Dziennik Ustaw Nr 139 — 8909 — Poz. 1168 i 1169 OSOBY POPIERAJÑCE LIST¢ KANDYDATÓW Lp. Imi´ i nazwisko Adres zamieszkania Numer PESEL Podpis ———————— *) Niepotrzebne skreÊliç. 1169 ROZPORZÑDZENIE MINI

ust. 3, nie dotyczy dyspozytorów w zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej.

1. W dni wolne od pracy, w zak∏adach górniczych ca∏kowicie likwidowanych, dozwolone jest ∏àczenie funkcji osoby kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu z funkcjà dyspozytora ruchu. §
3. Osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegaç ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego zakresu czynnoÊci, okreÊlajàcego jej obowiàzki, uprawnienia i zakres odpowiedzialnoÊci.
4. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za dor´czenie osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakresu czynnoÊci, za pokwitowaniem odbioru. §
5. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujàce zespo∏ami pracowników powinny:
6. ZawartoÊç dokumentu bezpieczeƒstwa okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. 1) organizowaç i prowadziç prac´, w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracowników, zak∏adu górniczego i Êrodowiska, §
8. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za: 2) informowaç podleg∏ych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy. 1) prawid∏owà organizacj´ i prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego, §
10. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osoby kierownictwa i dozoru ruchu odpowiedzialne za: 2) ustalenie zakresów dzia∏ania poszczególnych dzia∏ów ruchu oraz s∏u˝b specjalistycznych zak∏adu górniczego.
11. W zakresach dzia∏ania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, okreÊla si´ w szczególnoÊci sposób: 1) koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne dzia∏y ruchu i s∏u˝by specjalistyczne oraz prac wykonywanych przez pracowników podmiotów, 1) ustalanie sk∏adów zespo∏ów pracowniczych pod wzgl´dem ich liczebnoÊci i kwalifikacji pracowników, 2) wyznaczanie przodowych zespo∏ów, o których mowa w pkt
13. Przodowym zespo∏u pracowniczego, zatrudnionego w wyrobiskach lub miejscach znacznie oddalo- Dziennik Ustaw Nr 139 — 8911 — Poz. 1169 nych od innych miejsc pracy, mo˝e byç wy∏àcznie wyspecjalizowany pracownik. wiednio dla stanowiska lub miejsca pracy ka˝demu pracownikowi, za pokwitowaniem odbioru.
14. Do wykonywania pracy w wyrobiskach lub miejscach, o których mowa w ust. 2, mo˝e byç wyznaczona osoba, która posiada doÊwiadczenie w wykonywaniu powierzonych czynnoÊci. Wyznaczona osoba powinna utrzymywaç ∏àcznoÊç ze s∏u˝bà dyspozytorskà ruchu, zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
15. Pracownicy powinni zapoznaç si´ z treÊcià instrukcji, o których mowa w ust. 1, oraz wykonywaç prac´ zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie si´ z treÊcià instrukcji pracownicy potwierdzajà na piÊmie. §
17. Rozk∏ad pracy oraz dy˝urów osób kierownictwa i dozoru ruchu ustala si´ w taki sposób, aby ruch zak∏adu górniczego prowadzony by∏ pod nadzorem niezb´dnej liczby osób kierownictwa i dozoru ruchu o odpowiednich specjalnoÊciach technicznych.
18. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza na piÊmie dla ka˝dej zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, osob´ kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu w specjalnoÊci górniczej, która powinna byç obecna w zak∏adzie górniczym niezale˝nie od dyspozytora ruchu, w celu sprawowania nadzoru nad prowadzeniem ruchu zak∏adu górniczego na danej zmianie.
19. Niezale˝nie od postanowieƒ ust. 1, dla ka˝dej zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, ustala si´ dy˝ury kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub jego zast´pców, którzy nawet gdy przebywajà poza zak∏adem górniczym, b´dà mogli stawiç si´ niezw∏ocznie w zak∏adzie górniczym.
20. Dyspozytor ruchu powinien byç powiadomiony o miejscu pobytu osób, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz powinien mieç mo˝liwoÊç ich powiadomienia.
21. W dni wolne od pracy stan wyrobisk oraz obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego kontroluje si´ w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
23. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za opracowanie instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zak∏adu górniczego zwiàzanych ze szczególnym ryzykiem; po konsultacji z pracownikami lub ich reprezentantami kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza te instrukcje.
24. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà, i okreÊlaç w szczególnoÊci: 1) sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, 2) zasady post´powania w sytuacjach awaryjnych, z uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ wyst´pujàcych przy wykonywaniu poszczególnych prac, 3) zasady ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt
26. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny zawieraç informacje o stosowaniu sprz´tu ratowniczego i dzia∏aniach, które powinny byç podj´te w przypadku zagro˝enia.
27. Kierownicy dzia∏ów ruchu zak∏adu górniczego przekazujà instrukcje, o których mowa w ust. 1, odpo- §
29. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, przed przystàpieniem podmiotów do wykonywania pracy w ruchu zak∏adu górniczego, okreÊla na piÊmie szczegó∏owy podzia∏ obowiàzków mi´dzy osobami kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem, w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji prac.
30. OkreÊlajàc obowiàzki, o których mowa w ust. 1, uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci: 1) zasady wspó∏pracy mi´dzy osobami kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem w zakresie organizacji pracy, bezpieczeƒstwa, ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu oraz wzajemnego informowania si´ o istniejàcym ryzyku, 2) organizacj´ przeszkolenia pracowników wykonujàcych prace w zakresie obowiàzujàcych w zak∏adzie górniczym przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, wyst´pujàcych zagro˝eƒ, porzàdku i dyscypliny pracy, zasad ∏àcznoÊci i alarmowania, znajomoÊci rejonu prac, a tak˝e zg∏aszania wypadków i zagro˝eƒ, 3) zasady i warunki dostarczania materia∏ów, urzàdzeƒ, sprz´tu i dokumentów kartograficznych.
31. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego o podj´ciu prac w ruchu zak∏adu górniczego przez podmiot najpóêniej w dniu ich rozpocz´cia. §
32. Pracownicy lub ich reprezentanci powinni byç informowani o wszystkich podejmowanych dzia∏aniach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà. §
33. Pracownik mo˝e byç dopuszczony do pracy w ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli: 1) posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiej´tnoÊci do wykonywania pracy, 2) odby∏ aktualne przeszkolenia w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 3) posiada dostatecznà znajomoÊç przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy, 4) w wyniku badaƒ lekarskich oraz innych wymaganych badaƒ zosta∏ uznany za zdolnego do wykonywania okreÊlonej pracy. §
35. Dopuszczenie do pracy osób zatrudnionych w kierownictwie i dozorze ruchu zak∏adu górniczego, których zakres czynnoÊci obejmuje sprawy: 1) techniki strza∏owej, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8912 — 2) przewietrzania i zwalczania zagro˝eƒ: py∏owego, po˝arowego, metanowego, wyrzutami gazów i ska∏, 3) zagro˝enia tàpaniami, 4) podsadzania wyrobisk górniczych, 5) ruchu wyciàgów szybowych — mo˝e nastàpiç tylko po ukoƒczeniu przez te osoby specjