycznej; 4) posiada wiedzę niezbędną do prawidłowej realizacji zadań praktycznych w swojej dziedzinie artystycznej; 5) zna związki między swoją i innymi dziedzinami sztuki; 6) uczestniczy w życiu kulturalnym; 7) prezentuje swoje dokonania; 8) kreatywnie realizuje zadania, wykazując się wrażliwością artystyczną; 9) ocenia jakość wykonywanych zadań; 10) realizuje indywidualnie i zespołowo zadania oraz projekty artystyczne w zakresie swojej specjalności; 11) pracuje w zespole w ramach przydzielonych zadań, biorąc współodpowiedzialność za efekt końcowy tej pracy; 12) komunikuje się i współpracuje z członkami zespołu; 13) buduje relacje oparte na zaufaniu; 14) prezentuje postawę proaktywną; 15) organizuje swoją pracę; 16) konsekwentnie dąży do celu; 17) przewiduje skutki podejmowanych działań; 18) stosuje sposoby radzenia sobie ze stresem; 19) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe; 20) wyszukuje, selekcjonuje i dokonuje oceny informacji zawartych w różnych tekstach kultury; 21) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w realizacji zadań artystycznych, do pogłębiania wiedzy i doskonalenia umiejętności; 22) planuje swój rozwój artystyczny i zawodowy; 23) jest świadomy swoich możliwości. Załącznik nr 2 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie aktor cyrkowy EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W SZKOLE SZTUKI CYRKOWEJ Uczeń: 1) twórczo realizuje podjęte wyzwania artystyczne; 2) wykazuje wysoką sprawność fizyczną i psychomotoryczną; 3) wierzy w siebie, jest świadomy swoich możliwości, dąży do samorealizacji; 4) zna zasady posługiwania się różnymi rekwizytami i przyborami; 5) przyjmuje odpowiedzialną postawę za zdrowie i bezpieczeństwo własne oraz współpartnerów; 6) jest odporny na stres i przygotowany do pracy w trudnych i zmiennych warunkach; 7) udziela pomocy innym uczniom i odnosi się z szacunkiem do nestorów sztuki cyrkowej. OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE HISTORIA CYRKU CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy na temat historii i rozwoju sztuki cyrkowej Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości z historii światowej i polskiej sztuki cyrkowej. 2. Poznanie roli historii i jej wpływu na oblicze współczesnej kultury Uczeń postrzega sztukę cyrkową jako jeden z filarów życia kulturalnego, określa jej wpływ na inne dziedziny sztuki, samodzielnie analizuje, wyciąga wnioski i wyraża swoje zdanie na temat sztuki cyrkowej; aktywnie uczestniczy w życiu artystycznym, śledzi i stara się przewidywać nowe trendy. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy na temat historii i rozwoju sztuki cyrkowej Uczeń: 1) charakteryzuje wydarzenia cyrku światowego i polskiego na przestrzeni wieków; 2) określa rolę najwybitniejszych artystów i twórców cyrkowych w historii cyrku. 2. Poznanie roli historii i jej wpływu na oblicze współczesnej kultury Uczeń: 1) charakteryzuje techniki cyrkowe w ujęciu historycznym i współczesnym; 2) dostrzega wpływ sztuki cyrkowej na inne dziedziny sztuki. PODSTAWY CHARAKTERYZACJI CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy na temat zasad i technik charakteryzacji Uczeń: 1) poznaje różne rodzaje charakteryzacji, materiały, przybory i techniki; 2) kształtuje świadome stosowanie barw i złudzeń optycznych. 2. Projektowanie i wykonanie różnych rodzajów charakteryzacji Uczeń dysponuje umiejętnościami potrzebnymi do stworzenia i wykonania wybranej scenicznej charakteryzacji dla siebie i innych, potrafi dopasować makijaż do odpowiedniego stylu i układu akcji scenicznej. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy na temat zasad i technik charakteryzacji Uczeń: 1) posiada podstawową wiedzę w zakresie anatomii głowy, zwłaszcza twarzy; 2) rozróżnia materiały i przybory do wykonania makijażu; 3) jest świadomy znaczenia barw i złudzeń optycznych w charakteryzacji; 4) zna i opisuje różne rodzaje charakteryzacji. 2. Projektowanie i wykonanie różnych rodzajów charakteryzacji Uczeń: 1) potrafi posługiwać się przyrządami służącymi do wykonania charakteryzacji; 2) potrafi wykonać pełną charakteryzację sceniczną na własnej twarzy, jak i na twarzy innych artystów; 3) dysponuje umiejętnościami potrzebnymi do tworzenia i wykonania własnych pomysłów charakteryzacji scenicznej; 4) potrafi skomponować odpowiedni makijaż do układu scenicznego i przedstawianej w nim postaci. SPECJALNOŚĆ ARTYSTYCZNA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Przygotowanie do wykonania profesjonalnego pokazu artystycznego Uczeń umiejętnie posługuje się techniką z wybranej specjalności artystycznej oraz łączy w praktyce wiedzę i umiejętności z zakresu innych technik: cyrkowych, tanecznych, aktorskich i podstaw charakteryzacji. 2. Doskonalenie własnych umiejętności i poszukiwanie nowych form wyrazu artystycznego Uczeń: 1) potrafi samodzielnie weryfikować i wykorzystywać swoje umiejętności, zdolności i talent, a także motywuje siebie do ciągłego kształcenia i pracy nad swoim warsztatem; 2) aktywnie poszukuje inspiracji twórczej. 3. Zaangażowanie w życie artystyczne, kulturalne i społeczne Uczeń: 1) interesuje się życiem artystycznym i kulturalnym w skali lokalnej i międzynarodowej; 2) świadomie dokonuje wyboru aktywności, wspiera je i aktywnie uczestniczy w wybranych działaniach artystycznych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Przygotowanie do wykonania profesjonalnego pokazu artystycznego Uczeń: 1) wykorzystuje i łączy w działaniach artystycznych wiedzę i umiejętności z zakresu technik cyrkowych, tanecznych oraz elementów gry aktorskiej i pantomimy; 2) dokłada wszelkich starań, aby profesjonalnie zaprezentować swój pokaz artystyczny; 3) prezentuje przygotowany pokaz artystyczny, wykorzystując różne rekwizyty (ogólnodostępne i wykonane we własnym zakresie); 4) realizuje swoje działania artystyczne indywidualnie i w zespole; 5) zna zasady ruchu scenicznego i potrafi dostosować swój występ do różnych warunków i przestrzeni scenicznej, jak: arena, scena teatralna, estrada, plener; 6) jest odporny na stres i przygotowany do pracy w trudnych i zmiennych warunkach (różne warunki klimatyczne); 7) posiada niezbędne umiejętności w zakresie występów publicznych (opanowanie tremy, koncentracja, automotywacja). 2. Doskonalenie własnych umiejętności i poszukiwanie nowych form wyrazu artystycznego Uczeń: 1) przyjmuje aktywną postawę i stale doskonali swój warsztat; 2) dąży do kreowania i realizacji własnych koncepcji artystycznych; 3) posiada niezbędną wiedzę, umiejętności i zdolności do stworzenia oprawy artystycznej pokazu (muzyka, kostium, charakteryzacja); 4) czerpie inspirację z innych dziedzin, aby wzbogacić i wzmocnić wyraz artystyczny swoich pokazów. 3. Zaangażowanie w życie artystyczne, kulturalne i społeczne Uczeń: 1) uczestniczy w różnych formach aktywności artystycznej; 2) angażuje się w życie społeczności lokalnej; 3) odnosi się z szacunkiem do nestorów i dorobku sztuki cyrkowej. ZAJĘCIA UZUPEŁNIAJĄCE AKROBATYKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie wiedzy z zakresu akrobatyki Uczeń: 1) zna terminologię z zakresu akrobatyki; 2) rozumie i stosuje zasady bezpiecznego wykonywania ćwiczeń akrobatycznych; 3) wykorzystuje w praktyce typowe oraz nietypowe przyrządy i rekwizyty. 2. Rozwijanie zdolności psychomotorycznych Uczeń: 1) rozwija zdolności kondycyjne i koordynacyjne oraz gibkość; 2) kształtuje pamięć i wyobraźnię ruchową; 3) stopniuje skalę trudności w skokach akrobatycznych; 4) wykonuje elementy akrobatyczne indywidualnie i zespołowo. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie wiedzy z zakresu akrobatyki Uczeń: 1) zna terminologię stosowaną w akrobatyce; 2) potrafi ocenić swoje możliwości, uwzględniając warunki i przestrzeń, w jakiej działa; 3) świadomie korzysta z przyrządów i rekwizytów; 4) stosuje zasady bezpiecznego wykonywania ćwiczeń akrobatycznych. 2. Rozwijanie zdolności psychomotorycznych Uczeń: 1) posiada wysoki poziom zdolności motorycznych; 2) dobiera ćwiczenia kształtujące i doskonalące określone zdolności psychomotoryczne; 3) łączy pojedyncze elementy w układy skoków akrobatycznych; 4) posiada lekkość i sprężystość ruchów oraz wysoką sprawność psychofizyczną; 5) tworzy układy akrobatyczne solowe i zespołowe, stosując ćwiczenia: dynamiczne, statyczne, siłowe i gibkościowe; 6) wzbogaca ewolucje akrobatyczne elementami innych technik cyrkowych. EKWILIBRYSTYKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie wiedzy z zakresu technik i zasad stosowanych w ekwilibrystyce Uczeń: 1) przyswaja wiedzę i rozumie zasady bezpiecznego korzystania z przyrządów i rekwizytów ekwilibrystycznych; 2) zna zasady samoasekuracji i asekuracji; 3) zdobywa wiedzę na temat zasad stosowania różnych technik. 2. Rozwijanie koordynacji ruchowej Uczeń rozwija i doskonali: rytmizację ruchu, równowagę, czas reakcji, orientację ruchowo-przestrzenną, zdolność łączenia ruchu, zdolność różnicowania ruchu, zdolność dostosowywania ruchu. 3. Przygotowanie do prezentowania pokazów ekwilibrystycznych Uczeń: 1) potrafi łączyć poznane ćwiczenia z różnych technik cyrkowych w układy ekwilibry-styczne; 2) rozwija samodzielność, systematyczność i odpowiedzialność za siebie i partnerów; 3) nabywa umiejętności pracy indywidualnej i zespołowej. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie wiedzy z zakresu technik i zasad stosowanych w ekwilibrystyce Uczeń: 1) stosuje prawidłową terminologię z zakresu ćwiczeń, przyrządów, przyborów i rekwizytów ekwilibrystycznych; 2) przestrzega zasad samoasekuracji i asekuracji; 3) analizuje poszczególne fazy ruchu w ćwiczeniach ekwilibrystycznych; 4) dobiera właściwą technikę ćwiczeń do poszczególnych przyrządów, przyborów i rekwizytów. 2. Rozwijanie koordynacji ruchowej Uczeń: 1) realizuje ćwiczenia rozwijające i doskonalące koordynację ruchową; 2) wykonuje ćwiczenia gimnastyczne przy jednoczesnym utrzymywaniu równowagi na różnych przyrządach i rekwizytach; 3) stosuje zasady dokładności i precyzji ruchu. 3. Przygotowanie do prezentowania pokazów artystycznych Uczeń: 1) łączy pojedyncze elementy w układy ćwiczeń z jednoczesnym wykorzystaniem innych technik cyrkowych; 2) wykonuje pokazy ekwilibrystyczne solowe i zespołowe. ELEMENTY GRY AKTORSKIEJ CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu gry aktorskiej Uczeń zna i rozumie podstawowe zasady ekspresji aktorskiej i formy wyrazu artystycznego. 2. Opanowanie i doskonalenie umiejętności kreacyjnych na scenie Uczeń zdobywa umiejętności zaprezentowania siebie, potrafi je wykorzystać w praktyce, również we współpracy w zespole. 3. Rozwijanie kreatywności oraz wrażliwości artystycznej i emocjonalnej Uczeń potrafi stworzyć i przekazać wybrane treści w działaniach scenicznych, kreować różne postacie i zróżnicowane stany emocjonalne. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu gry aktorskiej Uczeń: 1) zna elementy i podstawowe techniki gry aktorskiej; 2) buduje wiarygodną postać sceniczną; 3) kontroluje stany emocjonalne; 4) aktywnie współdziała w zespole; 5) umiejętnie posługuje się skoordynowanym ruchem i gestem; 6) zachowuje wewnętrzny rytm i harmonię ruchu w działaniach scenicznych; 7) swobodnie posługuje się różnymi środkami wyrazu aktorskiego, jak: mimika, słowo, ruch czy gest. 2. Opanowanie i doskonalenie umiejętności zaistnienia na scenie Uczeń: 1) samodzielnie tworzy krótkie etiudy aktorskie; 2) wykorzystuje techniki aktorskie do wywołania zamierzonych reakcji publiczności; 3) analizuje swoje działania z perspektywy widza; 4) wchodzi w interakcję z widzem. 3. Rozwijanie kreatywności oraz wrażliwości artystycznej i emocjonalnej Uczeń: 1) wykonuje działania sceniczne w sposób kreatywny; 2) jest otwarty na partnera - aktora i na przestrzeń sceniczną; 3) tworzy postać sceniczną zróżnicowaną pod względem emocjonalnym. GIMNASTYKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu gimnastyki Uczeń: 1) poznaje terminologię stosowaną w gimnastyce; 2) zna i rozumie podstawowe zasady anatomii i biomechaniki ciała, potrzebne do wykonywania ćwiczeń gimnastycznych; 3) zna możliwości gimnastyczne własnego organizmu. 2. Rozwijanie zdolności psychomotorycznych Uczeń: 1) kształtuje świadomość przestrzeni i kierunku ruchu; 2) rozwija siłę, szybkość, wytrzymałość fizyczną, koordynację, gibkość, odporność psychiczną i pamięć ruchową. 3. Wyposażenie ucznia w niezbędną wiedzę i umiejętności posługiwania się typowymi przyrządami i rekwizytami gimnastycznymi Uczeń poznaje techniczne i praktyczne właściwości przyrządów i rekwizytów gimnastycznych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu gimnastyki Uczeń: 1) zna terminologię stosowaną w gimnastyce; 2) ocenia prawidłową postawę i ogólną sprawność psychofizyczną; 3) stosuje usystematyzowane ćwiczenia gimnastyczne; 4) przygotowuje organizm do wysiłku fizycznego, dobierając właściwe ćwiczenia. 2. Rozwijanie zdolności psychomotorycznych Uczeń: 1) posiada wysoki poziom zdolności motorycznych (kondycję, koordynację, gibkość); 2) kontroluje wyczucie kierunku ruchu i położenia ciała w przestrzeni; 3) poprawnie wymienia i wykonuje następujące po sobie fazy ćwiczeń gimnastycznych; 4) konstruktywnie radzi sobie ze stresem i poziomem lęku (rozwija siłę woli, odwagę, opanowanie). 3. Wyposażenie ucznia w niezbędną wiedzę i umiejętności posługiwania się typowymi przyrządami i rekwizytami gimnastycznymi Uczeń świadomie i bezpiecznie korzysta z wybranych przyrządów i rekwizytów. PANTOMIMA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu pantomimy klasycznej Uczeń zna i rozumie zasady sztuki mimu i rozgrzewki pantomimicznej. 2. Rozwijanie umiejętności i technik pantomimicznych Uczeń: 1) zdobywa umiejętności z zakresu teatru sztuki mimu; 2) doskonali techniki przekazywania emocji za pomocą mowy ciała. 3. Wzbogacanie wyobraźni scenicznej i wrażliwości emocjonalnej Uczeń: 1) podejmuje świadome i wyraziste działania sceniczne (indywidualnie i zespołowo); 2) rozwija wrażliwość emocjonalną, koncentrację i harmonię wewnętrzną. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu pantomimy klasycznej Uczeń: 1) posługuje się terminologią z zakresu pantomimy klasycznej; 2) zna i definiuje techniki pantomimy klasycznej; 3) zna historię oraz twórców teatru sztuki mimu i teatru ruchu; 4) objaśnia zasady i specyfikę teatru pantomimy (synchronizacja ruchu z oddechem, impuls, energia i kontrenergia, izolacje ciała, ruch zwolniony); 5) charakteryzuje cechy i stany emocjonalne różnych postaci. 2. Rozwijanie umiejętności i technik pantomimicznych Uczeń: 1) umiejętnie stosuje koordynację i harmonię ruchu pantomimicznego; 2) zachowuje wewnętrzny rytm w trakcie działań scenicznych; 3) potrafi tworzyć iluzję przedmiotów, przestrzeni i innych postaci; 4) swobodnie posługuje się rekwizytami i innymi środkami wyrazu artystycznego na scenie, jak: kostium, scenografia, światło i muzyka; 5) współpracuje w zespole przy realizacji różnych inscenizacji artystycznych. 3. Wzbogacanie wyobraźni scenicznej i wrażliwości emocjonalnej Uczeń: 1) samodzielnie tworzy krótkie formy improwizacji aktorskiej; 2) swobodnie korzysta ze zdobytej wiedzy i umiejętności przy kreowaniu postaci na scenie; 3) świadomie posługuje się własnym ciałem do wyrażenia wybranych treści, postaci i ich stanów emocjonalnych. TECHNIKI TANECZNE CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie wiedzy i umiejętności z zakresu różnych technik tanecznych Uczeń: 1) poznaje terminologię i zdobywa wiedzę i umiejętności z zakresu różnych technik tanecznych; 2) rozróżnia poznane techniki taneczne. 2. Rozwijanie koordynacji, poczucia rytmu i pamięci ruchowej Uczeń: 1) rozwija lekkość i harmonię ruchu, gibkość, skoczność, zwinność i równowagę; 2) doskonali świadomość ruchową własnego ciała i wyczucie przestrzeni; 3) zapamiętuje wybrane układy choreograficzne. 3. Rozwijanie wyobraźni i ekspresji muzyczno-ruchowej Uczeń: 1) doskonali kreatywność, wrażliwość artystyczną i emocjonalną; 2) przestrzega czystości formy i estetyki ruchu; 3) przygotowuje i prezentuje różne układy taneczne (indywidualnie i zespołowo) oraz potrafi je zastosować w połączeniu z innymi technikami cyrkowymi. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie wiedzy z zakresu różnych technik tanecznych Uczeń: 1) świadomie utrzymuje prawidłową postawę ciała; 2) zna i rozpoznaje podstawowe style i techniki taneczne; 3) umiejętnie posługuje się terminologią z zakresu różnych technik tanecznych; 4) rozpoznaje różnice i cechy wspólne poznanych technik tanecznych; 5) zna podstawowe zasady rozciągania, wzmacniania i rozluźniania ciała; 6) umiejętnie wykorzystuje przestrzeń sceniczną. 2. Rozwijanie koordynacji, poczucia rytmu i pamięci ruchowej Uczeń: 1) dostosowuje działania taneczne do prezentowanego repertuaru muzycznego; 2) płynnie łączy elementy taneczne i gesty; 3) swobodnie wykonuje elementy taneczne; 4) kontrastuje ruchy pod względem dynamiki, tempa i ekspresji; 5) zapamiętuje bezbłędnie dłuższą etiudę taneczną; 6) rozwija gibkość ciała, skoczność, zwinność i równowagę. 3. Rozwijanie wyobraźni i ekspresji muzyczno-ruchowej Uczeń: 1) realizuje własne koncepcje artystyczne; 2) wykorzystuje wrażliwość muzyczną i estetyczną w tworzeniu układów choreograficznych; 3) współpracuje z partnerami przy realizacji działań zespołowych; 4) wykorzystuje poznane elementy taneczne w komponowaniu występów artystycznych. ŻONGLERKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie różnych technik żonglerskich Uczeń poznaje terminologię oraz zdobywa umiejętności w zakresie różnych technik żonglerskich: rzucania, podrzucania i łapania przyborów. 2. Rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej Uczeń doskonali zdolności manualne, cierpliwość, determinację i upór w dążeniu do celu. 3. Praktyczne stosowanie różnych form i sposobów żonglowania Uczeń: 1) poznaje żonglerkę solową oraz zespołową; 2) rozwija wyobraźnię i poszukuje inspiracji do kreowania nowych technik. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie różnych technik żonglerskich Uczeń: 1) stosuje prawidłową technikę, żonglując różnymi przyborami; 2) rozróżnia formy i sposoby żonglowania; 3) potrafi wyliczyć częstotliwość wyrzutów i podań. 2. Rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej Uczeń: 1) stale zwiększa liczbę podrzucanych i łapanych przyborów; 2) zmienia częstotliwość wyrzutów i podań. 3. Praktyczne stosowanie różnych form i sposobów żonglowania Uczeń: 1) wdraża poznane techniki, formy i sposoby żonglowania; 2) łączy kilka sposobów żonglowania w jedną ciągłą sekwencję; 3) łączy coraz trudniejsze i dłuższe sekwencje ruchów; 4) przygotowuje i prezentuje (indywidualnie i zespołowo) pokazy umiejętności żonglerskich. WARUNKI REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE AKTOR CYRKOWY Zaleca się, aby szkoła posiadała sale lekcyjne o odpowiedniej powierzchni i akustyce niezbędne do prowadzenia zajęć i gwarantujące komfort pracy nauczyciela i uczniów (ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedniego oświetlenia i prawidłowej wentylacji). Szkoła powinna zapewniać instrumentarium oraz akcesoria umożliwiające realizację podstaw programowych. Wśród sal lekcyjnych powinny znajdować się pomieszczenia przystosowane do realizacji zajęć ruchowych (posiadające podłogę baletową lub parkiet oraz lustra), a także pomieszczenia do innych zajęć wynikających z tygodniowego lub semestralnego rozkładu zajęć. Minimalna liczba godzin zajęć artystycznych realizowanych w szkole sztuki cyrkowej wynosi: 48 godzin (w ujęciu tygodniowym w cyklu kształcenia). Załącznik nr 3 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie aktor scen muzycznych Zawód aktor scen muzycznych obejmuje następujące specjalności: 1) specjalność wokalno-aktorską; 2) specjalność wokalno-baletową. EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W POLICEALNEJ SZKOLE MUZYCZNEJ Uczeń: 1) posługuje się terminologią właściwą dla danego projektu artystycznego; 2) twórczo wykonuje powierzone mu zadania, realizując koncepcję reżysera; 3) świadomie stosuje w praktyce zawodowej nabytą wiedzę i umiejętności; 4) wartościuje różne projekty artystyczne; 5) korzysta z różnych źródeł informacji dotyczących swojej specjalizacji; 6) ocenia i koryguje własny rozwój zawodowy; 7) wybiera repertuar odpowiedni do swoich predyspozycji i możliwości artystycznych; 8) posiada umiejętność koncentracji i radzi sobie z tremą; 9) bierze udział w przeglądach, konkursach i castingach; 10) zachowuje kondycję i dyspozycję zawodową; 11) zna zasady obowiązujące na rynku pracy; 12) przestrzega zasad kultury i etyki zawodowej. OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE GRA AKTORSKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Praca nad tekstem Uczeń samodzielnie pracuje nad tekstem, wykorzystując swoje umiejętności techniczne. 2. Konstruowanie struktury postaci scenicznej Uczeń buduje postać według poleceń reżysera i przeprowadza jej psychologiczno-emocjonalny profil. 3. Praca z partnerem Uczeń nawiązuje kontakt emocjonalny z partnerami, prowadzi dialog emocjonalny i słowny. 4. Realizacja postaci scenicznej w ruchu i przestrzeni Uczeń w oparciu o wiedzę historyczną i literacką, w określonej przestrzeni scenicznej, konstruuje postać według wskazówek reżysera i wymagań epoki. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Praca nad tekstem Uczeń: 1) analizuje tekst ze zrozumieniem; 2) stosuje zasady wersyfikacji; 3) świadomie używa swojego głosu i oddechu podczas mówienia tekstu; 4) wypowiada różne rodzaje wiersza (np. sylabiczny, sylabotoniczny, toniczny, wolny); 5) posługuje się prawidłowo dykcją, jest komunikatywny i wyrazisty. 2. Konstruowanie struktury postaci scenicznej Uczeń: 1) uaktywnia emocje konieczne do budowania roli; 2) świadomie używa swego ciała, gestu, głosu i oddechu; 3) gra rolę „poza tekstem”, nie wyłączając się podczas akcji; 4) zapamiętuje i realizuje uwagi reżysera; 5) stosuje różne style gry aktorskiej. 3. Praca z partnerem Uczeń: 1) prowadzi dialog w kontakcie z partnerem; 2) stosuje techniki dialogu i prawdy scenicznej. 4. Realizacja postaci scenicznej w ruchu i przestrzeni Uczeń: 1) ma orientację w przestrzeni scenicznej; 2) wykorzystuje rekwizyt; 3) używa ruchu i gestu stosownych dla określonej epoki i stylu; 4) swobodnie porusza się w kostiumie; 5) samodzielnie konstruuje proste zdarzenia dramatyczne; 6) stosuje techniki uczenia się tekstu na pamięć, techniki koncentracji i sposoby radzenia sobie z tremą. ŚPIEW CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE Warsztat Uczeń: 1) charakteryzuje podstawy techniki śpiewu klasycznego i praktyki muzyczne występujące w musicalu oraz muzyce rozrywkowej i jazzowej; 2) stosuje zróżnicowane techniki wokalne; 3) adaptuje techniki wokalne do charakteru i stylu wykonywanego utworu. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Warsztat Uczeń: 1) przyjmuje prawidłową postawę ciała podczas mówienia i śpiewania, stosuje właściwy tor oddechowy (przeponowo-żebrowy); 2) stosuje zasady higienicznego posługiwania się głosem; 3) ma świadomość roli oddechu w fonacji, rozróżnia typy oddechów, rozumie zasady funkcjonowania narządów mowy (prawidłowo określa miejsce i sposób artykulacji głosek w mowie i śpiewie); 4) jest świadomy roli słuchu w procesie tworzenia i kontroli głosu; 5) jest świadomy wpływu stanu emocjonalnego i fizycznego na emitowany dźwięk, rozumie zagadnienia wydobycia i prowadzenia dźwięku, jego pozycji, intonacji, impostacji, wykorzystywania rezonatorów, wyrównywania rejestrów; 6) stosuje heterogeniczne ćwiczenia wokalne odpowiednie dla swojego rodzaju głosu; 7) kontroluje intonację dźwięku i samodzielnie dokonuje jej korekty; 8) odczytuje tekst nutowy utworu i uczy się go zgodnie z zapisem; 9) samodzielnie opracowuje łatwy utwór pod względem techniczno-wykonawczym; 10) dobiera do swoich możliwości wokalnych i wykonywanego repertuaru rodzaj wprawek przygotowujących aparat głosowy do występu; 11) stosuje w utworach dynamikę w ramach swoich możliwości głosowych; 12) operuje artykulacją (np. legato, non legato i staccato) w zakresie pozwalającym na stylowe wykonanie utworu, wykorzystując znajomość pojęć i terminów muzycznych interpretuje utwór zgodnie z jego treścią, charakterem oraz stylem epoki; 13) swobodnie operuje głosem, stosując różne techniki wokalne (np. kantylena, improwizacja, skat, melorecytacja, szept); 14) operuje techniką wokalną, uwzględniając specyfikę fonetyki danego języka; 15) stosuje techniki wykonawstwa musicalowego (belting, legit voice, mixed voice, microphone technics); 16) w oparciu o repertuar o odpowiednim stopniu trudności koordynuje i doskonali wszystkie elementy techniki wokalnej w celu poszerzenia skali głosu. TANIEC CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Taniec klasyczny Uczeń: 1) rozróżnia i właściwie definiuje elementy poszczególnych ćwiczeń, objaśnia celowość ich zastosowania w kombinacjach i krótkich formach choreograficznych, posługując się słownictwem specjalistycznym; 2) zapamiętuje i wykonuje treści prostych i złożonych ćwiczeń i kombinacji oraz krótkich form choreograficznych, zachowując prawidłową koordynację ciała w połączeniu z dyscypliną muzyczną, w tempie i stylu odpowiednim dla ich charakteru. 2. Taniec ludowy i charakterystyczny Uczeń: 1) rozróżnia i właściwie definiuje elementy i figury poszczególnych tańców ludowych i charakterystycznych; 2) objaśnia genezę, strukturę ruchowo-muzyczną oraz schematy choreograficzne, posługując się słownictwem specjalistycznym; 3) zapamiętuje i wykonuje proste i rozbudowane ćwiczenia solo, w parze i w zespole, wspomagające naukę elementów i figur poszczególnych tańców; 4) realizuje zadania i treści choreograficzne danego tańca w formie właściwej dla jego stylu, charakteru i struktury muzycznej. 3. Partnerowanie Uczeń: 1) rozróżnia i właściwie definiuje elementy i pozy partnerowania w poszczególnych ćwiczeniach i kombinacjach oraz krótkich formach choreograficznych, charakterystycznych dla różnych technik tańca; 2) objaśnia zasady i celowość ich zastosowania, posługując się słownictwem specjalistycznym; 3) zapamiętuje i wykonuje w duecie i grupie, proste i rozbudowane kombinacje oraz krótkie formy choreograficzne w różnych technikach tańca, stosując odpowiednią technikę partnerowania, podporządkowaną prawidłowej koordynacji: partnera, partnerki, grupy. 4. Taniec współczesny Uczeń: 1) rozumie celowość pracy w danej technice; 2) rozróżnia style tańca (współczesny, jazz funky, jazz broadway) i umie się w nich poruszać. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Taniec klasyczny Uczeń: 1) posługuje się terminologią tańca klasycznego; 2) operuje terminami związanymi z zakresem ruchu oraz elementami jego jakości: ustawienie ciała, poziom, kierunek, dynamika, przestrzeń; 3) analizuje związek muzyki z ruchem; 4) korzysta z różnych źródeł informacji propagujących literaturę baletową; 5) ocenia wartości artystyczne realizacji scenicznych, opartych na technice tańca klasycznego; 6) stosuje odpowiednie partie ćwiczeń rozgrzewających i przygotowujących ciało do realizacji zadań tanecznych; 7) stosuje prawidłowe pozycje rąk i nóg oraz położenia ciała (épaulement, pozy); 8) wykonuje przy drążku i na środku sali ćwiczenia z grupy: pliés, battements, zwrotów i obrotów (np. pirouettes, tours), formy ronds de jambe oraz treści ćwiczeń z zastosowaniem półpalców i łączników tanecznych (np. flic-flack, glissades, pas de bour-rées, pas tombé, pas chassé); 9) wykonuje proste i złożone formy adagia tańca klasycznego; 10) wykonuje różne formy allegro tańca klasycznego (małe, średnie, duże skoki) w ćwiczeniach i kombinacjach na środku sali; 11) stosuje elementy jakości ruchu w funkcjonowaniu ciała, odpowiednie dla danego ćwiczenia i kombinacji; 12) koordynuje pracę całego ciała w połączeniu z dyscypliną muzyczną, w tempie i charakterze odpowiednim dla poszczególnych ćwiczeń i kombinacji; 13) realizuje krótkie formy choreograficzne, kładąc nacisk na ich interpretację oraz wyraz artystyczny; 14) akceptuje intensywność wysiłku fizycznego oraz powtarzalność wykonywania poszczególnych ćwiczeń i kombinacji, niezbędną w realizacji zadań tanecznych. 2. Taniec ludowy i charakterystyczny Uczeń: 1) korzysta z różnych źródeł informacji na temat folkloru rodzimego oraz innych narodów, ze szczególnym uwzględnieniem sztuki tanecznej; 2) analizuje schematy i treści choreograficzne poszczególnych tańców; 3) objaśnia genezę i strukturę ruchowo-taneczną danego tańca oraz związanych z nim charakterystycznych strojów i rekwizytów; 4) operuje terminologią związaną z zakresem ruchu oraz jego elementami jakości: ustawienie ciała, poziom, kierunek, dynamika, przestrzeń; 5) rozróżnia i definiuje elementy i figury poszczególnych tańców oraz ćwiczenia wspomagające ich naukę; 6) tłumaczy zasadność ćwiczeń wspomagających i rozwijających motorykę ciała; 7) stosuje odpowiednie partie ćwiczeń rozgrzewających, wspomagających i przygotowujących ciało do realizacji zadań tanecznych; 8) stosuje elementy jakości ruchu w funkcjonowaniu ciała, odpowiednie dla danych ćwiczeń, elementów i figur tańca; 9) wykonuje treści prostych i rozbudowanych ćwiczeń wspomagających naukę elementów i figur poszczególnych tańców; 10) koordynuje pracę całego ciała w tańcu z: partnerką, partnerem, grupą, stosując odpowiednią technikę tańca i partnerowania; 11) wykorzystuje techniki taneczne odpowiednio do stopnia trudności danego ćwiczenia, elementu i figury; 12) realizuje zadania i treści choreograficzne danego tańca w formie właściwej dla jego stylu, charakteru i struktury muzycznej; 13) łączy taniec ze śpiewem. 3. Partnerowanie Uczeń: 1) posługuje się terminologią w zakresie partnerowania odpowiednią dla danej techniki tańca; 2) operuje terminami związanymi z zakresem ruchu w duecie i grupie oraz jego elementami jakości: ustawienie ciała, poziom, kierunek, dynamika, przestrzeń; 3) definiuje poszczególne elementy i pozy partnerowania, charakterystyczne dla danej techniki tańca, i określa ich stopień trudności; 4) objaśnia czynności partnera i partnerki w duecie lub w grupie, analizuje treści prostych i rozbudowanych kombinacji oraz krótkich form choreograficznych w duecie i w grupie; 5) stosuje odpowiednie ćwiczenia rozgrzewające, wspomagające i rozwijające motorykę ciała podporządkowaną technice partnerowania; 6) wykonuje łączone w kombinacje i krótkie formy choreograficzne elementy partnerowania, np.: trzymanie w talii, trzymanie za jedną lub dwie ręce, kroki (pas) łączące i wiążące, zwroty, oprowadzenia, obroty, pirouettes; 7) wykonuje łączone w kombinacje i formy choreograficzne pozy parterowe, niskie, średnie i górne z ich uniesieniami, podnoszeniami, przenoszeniami, padami, adekwatnymi do danej techniki tańca; 8) wykonuje elementy małego, średniego i grand allegro w różnych technikach tańca; 9) koordynuje pracę całego ciała odpowiednio dla realizacji zadań w parze lub grupie, w tempie i charakterze odpowiednim dla poszczególnych kombinacji i etiud tanecznych; 10) stosuje elementy jakości ruchu niezbędne w funkcjonowaniu tancerza w duecie i grupie, odpowiednie dla danych elementów i póz techniki partnerowania; 11) realizuje treści choreograficzne w duecie i grupie, kładąc nacisk na ich interpretację oraz wyraz artystyczny. 4. Taniec współczesny Uczeń: 1) przygotowuje swoje ciało do pracy, stosując ćwiczenia rozgrzewające; 2) rozwija koordynację ruchową w ćwiczeniach i układach choreograficznych; 3) wzmacnia i rozciąga poszczególne partie ciała (mięśnie), celem poszerzenia zakresu ruchu i podnoszenia poziomu wykonawczego; 4) porusza się w przestrzeni sali i sceny, świadomie budując rysunki sceniczne w grupie; 5) operuje oddechem celem połączenia tańca ze śpiewem; 6) używa ekspresji i środków wyrazu scenicznego zgodnego z charakterem tańca; 7) improwizuje w tańcu. WYBRANE ZAGADNIENIA Z HISTORII DZIEDZINY CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o teatrze muzycznym Uczeń: 1) charakteryzuje mechanizmy zmian w teatrze muzycznym, wykorzystując konteksty historyczne, polityczne i społeczno-kulturowe; 2) opisuje dokonania wybranych twórców teatru muzycznego na przestrzeni dziejów oraz w czasach współczesnych. 2. Współczesny teatr muzyczny Uczeń orientuje się w najważniejszych współczesnych wydarzeniach kulturalnych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o teatrze muzycznym Uczeń: 1) rozpoznaje style i kierunki w sztuce i muzyce; 2) formułuje cechy stylistyczne wybranych gatunków i form muzycznych, teatralnych i musicalowych; 3) stosuje właściwą terminologię; 4) charakteryzuje dokonania twórcze wybranych artystów i grup artystycznych; 5) interpretuje utwór zgodnie z kanonem określonych reguł stylistycznych, kulturowych i językowych; 6) tworzy wypowiedzi, prezentacje, formułuje sądy, ocenia zjawiska występujące w kulturze muzycznej i literackiej; 7) rozpoznaje wybrane przykłady z literatury muzycznej różnych epok stylistycznych w kontekście wiedzy ogólnokulturowej; 8) korzysta z różnych źródeł przy pozyskiwaniu materiałów źródłowych i formułowaniu wniosków (czytania recenzji muzycznej, oddziela warstwę informacyjną od opinii). 2. Współczesny teatr muzyczny Uczeń: 1) interpretuje czytane teksty oraz oglądane spektakle; 2) formułuje poglądy na temat wydarzeń kulturalnych; 3) omawia dokonania współczesnych twórców; 4) aktualizuje wiedzę na temat najnowszych przedsięwzięć artystycznych. CHARAKTERYZACJA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o charakteryzacji Kluczowymi działami przedmiotu są: historia charakteryzacji, charakteryzacja twarzy, charakteryzacja całego ciała oraz technika stosowania peruk i zarostów. Uczeń: 1) zna i rozpoznaje podstawowe techniki charakteryzacji, a także materiały i narzędzia; 2) posługuje się słownictwem z zakresu charakteryzacji; 3) zna materiały i narzędzia oraz środki artystyczne wykorzystywane w charakteryzacji. 2. Warsztat Uczeń: 1) projektuje charakteryzację w oparciu o wymogi reżysera; 2) stosuje techniki charakteryzacji, dobierając narzędzia i materiały. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o charakteryzacji Uczeń: 1) charakteryzuje ewolucję technik i form charakteryzacji; 2) rozróżnia i definiuje podstawowe terminy związane ze sztuką charakteryzacji; 3) opisuje podstawowe materiały i narzędzia używane do wykonania charakteryzacji; 4) opracowuje projekt scenografa lub tworzy własne projekty. 2. Warsztat Uczeń: 1) komponuje charakteryzację twarzy i ciała, stosując poprawną konstrukcję, proporcje, właściwą formę oraz odpowiednią technikę; 2) wybiera techniki charakteryzacji w zależności od uwarunkowań zewnętrznych; 3) stosuje podstawowe techniki charakteryzacji: z użyciem szminek tłustych, farb wodnych, kremowych, zarostów, efektów specjalnych „3D”; 4) różnicuje wyrazistość i intensywność charakteryzacji w zależności od rodzaju działań scenicznych i zadań aktorskich (teatr, film, telewizja, estrada); 5) organizuje stanowisko pracy charakteryzatorskiej zgodnie z zasadami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska. UMUZYKALNIENIE CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o muzyce w zakresie przedmiotu umuzykalnienie Uczeń kształci umiejętności: czytania nut głosem, pamięć i wyobraźnię muzyczną oraz poczucie rytmu. 2. Warsztat Uczeń: 1) prawidłowo intonuje tekst muzyczny; 2) rozpoznaje, analizuje i zapamiętuje materiał muzyczny oraz właściwie nim operuje. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o muzyce w zakresie przedmiotu umuzykalnienie Uczeń: 1) poznaje notację muzyczną i elementy dzieła muzycznego: metrum, rytm, harmonię, budowę formalną utworów oraz określenia wykonawcze; 2) poznaje elementy improwizacji wokalnej. 2. Warsztat Uczeń: 1) rozpoznaje, śpiewa i zapisuje interwały proste i złożone, odmiany gam, skale poza systemem dur-moll; 2) analizuje melodię, powtarza ją głosem; 3) analizuje tekst muzyczny w oparciu o opracowywane przykłady z literatury wokalnej ze zwróceniem uwagi na określenia wykonawcze; 4) śpiewa ćwiczenia a vista jednogłosowe tonalne i o rozszerzonej tonalności, dwugłosowe i wielogłosowe w grupach (przygotowanych i a vista); 5) zapisuje ze słuchu przebiegi melodyczno-rytmiczne; 6) rozpoznaje i intonuje interwały harmoniczne, trójdźwięki i czterodźwięki; 7) analizuje słuchowo wybrane przebiegi harmoniczne; 8) koreluje wiedzę teoretyczną z działaniami praktycznymi w zakresie słuchania, zapamiętywania i zapisywania. SPECJALNOŚĆ WOKALNO-AKTORSKA PIOSENKA AKTORSKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Piosenka aktorska - elementy wiedzy Uczeń poznaje teoretyczne zagadnienia z zakresu piosenki aktorskiej oraz materiał literacko-muzyczny, zarówno polski, jak i zagraniczny. 2. Warsztat Uczeń wykorzystuje umiejętności techniczne - aktorskie i wokalne w interpretacji utworu muzycznego. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Piosenka aktorska - elementy wiedzy Uczeń: 1) posługuje się terminologią związaną z dziedzinami sztuki wykorzystywanymi w pracy twórczej - m.in. muzyką, literaturą, teatrem, tańcem; 2) rozróżnia i charakteryzuje techniki aktorskie i wokalne; 3) dokonuje selekcji repertuaru, uwzględniając jego styl, tło historyczne, kulturowe; 4) definiuje i analizuje środki wyrazu artystycznego. 2. Warsztat Uczeń: 1) wykonuje utwór wokalny, realizując przy tym zadania aktorskie; 2) realizuje utwory wokalne w różnych stylach muzycznych; 3) improwizuje wokalnie i aktorsko na zadany temat; 4) wykorzystuje techniczne możliwości teatru - oświetlenie, charakteryzację, rekwizyty, dekorację; 5) wyszukuje i analizuje repertuar zgodnie ze swoimi predyspozycjami wokalnymi, wrażliwością i estetyką, bądź z uwzględnieniem założeń reżysera; 6) dokonuje psychologicznej analizy postaci scenicznych i zdarzeń; 7) buduje konsekwentnie postać sceniczną, uwzględniając m.in. jej charakter, wiek, epokę, język; 8) współpracuje z osobami zaangażowanymi w występ sceniczny - reżyserem, akompaniatorem, choreografem, zespołem muzycznym, partnerami na scenie; 9) przygotowuje i śpiewa minimum jedną piosenkę aktorską z polskiego repertuaru w trakcie semestru. WIERSZ CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o wierszu Uczeń: 1) rozpoznaje poszczególne rodzaje wiersza (wiersz numeryczny we wszystkich odmianach, wiersz biały); 2) zna jednostki miary oraz elementy struktury budujące poszczególne odmiany wiersza. 2. Warsztat Uczeń tworzy interpretacje tekstu poetyckiego, korzystając ze znanych środków ekspresji. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o wierszu Uczeń: 1) rozróżnia i definiuje podstawowe pojęcia związane ze strukturą tekstu poetyckiego (np. wiersz biały i numeryczny, rodzaje wiersza numerycznego: sylabik, sylabotonik, tonik; średniówka, klauzula, przerzutnia, zestrój akcentowy, jednostki miary poszczególnych rodzajów wiersza, rodzaje stóp); 2) posługuje się słownictwem specjalistycznym. 2. Warsztat Uczeń: 1) analizuje strukturę zadanego tekstu; 2) przeprowadza analizę literacką; 3) przeprowadza analizę aktorską tekstu, doprowadzając wszystkie intencje postaci do poziomu konkretu; 4) wykorzystuje wszelkie elementy struktury wiersza, tworząc artystyczną interpretację tekstu; 5) wykorzystuje intonacyjne i dynamiczne środki wyrazu artystycznego; 6) w tekstach bardziej wieloznacznych sam stwarza odpowiedni kontekst okoliczności założonych, a na ich bazie formułuje dla podmiotu lirycznego zadanie główne, zgodnie z metodą Stanisławskiego; 7) interpretuje tekst w oparciu o zasadę dialogu; 8) opracowuje i przygotowuje jeden tekst poetycki w semestrze. PROZA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE Warsztat Uczeń interpretuje teksty z zakresu prozy klasycznej, współczesnej, monologu scenicznego i dialogów, wykorzystując literaturę polską i światową. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Uczeń: 1) interpretuje tekst z zastosowaniem właściwych technik mowy, technik oddechowych i interpretacyjnych; 2) posługuje się terminologią z zakresu techniki mowy, technik aktorskich, praktyki scenicznej, literatury; 3) dokonuje selekcji i analizy utworu literackiego pod kątem jego scenicznej realizacji; 4) stosuje techniki wypowiedzi scenicznej: frazuje, wykorzystuje pauzę, akcent, rytm, intonację, iloczas, wyrazistość, natężenie głosu, oddech, tempo; 5) interpretuje z zachowaniem stylu epoki i gatunku literackiego; 6) uwzględnia charakter postaci, ich wiek, styl języka, kontekst historyczny; 7) interpretuje tekst w sposób poprawny technicznie i zgodny z założeniami reżysera lub autora tekstu; 8) przygotowuje minimum jeden tekst w semestrze z uwzględnieniem literatury polskiej i światowej. SPECJALNOŚĆ WOKALNO-BALETOWA STEP CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o stepie Uczeń: 1) charakteryzuje techniki stepu; 2) umie powiązać rozwój stepu z rozwojem muzyki rozrywkowej oraz musicalu. 2. Warsztat Uczeń: 1) tworzy choreografię do zadanej oraz wybranej przez siebie muzyki; 2) opracowuje popis sceniczny zarówno pod względem choreograficznym, techniki wykonania, jak i oprawy scenograficznej, światła i kostiumu. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o stepie Uczeń: 1) posługuje się słownictwem specjalistycznym; 2) opisuje genezę tańca stepowanego: wpływy rytmicznych tańców czarnych niewolników, inne tańce etniczne polegające na wystukiwaniu rytmu nogami, amerykańskie mieszanie się kultur i jego wpływ na step; 3) zna literaturę muzyczną przeznaczoną do stepowania, muzyczne filmy wykorzystujące tę technikę tańca oraz jej wybitnych przedstawicieli. 2. Warsztat Uczeń: 1) powtarza poszczególne techniki stepu - uderzeniowe oraz kombinacje tradycyjne:

1. a)jednouderzeniowe (step, brush, spunk, heel, scuf, toe, ball, stomp),
2. b)dwuuderzeniowe (shuffle, scuffing, heeldrop, flap, ball-change),
3. c)trójuderzeniowe (triole) w metrum parzystym i nieparzystym (walc),
4. d)techniki 4- i 5-uderzeniowe (łączenie technik); 2) łączy ruch taneczny w stepie z umiejętnościami z innych przedmiotów taneczno-baletowych:
5. a)ćwiczenia w półobrocie,
6. b)piruety w stepie - technika ambuate z wykorzystaniem dublowanych triol w obrocie,
7. c)precyzyjne realizacje grup rytmicznych za pomocą technik uderzeniowych - glisady i slajdy (ślizgi); 3) wykorzystuje kombinacje historyczne (np. shim-sham, grapevine, scratch, spotting, heel-drop); 4) dobiera akompaniament spośród bogatego repertuaru dzieł scenicznych oraz muzyki z gatunku jazz i swing; 5) wykorzystuje cechy współczesnej formy stepu w Stanach Zjednoczonych i w Europie:
8. a)step tradycyjny z elementami tańca jazzowego i swingu,
9. b)technika „knock” jako odrębny styl (taniec irlandzki),
10. c)elementy czeczotki (jej wykorzystanie np. w parodii),
11. d)technika „stomp” - taniec z wykorzystaniem perkusyjnych dźwięków przedmiotów codziennego użytku; 6) kontroluje swoją prace nad formą - przed lustrem - bez lustra; 7) improwizuje krótką etiudę taneczną do zadanej muzyki, twórczo wykorzystując rekwizyt i kostium; 8) układa własną choreografię z wykorzystaniem poznanych i własnych kombinacji. PANTOMIMA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Elementy wiedzy o pantomimie Uczeń zdobywa wiedzę o pojęciach i założeniach pantomimy oraz o najważniejszych etapach w rozwoju tej dziedziny sztuki scenicznej. Posługuje się terminologią specjalistyczną. 2. Warsztat Uczeń konstruuje etiudę pantomimiczną z zastosowaniem wybranych elementów techniki pantomimy klasycznej i gry aktorskiej. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Elementy wiedzy o pantomimie Uczeń: 1) posługuje się terminologią specjalistyczną; 2) charakteryzuje pojęcia i założenia pantomimy oraz etapy jej rozwoju; 3) omawia działalność artystyczną najwybitniejszych twórców pantomimy; 4) charakteryzuje zasady budowania postaci scenicznej; 5) zna zasady pracy ciałem w przestrzeni; 6) definiuje znaczenie i zastosowanie gestu scenicznego; 7) wyjaśnia zasady wykonywanych ćwiczeń i elementów technicznych pantomimy klasycznej; 8) definiuje zasady budowania etiudy pantomimicznej; 9) objaśnia reguły współpracy z partnerem i w grupie. 2. Warsztat Uczeń: 1) stosuje rozgrzewkę pantomimiczną; 2) wykonuje ćwiczenia z zakresu plastyki ruchu scenicznego; 3) różnicuje ruch pod względem dynamiki, pracuje ciałem w określonych kierunkach w przestrzeni, równocześnie łącząc elementy techniczne z emocjami i fabułą sceniczną; 4) wyraża emocje ciałem, łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu innych technik ruchu i gry aktorskiej. WARUNKI REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE AKTOR SCEN MUZYCZNYCH Zaleca się, aby szkoła posiadała sale lekcyjne o odpowiedniej powierzchni i akustyce niezbędne do prowadzenia zajęć i gwarantujące komfort pracy nauczyciela i uczniów (ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedniego oświetlenia i prawidłowej wentylacji). Szkoła powinna zapewniać instrumentarium oraz akcesoria umożliwiające realizację podstaw programowych we wszystkich prowadzonych specjalnościach. Wśród sal lekcyjnych powinny znajdować się pomieszczenia przystosowane do wykonawstwa muzycznego posiadające sprzęt nagłaśniający, do realizacji zajęć ruchowych (posiadające podłogę baletową lub parkiet oraz lustra), a także pomieszczenia do innych zajęć wynikających z tygodniowego lub semestralnego rozkładu zajęć. W szkole powinna znajdować się biblioteka zawierająca w swoich zasobach materiały niezbędne do realizacji podstawy programowej i programów nauczania (nuty, książki, nagrania i prasa specjalistyczna). Minimalna liczba godzin zajęć artystycznych realizowanych w policealnej szkole muzycznej wynosi: 88 godzin (w ujęciu tygodniowym w cyklu kształcenia). Załącznik nr 4 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie muzyk EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ I STOPNIA ORAZ W SZKOLE MUZYCZNEJ I STOPNIA Uczeń: 1) szanuje dziedzictwo kulturowe swojego i innych narodów; 2) przestrzega zasad kultury, etyki i prawa autorskiego; 3) posiada wiedzę niezbędną do rozwijania gry na instrumencie i do świadomego uczestnictwa w życiu muzycznym; 4) zna i stosuje zasady dotyczące występów publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem zachowania i stroju; 5) wykazuje wrażliwość artystyczną w kreatywnym realizowaniu zadań; 6) rozwija pasję muzyczną przez podejmowanie inicjatyw artystycznych; 7) publicznie prezentuje swoje dokonania; 8) podczas gry na instrumencie prawidłowo operuje aparatem gry; 9) czyta nuty ze zrozumieniem, potrafi wykonać a vista proste utwory muzyczne; 10) wykorzystuje wiedzę ogólnomuzyczną oraz umiejętności niezbędne do zrozumienia i wykonywania utworów; 11) świadomie wykorzystuje słuch muzyczny w działaniach praktycznych; 12) realizuje wskazówki wykonawcze ze zrozumieniem; 13) ocenia jakość wykonywanych zadań; 14) pracuje w zespole pod nadzorem osoby odpowiedzialnej za realizację projektu oraz bierze współodpowiedzialność za efekt tej pracy; 15) integruje się i współpracuje z członkami zespołu; 16) buduje relacje oparte na zaufaniu; 17) wykazuje się w działaniu aktywną postawą; 18) organizuje swoją indywidualną pracę; 19) systematycznie rozwija swoje umiejętności; 20) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną; 21) przewiduje skutki podejmowanych działań; 22) jest przygotowany do kontynuowania nauki; 23) potrafi skutecznie radzić sobie ze stresem, w szczególności z tremą. OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE DLA OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOŁY MUZYCZNEJ I STOPNIA AKORDEON 1. Rozbudzenie zamiłowania ucznia do muzyki i jego zainteresowania nauką gry na instrumencie Rozwijanie zainteresowań i uzdolnień ucznia, kształtowanie jego wrażliwości estetycznej, wyobraźni oraz poczucia piękna. Uczeń: 1) zdobywa wiedzę ogólnomuzyczną, niezbędną do nauki gry na akordeonie; 2) poznaje podstawową literaturę akordeonową, oryginalną i transkrybowaną; 3) nabywa pod kontrolą nauczyciela podstawowych umiejętności interpretowania wykonywanych utworów zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej. 2. Opanowanie techniczno-wykonawczych umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) zdobywa wiedzę na temat ogólnej budowy instrumentu, prawidłowej postawy podczas gry oraz zasad prawidłowego prowadzenia i zmian miecha; 2) poznaje sposoby wydobywania i kształtowania dźwięku na akordeonie; 3) nabywa umiejętności właściwego posługiwania się aparatem gry; 4) poznaje techniki gry w oparciu o wszystkie manuały akordeonu - MD, MM, MB/A; 5) zdobywa umiejętności gry a vista w kluczu wiolinowym i basowym. 3. Kształcenie umiejętności organizowania samodzielnej pracy nad wyznaczonymi zadaniami Wdrażanie ucznia do systematycznego ćwiczenia na instrumencie, kształtowanie umiejętności ćwiczenia efektywnego oraz samodzielnego przygotowania łatwych utworów. 4. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) kształtuje umiejętności koncentracji i panowania nad tremą; 2) rozwija psychiczną gotowość do występów publicznych; 3) zdobywa umiejętności dokonywania właściwej samooceny występu publicznego; 4) poznaje różne sposoby zapamiętywania utworów; 5) poszerza liczbę utworów w swoim repertuarze; 6) poznaje zasady i sposoby zachowania na scenie; 7) poznaje zasady i sposoby radzenia sobie w zmiennych warunkach, towarzyszących aktywności estradowej. 5. Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w różnych formach życia artystycznego Uczeń: 1) uczestniczy jako solista i kameralista w różnych formach życia artystycznego; 2) jest świadomym odbiorcą kultury jako słuchacz koncertów, spektakli operowych i teatralnych; 3) czynnie uczestniczy w domowym muzykowaniu. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Rozbudzenie zamiłowania ucznia do muzyki i jego zainteresowania nauką gry na instrumencie Uczeń: 1) posiada wiedzę z zakresu zasad muzyki (notacja muzyczna, pojęcia i terminy muzyczne) niezbędną w grze na instrumencie; 2) posiada podstawową wiedzę na temat stylów muzycznych i związanych z nimi tradycji wykonawczych; 3) zna i wykonuje repertuar akordeonowy - oryginalny i transkrybowany w zakresie szkoły muzycznej I stopnia i dwóch lat drugiego etapu edukacji muzycznej; 4) posiada zróżnicowany pod względem stylistycznym repertuar, zarówno w zakresie literatury oryginalnej, jak również transkrybowanej; 5) czyta zapis nutowy w kluczu wiolinowym i basowym; 6) samodzielnie odczytuje tekst ze zrozumieniem; 7) wykorzystuje zdobytą wiedzę ogólnomuzyczną w pracy nad utworem. 2. Opanowanie techniczno-wykonawczych podstaw gry na instrumencie Uczeń: 1) zna ogólną budowę instrumentu, potrafi nazwać poszczególne części akordeonu i określić ich rolę w procesie powstawania dźwięku; 2) zna podstawowe zasady prawidłowej eksploatacji akordeonu; 3) zna funkcje i układ poszczególnych manuałów instrumentu i działanie systemu regestrowego (skale, notacje, transpozycje); 4) zna i stosuje podstawowe sposoby artykulacji akordeonowej: palcowej, miechowej i miechowo-palcowej; 5) zachowuje prawidłową postawę podczas gry na instrumencie; 6) prawidłowo prowadzi i zmienia miech; 7) posługuje się prawidłowo ukształtowanym aparatem gry; 8) rozwija technikę gry w oparciu o wszystkie manuały akordeonu - MD, MM, MB/A; 9) jest wrażliwy na jakość i estetykę dźwięku; 10) zna i stosuje sposoby kształtowania dźwięku na akordeonie; 11) poprawnie wykonuje utwory muzyczne zróżnicowane pod względem stylistycznym, wykorzystując zdobyte umiejętności techniczne i wiedzę ogólnomuzyczną; 12) poprawnie wykonuje utwory pod względem technicznym i artystycznym. 3. Kształcenie umiejętności organizowania samodzielnej pracy nad wyznaczonymi zadaniami Uczeń: 1) zna cele i sposoby efektywnego ćwiczenia; 2) samodzielnie pracuje w domu nad zadaniami wyznaczonymi przez nauczyciela; 3) świadomie ćwiczy i koryguje własne błędy; 4) opracowuje pod względem techniczno-wykonawczym utwory o łatwym i średnim stopniu trudności (wstępne opracowanie aplikatury, zmian miecha, regestracji); 5) poprawnie i samodzielnie odczytuje zapis nutowy o różnym stopniu trudności. 4. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) zna sposoby uczenia się utworów na pamięć; 2) przygotowuje utwory do wykonania estradowego; 3) wykonuje wybrane utwory z pamięci; 4) stosuje zasady poprawnego zachowania na estradzie; 5) bierze udział w audycjach i koncertach szkolnych, przesłuchaniach oraz innych formach prezentacji artystycznej. 5. Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w różnych formach życia artystycznego Uczeń: 1) Poznaje życie kulturalne środowiska, poszerza wiedzę ogólnomuzyczną i korzysta z aktualnych informacji multimedialnych; 2) czynnie uczestniczy w życiu szkoły i środowiska lokalnego, występując jako solista lub kameralista w różnych zespołach; 3) jest aktywnym uczestnikiem muzykowania domowego w różnych formach życia rodzinnego; 4) wykazuje się kreatywnością i inicjatywą w realizacji zadań i projektów zespołowych; 5) posiada podstawowe przygotowanie do uczestnictwa w kulturze. ALTÓWKA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Umuzykalnienie oraz rozbudzenie wrażliwości muzycznej, kształtowanie świadomego i kompetentnego odbiorcy dóbr kultury Uczeń: 1) rozwija zainteresowania muzyczne, uczęszczając na koncerty i słuchając nagrań; 2) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska oraz nabywa umiejętność stosownego zachowania w czasie rozmaitych wydarzeń kulturalnych; 3) podejmuje próby świadomego kształtowania własnego gustu estetycznego, niezależnie od postaw, poglądów i wartości promowanych w mediach; 4) wzrasta w poszanowaniu dziedzictwa kulturowego swojego i innych narodów. 2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na instrumencie oraz rozwinięcie wrażliwości i estetyki gry w oparciu o wiedzę ogólnomuzyczną Uczeń: 1) poznaje zasady notacji oraz podstawowe terminy i pojęcia niezbędne w odczytaniu i realizacji tekstu muzycznego; 2) zdobywa wiedzę dotyczącą budowy i historii swojego instrumentu, stylów wykonawczych, budowy formalnej utworu i interpretacji. 3. Opanowanie oraz doskonalenie umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) nabywa umiejętność przyjmowania odpowiedniej postawy podczas gry na instrumencie oraz posługiwania się prawidłowym aparatem gry; 2) poznaje zasady strojenia i konserwacji instrumentu; 3) rozwija podstawy techniki instrumentalnej, wrażliwość na jakość dźwięku i intonację; 4) próbuje tworzyć proste tematy melodyczne i grać ze słuchu; 5) z pomocą nauczyciela usprawnia aparat gry prawej i lewej ręki, doskonali umiejętności techniczne i interpretacyjne, poszerzając środki wyrazu o nowe i pogłębiając już opanowane; 6) rozwija wirtuozowskie elementy gry; 7) pod kierunkiem nauczyciela poznaje sposoby samodzielnej pracy w zakresie organizacji, kontroli i samooceny. 4. Przygotowanie do występów solowych i zespołowych oraz uzyskanie kompetencji niezbędnych do prezentacji estradowej Uczeń: 1) poznaje zasady występów dotyczące umiejętności koncentracji, prezentacji estradowej oraz współpracy z innymi muzykami; 2) poprzez udział w koncertach doskonali umiejętność swobodnej prezentacji przed publicznością przy równoczesnym kreatywnym wyrażaniu swojej wrażliwości artystycznej; 3) pogłębia umiejętność współpracy z innymi instrumentalistami; 4) pracuje nad osiągnięciem stopnia koncentracji pozwalającego na pokonanie tremy i prawidłowy przebieg występu. Szczegółowe efekty kształcenia 1. Umuzykalnienie oraz rozbudzenie wrażliwości muzycznej, kształtowanie świadomego i kompetentnego odbiorcy dóbr kultury Uczeń: 1) czynnie uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska; 2) rozróżnia i nazywa podstawowe gatunki muzyki; 3) określa własne preferencje repertuarowe i brzmieniowe; 4) samodzielnie dociera do interesujących interpretacji i wykonań; 5) poszerza swoją wiedzę, m.in. słuchając nagrań i czytając literaturę fachową, a także korzystając z technologii informacyjnej i komunikacyjnej; 6) uczestniczy w audycjach, koncertach, wystawach i innych wydarzeniach kulturalnych. 2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na instrumencie oraz rozwinięcie wrażliwości i estetyki gry w oparciu o wiedzę ogólnomuzyczną Uczeń: 1) zna budowę altówki i smyczka; 2) definiuje poszczególne części instrumentu i smyczka; 3) stosuje podstawowe zasady konserwacji altówki i smyczka; 4) zna notację w kluczu altowym i wiolinowym; 5) zna podstawowe pojęcia i określenia muzyczne, niezbędne w realizacji utworów; 6) zna zasady prawidłowego wydobywania i kształtowania dźwięku; 7) zdobywa podstawową wiedzę na temat stylów i epok; 8) zna różnorodne interpretacje; umie je ocenić i określić z pomocą nauczyciela mocne i słabe strony wykonania; 9) wykorzystuje technikę informacyjną i komunikacyjną do pogłębiania wiedzy merytorycznej; 10) wykorzystuje dostępne środki techniczne do rejestracji swoich występów oraz analizy i weryfikacji osiągnięć. 3. Opanowanie oraz doskonalenie umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) przyjmuje prawidłową postawę podczas gry; 2) posługuje się prawidłowym aparatem gry; 3) potrafi z pomocą nauczyciela nastroić altówkę; 4) w stopniu elementarnym wykorzystuje technikę przygotowawczą lewej i prawej ręki; 5) kontroluje i koryguje intonację oraz jakość dźwięku; 6) umie grać łatwe akordy i dwudźwięki; 7) swobodnie wykonuje flażolety naturalne; 8) interpretuje utwór zgodnie z zapisem (metrorytmika, dynamika, agogika); 9) prezentuje opanowanie podstaw techniki gry z uwzględnieniem prawidłowego podziału smyczka; 10) posługuje się wybranymi sposobami artykulacji; 11) umie grać w pozycjach I-VII; 12) potrafi zawibrować długie dźwięki; 13) wykazuje się umiejętnością frazowania; 14) prawidłowo odtwarza linię melodyczną głosem; 15) gra ze słuchu proste melodie; 16) rozpoznaje i koryguje błędy; 17) samodzielnie odczytuje łatwy utwór; 18) umie zorganizować pracę nad utworem; 19) dostosowuje sposób ćwiczenia do zaistniałego problemu; 20) stosuje różne techniki zapamiętywania tekstu; 21) umie z pomocą nauczyciela rozwijać technikę gry; 22) dba o prawidłowe warunki pracy (materiały nutowe, ustawienie pulpitu, oświetlenie). 4. Przygotowanie do występów solowych i zespołowych oraz uzyskanie kompetencji niezbędnych do prezentacji estradowej Uczeń: 1) zna i stosuje zasady dotyczące publicznego występu (strój, zachowanie); 2) umie skupić się przed i podczas występu; 3) zna techniki pozwalające opanować tremę; 4) współpracuje z innymi muzykami; 5) w prezentacji estradowej wykorzystuje wyobraźnię muzyczną i ekspresję; 6) umie wykonać z akompaniamentem utwory o niskim i średnim poziomie trudności; 7) analizuje wspólnie z nauczycielem swoje występy i konstruktywnie wykorzystuje spostrzeżenia; 8) utrzymuje w gotowości wykonawczej wybrane utwory; 9) jest zdyscyplinowany podczas pracy w zespole; 10) zdobywa obycie estradowe. AUDYCJE MUZYCZNE CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Zdobywanie wiedzy z zakresu budowy dzieła muzycznego, obsady wykonawczej, polskich tańców narodowych, twórczości wybranych kompozytorów i epok Uczeń: 1) posługuje się pojęciami muzycznymi; 2) potrafi opisać dzieło, posługując się terminologią muzyczną. 2. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru muzyki Uczeń rozpoznaje zagadnienia w słuchanych przykładach z literatury muzycznej, zwraca uwagę na różnorodność środków wyrazu. 3. Kształcenie umiejętności analizy utworów muzycznych Uczeń opisuje dzieło, posługując się terminologią muzyczną na podstawie zapisu nutowego. 4. Rozwijanie kreatywności Uczeń rozwija wyobraźnię i wrażliwość muzyczną, aktywnie słucha muzyki. 5. Rozbudzanie zainteresowania literaturą muzyczną Uczeń świadomie słucha muzyki, uczestniczy w wydarzeniach muzycznych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Zdobywanie wiedzy z zakresu budowy dzieła muzycznego, obsady wykonawczej, polskich tańców narodowych, twórczości wybranych kompozytorów i epok Uczeń: 1) stosuje podstawowe pojęcia z zakresu:
12. a)elementów dzieła muzycznego (rytmiki, melodyki, harmoniki, artykulacji, agogiki, dynamiki, kolorystyki),
13. b)budowy utworu (w oparciu o budowę okresową i ewolucyjną),
14. c)faktury utworu (monofonia, polifonia, homofonia),
15. d)gatunków i form muzycznych (kanon, inwencja, fuga, forma okresowa dwu- i trzyczęściowa, rondo, temat z wariacjami, forma sonatowa, formy cykliczne: suita, sonata, symfonia, koncert solowy, opera),
16. e)obsady wykonawczej wokalnej i instrumentalnej (solista, zespół kameralny, orkiestra, chór),
17. f)budowy instrumentów muzycznych i rodzajów głosu ludzkiego; 2) wymienia cechy polskich tańców narodowych oraz cechy polskiej muzyki ludowej, posługuje się pojęciem stylizacji muzyki ludowej; 3) wymienia i ogólnie charakteryzuje:
18. a)epoki (średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, muzykę XX i XXI wieku),
19. b)twórczość wybranych kompozytorów (w szczególności: J.S. Bacha, W.A. Mozarta, F. Chopina, K. Szymanowskiego, W. Lutosławskiego),
20. c)zawody związane z muzyką, w tym: wykonawca - instrumentalista i wokalista, kompozytor, dyrygent, lutnik, reżyser dźwięku,
21. d)najważniejsze wydarzenia muzyczne (np. festiwale, konkursy); 4) potrafi korzystać ze wskazanych tradycyjnych i multimedialnych zbiorów literatury muzycznej, oprogramowania komputerowego wspomagającego naukę i rozwój kompetencji muzycznych. 2. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru muzyki Uczeń: 1) rozpoznaje w słuchanych przykładach muzycznych:
22. a)elementy dzieła muzycznego (rytmikę, melodykę, harmonikę, artykulację, agogikę, dynamikę, kolorystykę),
23. b)budowę utworu (okresową i ewolucyjną),
24. c)fakturę utworu muzycznego (monofonię, polifonię, homofonię),
25. d)formy muzyczne (kanon, formę okresową dwu- i trzyczęściową, rondo, temat z wariacjami),
26. e)obsadę wykonawczą wokalną i instrumentalną (solista, zespół kameralny, orkiestra, chór),
27. f)brzmienie instrumentów muzycznych i rodzaje głosu ludzkiego; 2) określa na przykładach muzycznych cechy polskich tańców narodowych. 3. Kształcenie umiejętności analizy utworów muzycznych Uczeń: 1) zauważa w zapisie nutowym:
28. a)elementy dzieła muzycznego (rytmikę, melodykę, harmonikę, artykulację, agogikę, dynamikę, kolorystykę),
29. b)budowę utworu (okresową i ewolucyjną),
30. c)fakturę utworu muzycznego (monofonię, polifonię, homofonię),
31. d)formy muzyczne (kanon, formę okresową dwu- i trzyczęściową, rondo, temat z wariacjami),
32. e)polskie tańce narodowe; 2) odczytuje z partytury obsadę wykonawczą. 4. Rozwijanie kreatywności Uczeń: 1) komponuje miniatury muzyczne z wykorzystaniem cech polskich tańców narodowych oraz wybranych form muzycznych; 2) stosuje proste formy ruchu podczas słuchania utworu muzycznego. 5. Rozbudzanie zainteresowania literaturą muzyczną Uczeń: 1) zapoznaje się z różnorodną literaturą muzyczną; 2) kształtuje umiejętność świadomego odbioru muzyki i jej wartościowania; 3) wyraża własne opinie dotyczące słuchanych utworów; 4) bierze udział w koncertach i festiwalach. CHÓR CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Śpiewanie zespołowe Uczeń posiada umiejętności pracy w zespole, potrafi ponosić odpowiedzialność za siebie i grupę oraz świadomie współtworzy dzieło. 2. Elementarna wiedza i umiejętności z zakresu techniki wokalnej Uczeń świadomie i umiejętnie posługuje się aparatem głosowym. 3. Podstawowa wiedza dotycząca literatury chóralnej Uczeń zna literaturę chóralną realizowaną w trakcie zajęć chóralnych. 4. Przygotowanie do prezentacji muzyki chóralnej Uczeń bierze czynny udział w audycjach, koncertach, konkursach i festiwalach. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Śpiewanie zespołowe Uczeń: 1) zachowuje prawidłową postawę podczas śpiewu w chórze (siedzącą i stojącą); 2) prawidłowo reaguje na gest dyrygenta; 3) dba o spójność i wyrównanie brzmienia; 4) współpracuje z grupą w zespole chóralnym; 5) świadomie współtworzy dzieło (interpretacja i ogólny wyraz artystyczny); 6) interpretuje ze zrozumieniem tekst słowny i muzyczny; 7) czyta nuty głosem a vista w stopniu podstawowym; 8) opanowuje pamięciowo część utworów poznanych podczas zajęć chóru. 2. Elementarna wiedza i umiejętności z zakresu techniki wokalnej Uczeń: 1) posiada podstawową wiedzę niezbędną do rozwijania techniki wokalnej; 2) posługuje się techniką wokalną w stopniu podstawowym (oddech, fonacja, artykulacja, rezonans, pozycja dźwięku, dykcja) w celu uzyskania prawidłowej intonacji zarówno linearnej, jak i pionowej; 3) świadomie operuje dynamiką; 4) precyzyjnie realizuje rytmikę utworu. 3. Podstawowa wiedza dotycząca literatury chóralnej Uczeń: 1) potrafi przedstawić sylwetki kompozytorów wykonywanych utworów chóralnych; 2) posiada podstawowe wiadomości o stylach wykonywanych utworów; 3) wykorzystuje i łączy w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych. 4. Przygotowanie do prezentacji muzyki chóralnej Uczeń: 1) dba o estetykę zachowania się na scenie; 2) właściwie interpretuje dzieła muzyczne przygotowywane pod kierunkiem dyrygenta zespołu chóralnego; 3) świadomie współtworzy dzieło (ogólny wyraz artystyczny, interpretacja, rytmika, artykulacja, dynamika, agogika). FAGOT CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Rozbudzenie zainteresowania muzyką Uczeń: 1) rozwija uzdolnienia muzyczne i predyspozycje do gry na fagocie - odpowiednio do wieku; 2) zdobywa wiedzę o muzyce, zna podstawowe pojęcia i terminy muzyczne; 3) chętnie uczestniczy w życiu muzycznym i kulturalnym. 2. Opanowanie podstaw gry na instrumencie Uczeń zna i stosuje w praktyce różnorodne metody pracy z instrumentem i utrwala umiejętności gry. 3. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń realizuje indywidualne i zespołowe projekty artystyczne w zakresie swojej specjalności. Odpowiedzialnie wykorzystuje czas przeznaczony na pracę z instrumentem. 4. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń posiada umiejętności w zakresie występów publicznych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Rozbudzenie zainteresowania muzyką Uczeń: 1) świadomie słucha muzyki i dokonuje właściwego wyboru literatury muzycznej oraz nagrań 2) rozpoznaje brzmienie fagotu w słuchanych utworach; 3) znajduje w środkach masowego przekazu informacje o interesujących go nagraniach muzycznych, poszerzających jego wiedzę w tym zakresie; 4) porównuje różne interpretacje wysłuchanych utworów; 5) poszerza wiedzę na temat epok w historii muzyki i kompozytorów; 6) zna podstawową literaturę muzyczną przeznaczoną na fagot; 7) zna w stopniu podstawowym historię fagotu; 8) gra utwory o zróżnicowanym charakterze wybrane przez pedagoga; 9) zna i stosuje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, w szczególności: dźwięk, melodia, harmonia, rytm, agogika, metrum, artykulacja, dynamika, tonacja, gama, pasaż, akord; 10) wykorzystuje poznaną wiedzę z zakresu epok, stylów i kompozytorów w pracy nad utworami oraz podczas rozmów o muzyce; 11) wykazuje szczególne zainteresowanie grą na instrumencie. 2. Opanowanie podstaw gry na instrumencie Uczeń: 1) czyta poprawnie nuty w kluczu basowym; 2) zna zasady notacji muzycznej w stopniu umożliwiającym samodzielne odczytanie zapisu nutowego w ramach realizowanego programu; 3) zna budowę i higienę użytkowania stroika fagotowego; 4) przestrzega podstawowych warunków higieny pracy (np. wietrzenie pomieszczeń, odpowiednie oświetlenie, prawidłowe ustawienie pulpitu); 5) dba i właściwie troszczy się o instrument; 6) potrafi nazwać poszczególne części fagotu; 7) samodzielnie składa i rozkłada instrument; 8) opanował technikę prawidłowego oddechu i zadęcia; 9) kontroluje i właściwie prowadzi strumień powietrza; 10) utrzymuje właściwą postawę ciała podczas gry, trzyma instrument pod odpowiednim kątem oraz poprawnie układa ręce i palce; 11) zna i stosuje właściwą aplikaturę w obrębie skali B1-b1; 12) zna i stosuje podstawowe rodzaje artykulacji, w szczególności legato, non legato; 13) umiejętnie stosuje podstawowe określenia dynamiczne, takie jak: piano, mezzopiano, mezzoforte, forte, crescendo, decrescendo; 14) prawidłowo odczytuje i realizuje oznaczenia tempa; 15) właściwie odczytuje i realizuje rytm w wykonywanych utworach; 16) potrafi nastroić instrument z pomocą nauczyciela oraz dba o poprawną intonację dźwięków; 17) dysponuje biegłością palcową w stopniu podstawowym; 18) zwraca uwagę na jakość i estetykę dźwięku; 19) gra a vista utwory o przeciętnej skali trudności; 20) uwzględnia znaczenie narządów jamy ustnej oraz zmiennej plastyki warg, mięśni twarzy, pracy języka; 21) zna zasady prawidłowego wykonania ćwiczeń przygotowawczych: ćwiczenia oddechowe, z zakresu emisji dźwięku; 22) realizuje w stopniu zadowalającym przewidziane dla niego zadania techniczno-wykonawcze; 3. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń: 1) samodzielnie i bezbłędnie odczytuje dostosowany do jego możliwości zapis nutowy, uwzględnia metrorytmikę, dynamikę i agogikę; 2) interpretuje utwory pod nadzorem pedagoga zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej, wyraża emocje i wydobywa charakter utworu; 3) samodzielnie i efektywnie ćwiczy, korygując popełniane błędy; 4) poprawnie wykonuje z pamięci utwory lub ćwiczenia; 5) jest przygotowany do gry z akompaniamentem; 6) w muzykowaniu zespołowym uczy się współpracy i odpowiedzialności. 4. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) odpowiedzialnie i świadomie przygotowuje się do występów publicznych; 2) zna i stosuje zasady zachowania się na estradzie: odpowiedni strój, ukłon, wejście i zejście z estrady; 3) potrafi dostroić instrument podczas występów; 4) potrafi wykonać publicznie utwory z pamięci; 5) koncentruje się zarówno przed grą, jak i podczas występu przed publicznością; 6) dokonuje prawidłowej analizy własnej gry; 7) bierze udział w popisach szkolnych i koncertach okolicznościowych. FLET CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Rozbudzenie zainteresowania muzyką Uczeń: 1) rozwija uzdolnienia muzyczne i predyspozycje do gry na flecie - odpowiednio do wieku; 2) zdobywa wiedzę o muzyce, zna podstawowe pojęcia i terminy muzyczne; 3) chętnie uczestniczy w życiu muzycznym i kulturalnym. 2. Opanowanie podstaw gry na instrumencie Uczeń zna możliwości techniczne instrumentu i stara się w prawidłowy sposób wykorzystywać metody pracy z fletem. 3. Nabywanie umiejętności samodzielnej pracy Uczeń potrafi samodzielnie przygotowywać się do lekcji. 4. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń realizuje indywidualnie i zespołowo projekty w zakresie swojej specjalności. 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń posiada niezbędne umiejętności w zakresie występów publicznych. 6. Posługiwanie się sprzętem elektronicznym Uczeń posiada umiejętności obsługi komputera. 7. Przygotowanie do kontynuowania nauki na poziomie szkoły średniej Uczeń jest świadomy wyboru kolejnego etapu swojej ścieżki edukacyjno-zawodowej. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Rozbudzenie zainteresowania muzyką Uczeń: 1) uczęszcza na koncerty; 2) interesuje się kulturą; 3) zna historię swojego instrumentu oraz literaturę fletową, odpowiednią do etapu nauczania; 4) gra wyznaczone przez pedagoga (z uwzględnieniem upodobań ucznia) utwory o zróżnicowanym charakterze; 5) muzykuje w zespole, ucząc się jednocześnie współpracy i odpowiedzialności; 6) zna i stosuje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, w szczególności: dźwięk, melodia, harmonia, rytm, agogika, metrum, artykulacja, dynamika, tonacja, gama, pasaż, akord; 7) wykorzystuje poznaną wiedzę na temat epok, stylów i kompozytorów w pracy nad utworami; 8) wykazuje szczególne zainteresowanie grą na instrumencie. 2. Opanowanie podstaw gry na instrumencie Uczeń: 1) zna budowę fletu, potrafi dbać o instrument; 2) potrafi samodzielnie złożyć i rozłożyć instrument; 3) zna podstawy techniki oddechu i zadęcia, niezbędne do dalszego rozwoju; 4) kontroluje i właściwie prowadzi strumień powietrza; 5) zna i stosuje prawidłową postawę podczas gry na instrumencie oraz poprawnie układa ręce i palce; 6) zna i stosuje podstawowe rodzaje artykulacji, w szczególności legato, non legato; 7) zna i stosuje podstawowe określenia dynamiczne, takie jak: piano, mezzopiano, mezzoforte, forte, crescendo, decrescendo; 8) prawidłowo odczytuje i realizuje oznaczenia tempa; 9) właściwie odczytuje i realizuje struktury rytmiczne w wykonywanych utworach; 10) potrafi nastroić instrument z pomocą nauczyciela oraz dba o prawidłową intonację; 11) dysponuje podstawową biegłością palcową; 12) zna zasady notacji muzycznej; 13) dba o estetykę wykonania i jest wrażliwy na jakość dźwięku; 14) zrealizował przewidziane programem nauczania zadania techniczno-wykonawcze. 3. Nabywanie umiejętności samodzielnej pracy Uczeń: 1) organizuje swoje miejsce pracy (pulpit ustawiony na odpowiedniej wysokości, uporządkowany materiał nutowy, odpowiednie oświetlenie, przewietrzone pomieszczenie); 2) organizuje swoją pracę, aby ćwiczyć ilość czasu potrzebną do czynienia postępów na danym etapie; 3) organizuje próby zespołu kameralnego (duet, trio) bez udziału nauczyciela; 4) analizuje swoją grę podczas ćwiczenia i świadomie koryguje błędy; 5) potrafi samodzielnie się rozegrać, stosując znane mu ćwiczenia; 6) potrafi się koncentrować i relaksować, zarządzając swoim czasem, aby ćwiczenie było efektywne. 4. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń: 1) samodzielnie i bezbłędnie odczytuje łatwy, dostosowany do jego możliwości zapis nutowy, uwzględnia metrorytmikę, dynamikę i agogikę; 2) interpretuje utwory pod kierunkiem pedagoga, zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej, wyraża emocje i charakter utworu; 3) samodzielnie i efektywnie ćwiczy oraz koryguje popełniane błędy; 4) poprawnie wykonuje z pamięci wyznaczony przez pedagoga utwór lub ćwiczenie; 5) jest przygotowany do gry z akompaniamentem i w zespołach kameralnych; 6) muzykuje w zespole, ucząc się jednocześnie współpracy i odpowiedzialności. 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) odpowiedzialnie i świadomie przygotowuje się do występów publicznych; 2) koncentruje się zarówno przed grą, jak i podczas występu przed publicznością; 3) dokonuje prawidłowej analizy własnej gry; 4) bierze udział w popisach szkolnych i koncertach okolicznościowych; 5) jest świadomym odbiorcą sztuki i kultury. 6. Posługiwanie się sprzętem elektronicznym Uczeń: 1) potrafi dokonywać nagrań własnych wykonań; 2) samodzielnie wyszukuje nagrania utworów, które gra lub które go interesują; 3) potrafi odnaleźć i wydrukować legalnie dostępne nuty zadanych lub interesujących go utworów. 7. Przygotowanie do kontynuowania nauki na poziomie szkoły średniej Uczeń: 1) świadomie planuje swój rozwój zawodowy - wybiera kontynuowanie kształcenia w szkole muzycznej lub świadomie rezygnuje na rzecz innej dziedziny; 2) jest świadomy roli kultury muzycznej w społeczeństwie swojego kraju i innych narodów; 3) jest odbiorcą kultury o dobrze ukształtowanym guście muzycznym. FORTEPIAN DODATKOWY CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Poznanie podstawowych wiadomości na temat fortepianu Uczeń poznaje budowę i możliwości brzmieniowe instrumentu. 2. Opanowanie podstaw gry na fortepianie Uczeń prawidłowo posługuje się aparatem gry na fortepianie, nabywa podstawowe umiejętności techniczne i interpretacyjne w grze na instrumencie wraz z elementami analizy utworu. 3. Nauka gry a vista Uczeń kształci podstawowe umiejętności gry a vista łatwych utworów muzycznych. 4. Kształcenie umiejętności gry w zespole Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując nabytą wiedzę i umiejętności muzyczne. 5. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy Uczeń: 1) świadomie realizuje wyznaczone przez nauczyciela cele; 2) w pracy nad utworem posługuje się posiadaną wiedzą oraz świadomie uczy się utworu na pamięć; 3) w podstawowym zakresie potrafi samodzielnie wykorzystywać technologię informacyjną i komunikacyjną w nabywaniu wiedzy i rozwoju umiejętności. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Poznanie podstawowych wiadomości na temat fortepianu Uczeń: 1) zna i określa poszczególne części fortepianu; 2) prawidłowo rozpoznaje klawisze i oktawy; 3) zna możliwości brzmieniowe instrumentu. 2. Opanowanie podstaw gry na fortepianie Uczeń: 1) zachowuje odpowiednią postawę przy instrumencie; 2) prawidłowo posługuje się aparatem gry (ułożenie rąk, pozycja dłoni i palców, swoboda nadgarstka, koordynacja i niezależność rąk); 3) realizuje podstawowy zapis notacji muzycznej w kluczu wiolinowym i basowym (przyporządkowuje nutę jako zapis graficzny właściwym klawiszom, prawidłowo odczytuje rytm i znaki chromatyczne); 4) prawidłowo realizuje zapis graficzny artykulacji, dynamiki i pedalizacji; 5) posługuje się artykulacją portato, legato i staccato; 6) posługuje się techniką palcową w stopniu podstawowym; 7) posługuje się grą dwudźwięków, akordów i prostych ozdobników; 8) rozumie oznaczenia agogiczne; 9) zna podstawowe zasady kształtowania dźwięku i frazowania; 10) analizuje budowę formalną utworu; 11) wykonuje utwory w fakturze homofonicznej i polifonicznej. 3. Nauka gry a vista Uczeń: 1) dokonuje wstępnej analizy tekstu; 2) gra a vista proste utwory w kluczu wiolinowym i basowym. 4. Kształcenie umiejętności gry w zespole Uczeń: 1) gra łatwe utwory na 4 ręce z nauczycielem lub innym uczniem; 2) realizuje spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika, artykulacja). 5. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy Uczeń: 1) realizuje zalecenia nauczyciela oraz koryguje popełniane błędy podczas samodzielnej pracy; 2) wykonuje z pamięci wybrane utwory; 3) wykorzystuje wiedzę zdobytą na innych przedmiotach (zwłaszcza ogólnomuzycznych); 4) wykorzystuje do własnego rozwoju technologię informacyjną i komunikacyjną (nagrania muzyczne, zasoby nutowe). FORTEPIAN CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Rozbudzenie wrażliwości muzycznej i zainteresowania muzyką Uczeń pod kierunkiem nauczyciela rozwija swoje zainteresowania, wrażliwość i wyobraźnię muzyczną oraz naturalną potrzebę ekspresji twórczej. Kształtuje swój smak i gust muzyczny. 2. Zdobywanie podstawowej wiedzy o muzyce Uczeń: 1) posiada podstawowe wiadomości z historii i budowy instrumentu; 2) zdobywa w podstawowym zakresie wiadomości ogólnomuzyczne; 3) nabywa umiejętność rozpoznawania cech charakterystycznych budowy formalnej utworów. 3. Kształcenie umiejętności gry na fortepianie Uczeń: 1) nabywa umiejętność właściwego posługiwania się aparatem gry; 2) rozwija sprawność w zakresie stosowania podstawowych technik gry na fortepianie; 3) interpretuje utwory muzyczne, zgodnie z ich stylem, charakterem i budową formalną; 4) opanowuje różnorodne formy utworów z literatury fortepianowej oraz gamy do siedmiu znaków; 5) nabywa umiejętność prawidłowej gry a vista i gry zespołowej. 4. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy w grze na instrumencie Uczeń podczas samodzielnego ćwiczenia doskonali umiejętności efektywnej organizacji czasu pracy, świadomego wyboru metod ćwiczenia oraz korygowania własnych błędów. 5. Publiczna prezentacja. Uczeń zdobywa niezbędne umiejętności do poprawnego wykonania programu artystycznego na zakończenie szkoły muzycznej I stopnia CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Rozbudzenie wrażliwości muzycznej i zainteresowania muzyką Uczeń: 1) rozwija swoją muzyczną wrażliwość i poznaje środki ekspresji; 2) poznaje literaturę muzyczną z różnych źródeł, świadomie i aktywnie słucha muzyki; 3) uczęszcza na koncerty w szkole i poza szkołą oraz czynnie uczestniczy w życiu muzycznym szkoły; 4) odróżnia i nazywa podstawowe gatunki muzyki; 5) określa własne preferencje repertuarowe i interpretacyjne. 2. Zdobywanie podstawowej wiedzy o muzyce Uczeń: 1) posiada podstawowe wiadomości z historii instrumentu, zna mechanizm działania poszczególnych elementów oraz charakterystyczne cechy brzmienia; 2) opanował zasady muzyki:
33. a)zapis nutowy w kluczu wiolinowym i basowym oraz oznaczenia interpretacyjne,
34. b)układ pokrewieństwa kwintowego tonacji w systemie dur-moll oraz różnice w budowie gam,
35. c)interwały, rodzaje trójdźwięków (dur, moll, zwiększony, zmniejszony) wraz z przewrotami oraz D7 i czterodźwięk zmniejszony z przewrotami; 3) zna główne funkcje harmoniczne oraz podstawowe rodzaje kadencji; 4) rozróżnia i zna elementy dzieła muzycznego, style muzyczne oraz sylwetki i twórczość najważniejszych kompozytorów; 5) rozpoznaje i wskazuje cechy charakterystyczne budowy formalnej utworów np.: ABA, forma sonatowa, rondo, wariacje, utwory polifoniczne, etiuda; 6) w wykonywanym repertuarze potrafi określić charakterystyczne cechy epoki, stylu oraz kompozytora, np. technika imitacyjna w polifonii barokowej, faktura homofoniczna w utworach klasycznych, tempo rubato w romantycznej kantylenie. 3. Kształcenie umiejętności gry na fortepianie Uczeń: 1) wydobywa i kształtuje odpowiedni dźwięk w zależności od dynamiki, rejestru i charakteru wykonywanego utworu; 2) prawidłowo operuje aparatem gry, potrafi świadomie kontrolować jego elastyczność i swobodę; 3) stosuje w tempach umiarkowanych podstawowe techniki gry: palcową, pasażową, dwudźwiękową, akordową; 4) potrafi śpiewnie prowadzić frazę kantylenową; 5) gra różnymi sposobami artykulacji: portato, legato i staccato; 6) prawidłowo realizuje fakturę homofoniczną i polifoniczną; 7) właściwie posługuje się prawym pedałem: rytmicznym i synkopowanym; 8) interpretuje utwory muzyczne, zgodnie z ich stylem, charakterem i budową formalną, zwracając szczególną uwagę na: jakość dźwięku, metrorytmikę, agogikę, dynamikę, artykulację i frazowanie; 9) wykonuje utwory z różnych epok muzycznych: baroku, klasycyzmu, romantyzmu, współczesności (XX i XXI wieku); 10) prawidłowo i ze zrozumieniem prezentuje w grze różne formy muzyczne: etiudy, utwory polifoniczne, klasyczny cykl sonatowy (do wyboru np.: sonatinę, sonatę, koncert), utwory kantylenowe, utwory taneczne, utwory ilustracyjne; 11) prawidłowo gra wszystkie gamy durowe oraz molowe harmoniczne i melodyczne; odpowiednie do nich pasaże toniczne, pasaże oparte na czterodźwiękach dominanty septymowej i akordach septymowych zmniejszonych z przewrotami; kadencje i gamy chromatyczne; 12) gra a vista łatwe utwory muzyczne w wolnym tempie:
36. a)posiada orientację przestrzenną na klawiaturze we wszystkich rejestrach,
37. b)kojarzy zapis nutowy z jego brzmieniem,
38. c)dokonuje wstępnej analizy utworu,
39. d)spostrzega i realizuje oznaczenia zawarte w tekście nutowym; 13) nabywa i rozwija podstawowe umiejętności w zakresie gry zespołowej:
40. a)dąży do zgodności w zespołowej interpretacji utworu,
41. b)odpowiedzialnie współpracuje ze współwykonawcą. 4. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy w grze na instrumencie Uczeń: 1) samodzielnie odczytuje zapis nutowy utworu w kluczach wiolinowym i basowym, poprawnie realizując wysokość dźwięków, aplikaturę, rytm, metrum, tempo, artykulację, dynamikę, frazowanie, pedalizację, charakter muzyczny; 2) samodzielnie opracowuje proste utwory, dbając o poprawność tekstową. 3) systematycznie i efektywnie organizuje czas samodzielnej pracy w domu; 4) podczas samodzielnego ćwiczenia świadomie doskonali poprawność wykonawczą zgodnie z posiadaną wiedzą i umiejętnościami technicznymi oraz interpretacyjnymi; 5) koryguje popełniane błędy i dobiera odpowiednie, wskazane przez nauczyciela metody ćwiczenia do ich pokonywania. 5. Publiczna prezentacja Uczeń: 1) stosuje różne sposoby pamięciowego opanowania utworów muzycznych z wykorzystaniem różnych technik pamięciowych; stosuje aktywne formy nauki tekstu muzycznego; 2) posiada umiejętność koncentracji na zadaniu muzycznym podczas publicznego występu; 3) dokonuje krytycznej i szczegółowej oceny wykonanych przez siebie utworów; 4) prezentuje podczas audycji lub przesłuchania śródrocznego umiejętności:
42. a)gry a vista,
43. b)samodzielnego opracowania prostego utworu,
44. c)gry zespołowej; 5) na egzaminie kończącym naukę w szkole I stopnia prezentuje następujący program:
45. a)sinfonia lub Preludium i Fuga J.S. Bacha,
46. b)etiuda uwzględniająca technikę palcową obydwu rąk,
47. c)etiuda zawierająca inny problem techniczny,
48. d)dwie części sonaty klasycznej (jedna część do wyboru: allegro sonatowe, rondo lub wariacje oraz wolna część cyklu sonatowego),
49. e)utwór dowolny. GITARA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości na muzykę Uczeń: 1) pod kierunkiem nauczyciela rozwija swoje zainteresowania, wrażliwość i wyobraźnię muzyczną oraz naturalną potrzebę ekspresji twórczej; 2) kształtuje swój smak i gust muzyczny; 3) poznaje pojęcia i terminy muzyczne, historię gitary, jej budowę i zasady konserwacji; uczestniczy w wydarzeniach kulturalnych i poznaje literaturę muzyczną przedmiotu. 2. Kształcenie podstawowych umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) poznaje podstawy gry na instrumencie: prawidłowe funkcjonowanie aparatu gry, elementy techniki gitarowej oraz środki wyrazu artystycznego; 2) wykorzystuje wiedzę ogólnomuzyczną do zrozumienia i wykonywania utworów; 3) poznaje notację muzyczną (w tym oznaczenia notacji gitarowej), kształci umiejętność odczytywania muzycznego sensu utworu oraz grę a vista prostych utworów solowych i kameralnych; 4) poznaje sposoby efektywnej pracy, kształci nawyki systematycznego i świadomego ćwiczenia, samodzielnego opracowywania krótkich i łatwych utworów oraz świadomego korygowania błędów. 3. Przygotowanie do występów publicznych i świadomego odbioru dóbr kultury Uczeń: 1) potrafi publicznie prezentować swoje umiejętności, zna zasady obycia estradowego, kształci umiejętności koncentracji oraz radzenia sobie z tremą; 2) aktywnie uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska (solista, kameralista, akompaniator); 3) potrafi współpracować z innymi wykonawcami; 4) kształtuje własny gust estetyczny. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości na muzykę Uczeń: 1) rozwija zainteresowania i uzdolnienia muzyczne; 2) uczestniczy jako świadomy odbiorca w życiu muzycznym szkoły i w wydarzeniach kulturalnych poza szkołą; 3) świadomie korzysta z nagrań muzycznych i ze źródeł informacji; 4) zna podstawy budowy gitary klasycznej, zasady użytkowania, strojenia, wymiany strun i konserwacji instrumentu; 5) rozróżnia rodzaje gitar; 6) zna historię gitary i muzyki gitarowej w zakresie podstawowym; 7) poznaje literaturę gitarową z różnych epok. 2. Kształcenie podstawowych umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) prawidłowo posługuje się aparatem gry (postawa, układ rąk, właściwy sposób wydobycia dźwięku); 2) dba o właściwy dobór akcesoriów (krzesło, ustawienie pulpitu, oświetlenie oraz wykorzystanie podnóżka, podgitarnika lub poduszki); 3) posługuje się metronomem i tunerem lub kamertonem; 4) kształci podstawową technikę gry (koordynacja pracy obu rąk, niezależność palców, tłumienie strun, uderzenie tirando i apoyando, gra dwudźwięków, trójdźwięków, czterodźwięków i podstawowych akordów gitarowych, gra naturalnych i sztucznych flażoletów, chwyt barré, gra w pozycjach i zmiany pozycji, realizacja arpeggio, legato, tremolo, rasgueado i podstawowych ozdobników); 5) samodzielnie odczytuje zapis nutowy; 6) analizuje własną grę; 7) dba o jakość dźwięku; 8) analizuje własną grę pod kątem realizacji wskazówek nauczyciela, interpretacji i poprawności technicznej; 9) świadomie ćwiczy i koryguje własne błędy; 10) realizuje oznaczenia dynamiczne i agogiczne; 11) z pomocą nauczyciela interpretuje utwory muzyczne zgodnie ze stylem, z charakterem i budową formalną, zwracając uwagę na rytm, agogikę, dynamikę, barwę, artykulację i frazowanie; 12) gra a vista łatwe utwory solowe i kameralne; 13) samodzielnie opracowuje łatwe utwory pod względem techniczno-wykonawczym (aplikatura, frazowanie, dynamika, interpretacja); 14) wykorzystuje wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych do zrozumienia i wykonywania utworów gitarowych; 15) realizuje różne formy muzykowania zespołowego (np. zespoły gitarowe, akompaniament lub zespoły kameralne z udziałem innych instrumentów); 16) wykonuje utwory z różnych epok (od renesansu do muzyki współczesnej) i gatunków: miniatury instrumentalne, formy cykliczne w całości lub wybrane części, opracowane samodzielnie utwory dowolne oraz etiudy o zróżnicowanych problemach technicznych; 17) wykonuje z pamięci wybrane utwory; 18) wykonuje gamę C-dur oraz gamy krzyżykowe do czterech znaków - jednogłosowo, w tercjach, sekstach i oktawach; 19) zna podstawowe akordy durowe i molowe w wyżej wymienionych tonacjach; 20) rozwija swoje zdolności i zainteresowania muzyczne; 21) z pomocą nauczyciela planuje swoją pracę domową. 3. Przygotowanie do występów publicznych i świadomego odbioru dóbr kultury Uczeń: 1) uczestniczy w publicznych występach jako solista, kameralista lub akompaniator; 2) nawiązuje kreatywną współpracę z innymi wykonawcami; 3) zna zasady zachowania się na estradzie; 4) jest otwarty i wrażliwy na potrzeby innych osób; 5) dokonuje krytycznej oceny swojej prezentacji; 6) uczestniczy w audycjach, koncertach, wystawach i innych wydarzeniach kulturalnych; 7) poszerza swoją wiedzę, m.in. słuchając nagrań, a także korzystając z technologii informacyjnej i komunikacyjnej; 8) aktywnie uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska jako wykonawca. HARFA HACZYKOWA / PEDAŁOWA CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej Uczeń: 1) rozwija wrażliwość artystyczną oraz zainteresowania muzyczne poprzez uczęszczanie na koncerty i słuchanie muzyki z nagrań; 2) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska. 2. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na harfie Uczeń: 1) kształci prawidłową postawę przy instrumencie oraz posługiwanie się prawidłowym, naturalnym i swobodnym aparatem gry; 2) poznaje zasady strojenia i konserwacji instrumentu; 3) rozwija technikę instrumentalną oraz wrażliwość na jakość dźwięku i intonację; 4) próbuje improwizować proste tematy melodyczne i grać ze słuchu; 5) rozwija umiejętności interpretacyjne. 3. Zdobycie podstawowej wiedzy teoretycznej Uczeń: 1) poznaje zasady notacji muzycznej oraz podstawowe terminy muzyczne i pojęcia niezbędne do realizacji utworu muzycznego; 2) zdobywa podstawową wiedzę dotyczącą budowy i historii instrumentu; 3) zdobywa wiedzę dotyczącą stylistyki i budowy formalnej utworów, posiłkuje się wiedzą z przedmiotów zarówno teoretycznych, jak i praktycznych, w celu prawidłowej realizacji wykonywanego repertuaru. 4. Przygotowanie do samodzielnej pracy nad repertuarem Uczeń pod kierunkiem nauczyciela poznaje sposoby samodzielnej pracy w zakresie jej organizacji, kontroli i samooceny. Poprzez słuchanie nagrań uczy się kształtować własny gust estetyczny. 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń kształci umiejętności koncentracji, zasad zachowania się na estradzie podczas występu, współpracy z innymi instrumentalistami w zespole, wspierając ich swoją wiedzą i wrażliwością artystyczną. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej Uczeń: 1) muzykuje na instrumencie oraz rozwija swoją muzyczną wrażliwość; 2) rozwija muzykalność przez grę w duetach i większych zespołach; 3) czynnie uczestniczy w życiu muzycznym szkoły; 4) uczęszcza na koncerty w szkole i poza szkołą; 5) potrafi określić własne preferencje repertuarowe i brzmieniowe; 6) rozwija zainteresowania muzyczne przez wyszukiwanie ciekawych nagrań; 7) odróżnia i nazywa podstawowe gatunki muzyki, takie jak: muzyka klasyczna, folklorystyczna, popularna i jazzowa. 2. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na harfie Uczeń: 1) prawidłowo, naturalnie i swobodnie posługuje się aparatem gry; 2) kształci odpowiednie nawyki siedzenia przy instrumencie, gwarantujące prawidłowy rozwój oraz zdobycie właściwej techniki gry; 3) posługuje się podstawową techniką gry na harfie pozwalającą na wykonywanie utworów; 4) potrafi nastroić harfę, używając elektronicznego aparatu do strojenia instrumentu; potrafi korygować strój instrumentu w miarę pojawiających się problemów intonacyjnych; 5) samodzielnie ustawia odpowiednie haczyki lub pedały przed rozpoczęciem gry oraz w trakcie wykonywania utworu; 6) prawidłowo odczytuje zapis muzyczny od strony melodyki, harmonii, rytmiki, dynamiki, agogiki, pulsu, artykulacji i frazowania; 7) właściwie realizuje zawarte w utworze oznaczenia artykulacyjne oraz typowe dla harfy wybrane efekty brzmieniowe, takie jak: glissanda, flażolety, arpeggia, zarywanie strun paznokciami, près de la table, wykonywanie efektów perkusyjnych; 8) prawidłowo interpretuje utwór, zwracając uwagę na jego stylistykę, a także dba o piękno dźwięku i intonację w wykonywanych dziełach; 9) w pracy nad utworami rozwija pamięć muzyczną, potrafi zagrać ze słuchu nieskomplikowane melodie; 10) potrafi zaaranżować łatwe utwory do celów muzykowania zespołowego; 11) zapoznaje się z techniką pedałową harfy koncertowej; dostrzega zmiany harmoniczne w przebiegu utworu oraz rolę mechanizmu pedałowego; 12) zapoznaje się z różnorodnymi sposobami efektywnego ćwiczenia. 3. Zdobycie podstawowej wiedzy teoretycznej Uczeń: 1) dysponuje elementarną wiedzą w zakresie historii harfy oraz jej budowy (umie nazwać poszczególne, najważniejsze części instrumentu), zna zasady prostej konserwacji instrumentu m.in. umie samodzielnie założyć strunę; 2) zna notację w kluczu wiolinowym i basowym; 3) zna terminologię muzyczną w zakresie melodyki, frazowania, rytmiki, artykulacji, dynamiki i agogiki oraz podstawowych harfowych efektów brzmieniowych; 4) rozpoznaje formę, prostą harmonię, określa czas powstania i stylistykę utworów, które wykonuje; 5) zna i stosuje zasady prawidłowego wydobywania i kształtowania dźwięku. 4. Przygotowanie do samodzielnej pracy nad repertuarem Uczeń: 1) rozpoznaje i koryguje błędy; 2) stosując wskazówki nauczyciela i respektując wymagania tekstu, umie dostosować metodę ćwiczenia do sposobu rozwiązania występującego problemu technicznego; 3) opracowuje plan pracy, uwzględniając ćwiczenie na instrumencie w harmonogramie dnia; 4) ocenia efekty swojej pracy; 5) dba o prawidłowe warunki pracy (materiały nutowe, ustawienie harfy, stołka i pulpitu). 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) koncentruje się przed wyjściem na estradę i podczas występu przed publicznością; 2) potrafi prawidłowo nastroić harfę przed występem publicznym; 3) w prezentacji estradowej wykorzystuje swoją wyobraźnię muzyczną i wrażliwość; 4) potrafi umiejętnie słuchać drugiego głosu podczas gry w duetach; 5) bierze udział w popisach i audycjach muzycznych. KLARNET CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Kształcenie wiedzy i rozwijanie zainteresowania muzyką Uczeń zdobywa wiedzę z zakresu zasad muzyki i notacji muzycznej; rozwija uzdolnienia muzyczne stosownie do wieku i predyspozycji. 2. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie Uczeń poznaje możliwości techniczne instrumentu i prawidłowy sposób wydobywania dźwięków na klarnecie. 3. Przygotowanie do samodzielnej pracy Uczeń odpowiedzialnie wykorzystuje czas przeznaczony na pracę z instrumentem. 4. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń realizuje projekty artystyczne w zakresie swojej specjalności - indywidualnie i w pracy zespołowej. 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń posiada niezbędne umiejętności w zakresie występów publicznych. Chętnie uczestniczy w życiu muzycznym i kulturalnym, bierze udział w audycjach szkolnych i koncertach pozaszkolnych. 6. Posługiwanie się dostępną technologią informacyjną i komunikacyjną Uczeń wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w celu poszerzania wiedzy oraz dalszego kształcenia i rozwoju artystycznego. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Kształcenie wiedzy i rozwijanie zainteresowania muzyką Uczeń: 1) uczęszcza na koncerty, słucha muzyki z nagrań oraz interesuje się kulturą; 2) zna podstawową literaturę przeznaczoną na klarnet; 3) zna w stopniu podstawowym historię swojego instrumentu; 4) gra wyznaczone przez pedagoga (z uwzględnieniem własnych upodobań) utwory o zróżnicowanym charakterze; 5) muzykuje w zespole, ucząc się jednocześnie współpracy i odpowiedzialności; 6) zna i stosuje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, w szczególności: dźwięk, melodia, harmonia, rytm, agogika, metrum, artykulacja, dynamika, tonacja, gama, pasaż, akord; 7) wykorzystuje, w pracy nad utworami oraz podczas rozmów o muzyce, poznaną wiedzę na temat epok, stylów i kompozytorów; 8) potrafi wykorzystać umiejętności i zdobytą wiedzę w kształtowaniu swojej osobowości. 2. Opanowanie podstaw gry na instrumencie Uczeń: 1) zna budowę i zasady konserwacji instrumentu; 2) samodzielnie składa i rozkłada instrument; 3) samodzielnie dobiera, oznacza i zmienia stroik, przymocowuje go ligaturą do ustnika; 4) zna podstawy techniki oddechu i zadęcia, niezbędne do dalszego rozwoju; 5) kontroluje i właściwie prowadzi strumień powietrza; 6) utrzymuje prawidłową postawę podczas gry, trzyma instrument pod odpowiednim kątem oraz poprawnie układa ręce i palce; 7) zna i stosuje podstawowe rodzaje artykulacji, w szczególności: legato i non legato; 8) zna i stosuje podstawowe określenia dynamiczne, takie jak: piano, mezzopiano, mezzoforte, forte, crescendo, decrescendo; 9) prawidłowo odczytuje i realizuje oznaczenia tempa; 10) prawidłowo realizuje struktury rytmiczne w wykonywanych utworach; 11) potrafi samodzielnie lub z pomocą nauczyciela nastroić instrument oraz wydobyć właściwą intonację; 12) dysponuje biegłością palcową, umożliwiającą mu wykonanie wybranych utworów; 13) zna zasady notacji muzycznej; 14) dba o estetykę wykonania - jest wrażliwy na jakość techniczną i artystyczną dźwięku. 3. Przygotowanie do samodzielnej pracy Uczeń: 1) zna i przestrzega podstawowych warunków i higieny pracy (przewietrzone pomieszczenie, odpowiednie oświetlenie, prawidłowe ustawienie pulpitu); 2) zna sposoby rozgrywania się (ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia emisji dźwięku i biegłości palcowej); 3) organizuje i realizuje pracę nad poszczególnymi elementami warsztatu według wskazówek nauczyciela; 4) kontroluje i analizuje własną grę podczas ćwiczenia; 5) odznacza się w grze kreatywnością, muzykalnością i wrażliwością artystyczną. 4. Wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności w praktyce Uczeń: 1) samodzielnie i bezbłędnie odczytuje zapis nutowy, dostosowany do jego możliwości; uwzględnia oznaczenia metrorytmiczne, dynamiczne i agogiczne; 2) interpretuje utwory pod kierunkiem pedagoga, zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej; wyraża emocje i wydobywa charakter utworu; 3) samodzielnie i efektywnie ćwiczy, korygując popełniane błędy; 4) poprawnie wykonuje z pamięci wyznaczony przez pedagoga zakres materiału; 5) jest przygotowany do gry z akompaniamentem i w zespołach kameralnych; 6) muzykuje w zespole, ucząc się jednocześnie współpracy i odpowiedzialności. 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) odpowiedzialnie przygotowuje się do występów publicznych; 2) rozwija umiejętność koncentracji przed występem i podczas gry przed publicznością; 3) dokonuje prawidłowej analizy własnej gry; 4) bierze udział w popisach szkolnych i koncertach okolicznościowych; 5) czynnie uczestniczy w życiu kulturalnym; 6) kształtuje własne poglądy na temat muzyki, słuchając różnych wykonań dzieł muzycznych i porównując te wykonania. 6. Posługiwanie się dostępną technologią informacyjną i komunikacyjną Uczeń: 1) samodzielnie poszukuje, analizuje i dobiera informacje z zakresu przedmiotu głównego oraz przedmiotów ogólnomuzycznych; 2) potrafi obsługiwać aparaturę umożliwiającą rejestrację gry w celu dokonania analitycznej oceny swoich prezentacji. KLAWESYN CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie, rozwijanie wrażliwości muzycznej oraz praktyczne wykorzystywanie wiedzy teoretycznej Uczeń kształci umiejętności prawidłowego posługiwania się aparatem gry, zdobywa podstawy techniki klawesynowej, poznaje zasady interpretacji materiału muzycznego oraz rozwija własną muzykalność. 2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na klawesynie oraz z podstawową wiedzą muzyczną i kontekstem historyczno-estetycznym Uczeń poznaje różne odmiany klawesynów, wybraną literaturę przedmiotu oraz reprezentatywne utwory z repertuaru klawesynowego skomponowane w różnych stylach i okresach historycznych. 3. Przygotowanie do samodzielnej pracy oraz aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społecznym Uczeń postępuje zgodnie z zasadami etyki, poznaje i stosuje zasady komunikacji społecznej oraz uczestniczy w życiu kulturalnym jako odbiorca sztuki, a także poprzez grę solową i kameralną. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie, rozwijanie wrażliwości muzycznej oraz praktyczne wykorzystywanie wiedzy teoretycznej Uczeń: 1) posiada prawidłową postawę podczas gry na instrumencie; 2) we właściwy sposób posługuje się aparatem gry z dobrą korelacją lewej i prawej ręki; 3) posiada podstawową technikę klawesynową obejmującą biegłość palcową, zróżnicowaną artykulację, umiejętność wykonywania ozdobników oraz korzystania z systemu rejestrów; 4) prawidłowo wykonuje przebiegi gamowe majorowe oraz minorowe harmoniczne i melodyczne w tonacjach do sześciu znaków w pozycjach oktawy, tercji, seksty i decymy oraz gamy chromatyczne w pozycji oktawy, rozłożone akordy molowe i durowe, czterodźwięki dominanty septymowej i akordy septymowe zmniejszone z przewrotami; 5) prawidłowo odczytuje prosty zapis muzyczny, interpretuje zawarte w nim oznaczenia wykonawcze; 6) posiada umiejętność gry polifonicznej; 7) stosuje różne sposoby zapamiętywania utworów; 8) wykonuje a vista utwory o małym stopniu trudności; 9) samodzielnie opracowuje proste utwory; 10) twórczo interpretuje utwór, uwzględniając zasady notacji, cechy stylu i strukturę formy muzycznej, specyfikę instrumentu oraz elementy wyrazowe; 11) dysponuje repertuarem obejmującym zróżnicowane formy i style, w tym formy taneczne, polifoniczne, sonaty wczesnoklasyczne oraz utwory współczesne; 12) wykonuje utwory w różnych formach muzykowania zespołowego; 13) w podstawowym zakresie realizuje basso continuo, stosuje elementy improwizacji oraz wykonuje kadencje do czterech znaków; 14) korzysta w praktyce z zasobów wiedzy teoretycznej. 2. Zapoznanie z teoretycznymi podstawami gry na klawesynie oraz z podstawową wiedzą muzyczną i kontekstem historyczno-estetycznym Uczeń: 1) zna i definiuje podstawowe terminy i pojęcia muzyczne; 2) posiada podstawową wiedzę z zakresu historii, budowy i obsługi klawesynu; 3) posiada podstawową wiedzę z zakresu dawnych praktyk wykonawczych; 4) zna reprezentatywne dzieła literatury klawesynowej; 5) potrafi wymienić i zdefiniować podstawowe cechy form i gatunków muzyki klawesynowej; 6) definiuje strukturę formalną wykonywanego utworu, zna zasady akcentowania, wskazuje motywy, frazy i inne odcinki muzyczne; 7) pozyskuje niezbędne materiały i wiedzę ze zbiorów bibliotecznych i multimedialnych; 8) korzysta z technologii informacyjnej i komunikacyjnej. 3. Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym i społecznym Uczeń: 1) przestrzega zasad kultury i etyki; 2) systematycznie rozwija swoje umiejętności; 3) jest zdolny do samodzielnej i dobrze zorganizowanej pracy; 4) jest przygotowany do pracy zespołowej oraz do współpracy w grupie i na rzecz grupy; 5) potrafi odpowiednio prezentować się na estradzie oraz krytycznie oceniać własne dokonania; 6) jest obiektywny i rzetelny w ocenie swoich kwalifikacji; 7) potrafi skutecznie radzić sobie ze stresem, w szczególności z tremą; 8) poszerza swoją wiedzę i korzysta z zasobów kultury w różnych jej formach, m.in. słuchając nagrań i czytając literaturę fachową; 9) bierze czynny udział w różnych formach życia muzycznego i korzysta z zasobów kultury w różnych dziedzinach sztuki. KONTRABAS CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej Uczeń rozwija muzyczne zainteresowania; uczęszcza na koncerty i słucha muzyki z nagrań; uczestniczy w życiu muzycznym szkoły i środowiska; poznaje wiedzę dotyczącą charakterystycznych stylów wykonawczych. 2. Poznanie teoretycznych podstaw gry na instrumencie Uczeń poznaje zasady notacji oraz podstawowe terminy i pojęcia muzyczne niezbędne do odczytania i realizacji tekstu muzycznego; stosuje w praktyce estradowej style wykonawcze; Zdobywa wiedzę z zakresu historii, budowy instrumentu oraz zasad jego konserwacji. 3. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie Uczeń kształci umiejętność zachowania prawidłowej postawy podczas gry na instrumencie, udoskonala sprawność aparatu gry prawej i lewej ręki oraz poszerza spektrum umiejętności technicznych i interpretacyjnych oraz doskonali umiejętność prezentacji estradowej; poznaje zasady precyzyjnego strojenia instrumentu; rozwija podstawy techniki instrumentalnej oraz wrażliwość na jakość dźwięku i intonację; podejmuje próby improwizacji prostych tematów melodycznych oraz doskonali umiejętność gry „ze słuchu”. 4. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy nad repertuarem Uczeń (pod kierunkiem nauczyciela) poznaje sposoby samodzielnej pracy w zakresie jej organizacji, stosowania odpowiednich technik oraz kształci umiejętność kontrolowania własnej gry i samooceny; rozwija, wdraża i stosuje nabyte umiejętności samodzielnej pracy w praktyce solistycznej i kameralistycznej; 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń poznaje zasady występów publicznych, nabywa umiejętności koncentracji i właściwego skupienia celem prezentacji estradowej; poznaje i stosuje sposoby pokonywania sytuacji trudnych związanych z występem estradowym; współpracuje z akompaniatorem i rozwija umiejętności współpracy z instrumentalistami w ramach zespołu/orkiestry; CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Umuzykalnienie i rozbudzenie wrażliwości muzycznej Uczeń: 1) posiada niezbędną wiedzę i uczestniczy w życiu muzycznym swojej szkoły i środowiska (koncerty, audycje, uroczystości okolicznościowe), występuje solo i w różnych formach muzykowania zespołowego (zespół instrumentalny, zespół kameralny, orkiestra); 2) korzysta z dostępnych dóbr kultury; 3) zna podstawowe gatunki muzyki oraz charakterystyczne style wykonawcze; 4) rozwija swoje muzyczne zainteresowania: uczęszcza na koncerty, słucha muzyki z nagrań, poznaje wybrane utwory z literatury kontrabasowej; 2. Poznanie teoretycznych podstaw gry na instrumencie Uczeń: 1) zna i stosuje podstawowe terminy i pojęcia muzyczne; 2) zna i odczytuje zapis nutowy, w szczególności: nazwy strun, oznaczenia pozycji, aplikaturę, kierunki smyczka, oznaczenia dynamiczne, artykulacyjne i agogiczne; 3) wykorzystuje wiedzę ogólnomuzyczną w działaniach praktycznych; 4) zna budowę gam durowych i molowych oraz pasaży (do 4 znaków przykluczowych); 5) zna w stopniu podstawowym historię, budowę oraz zasady konserwacji kontrabasu i smyczka, a także ich bezpiecznego transportu; 6) stosuje wybrane elementy technologii informacyjnych i komunikacyjnych; 7) wykorzystuje techniki audiowizualne do rejestracji swoich występów i weryfikacji osiągnięć; 8) zna i stosuje sposoby frazowania, pogłębiając stronę wyrazową granych utworów; 9) rozwija i buduje z pomocą nauczyciela świadomość stylów wykonawczych utworów. 3. Opanowanie podstawowych umiejętności gry na instrumencie Uczeń: 1) zachowuje poprawną postawę podczas gry na instrumencie (postawa stojąca, postawa siedząca); 2) usprawnia aparat gry prawej i lewej ręki; 3) jest wrażliwy na jakość dźwięku, intonacji i rytmu; 4) posiada kompetencje do publicznej prezentacji utworów; 5) stosuje podstawową technikę gry z uwzględnieniem właściwego podziału smyczka (gra całym smyczkiem oraz jego poszczególnymi częściami); 6) wykorzystuje równe sposoby artykulacji: detachè, martelè, portato, legato, staccato i pizzicato; 7) gra w pozycjach „szyjkowych” bez użycia kciuka, a także w pozycjach kciukowych; 8) realizuje poprawnie oznaczenia dynamiczne, artykulacyjne i agogiczne; 9) podejmuje próby wibracji dźwięku, udoskonala ją oraz swobodnie stosuje; 10) precyzyjnie stroi instrument; 11) zna i wykorzystuje w swojej grze flażolety naturalne; 12) czyta nuty a vista w stopniu pozwalającym na zagranie prostych melodii; 13) doskonali grę „ze słuchu”. 4. Kształcenie umiejętności samodzielnej pracy nad repertuarem Uczeń: 1) realizuje uwagi nauczyciela podczas pracy nad utworem; 2) świadomie i systematycznie ćwiczy oraz koryguje własne błędy; 3) doskonali pod kierunkiem nauczyciela organizację własnego warsztatu pracy; 4) kontroluje jakość dźwięku, intonację i rytm; 5) potrafi ocenić słuchany utwór i jego wykonanie; 6) wykorzystuje i wdraża metody samodzielnego ćwiczenia, opracowując utwory o podstawowym i średnim stopniu trudności jako solista, a także jako kameralista (zespół/orkiestra). 5. Przygotowanie do występów publicznych Uczeń: 1) zna i stosuje podstawowe zasady odpowiedniego zachowania się i prezentacji na estradzie; 2) zdobywa i rozwija doświadczenia w zakresie występów publicznych; 3) stosuje poznane sposoby koncentracji, dbając o prawidłowy przebieg występu; 4) współpracuje z akompaniatorem oraz rozumie potrzebę współdziałania w zespole/orkiestrze; 5) jest świadomy znaczenia muzykowania zespołowego w rozwoju artystycznym, wykazując dbałość o zachowanie proporcji brzmieniowych, jednolitą artykulację i czystość intonacji; 6) zna na pamięć część utworów ze swojego repertuaru; 7) rozwija zainteresowania muzyczne i odczuwa satysfakcję z działalności estradowej; 8) jest przygotowany do dalszego kontynuowania nauki. KSZTAŁCENIE SŁUCHU CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE 1. Rozwijanie słuchu muzycznego Uczeń: 1) rozwija umiejętności słuchowego rozpoznawania struktur melodycznych, metrorytmicznych i harmonicznych; 2) potrafi zaznaczyć w przebiegu muzycznym poznane struktury i rozróżnić zjawiska muzyczne. 2. Rozwijanie umiejętności czytania nut głosem Uczeń odtwarza głosem zapis nutowy na podstawie znajomości notacji muzycznej oraz wykształconych wyobrażeń słuchowych (kierunek melodii, brzmienie poszczególnych interwałów i rozłożonych akordów, relacje czasowe), zwraca uwagę na intonację i precyzję rytmiczną. 3. Kształcenie ekspresji muzycznej Uczeń rozwija wyobraźnię i wrażliwość muzyczną, potrafi wypowiadać się poprzez aktywność muzyczną, kształtuje twórczą postawę wobec stawianych zadań. 4. Kształcenie podstawowej wiedzy z zakresu teorii muzyki Uczeń posługuje się właściwą terminologią i notacją muzyczną, rozumie podstawowe pojęcia i oznaczenia muzyczne, dostrzega, rozróżnia i buduje poznane struktury. 5. Wykorzystanie w praktyce posiadanej wiedzy i umiejętności Uczeń wykorzystuje wiedzę i umiejętności do realizacji innych przedmiotów muzycznych, dostrzega korelację między zagadnieniami pochodzącymi z różnych przedmiotów, rozwija i doskonali pamięć i percepcję, umożliwiającą mu słuchową analizę zjawisk muzycznych. CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE 1. Rozwijanie słuchu muzycznego Uczeń: 1) rozpoznaje:
50. a)struktury melodyczne: skalę majorową (odmiana naturalna i harmoniczna) i minorową (odmiana naturalna, harmoniczna, dorycka i melodyczna), skale modalne (dorycka, frygijska, lidyjska i miksolidyjska), pochodzenia ludowego (pentatonika bezpółtonowa, góralska, skale cygańskie) oraz całotonową, interwały proste i złożone (nona, decyma) gamo właściwe i w oderwaniu od tonacji, trój dźwięki majorowe i minorowe w postaci zasadniczej i w przewrotach, trój dźwięki zmniejszone i zwiększone, dominantę septymową w postaci zasadniczej i w przewrotach z rozwiązaniem, czterodźwięk zmniejszony, progresje, dźwięki obce w melodii; zagadnienia realizowane są w tonacjach do pięciu znaków przykluczowych,
51. b)struktury harmoniczne: interwały proste i złożone (nona, decyma) gamo właściwe i w oderwaniu od tonacji, trójdźwięki ma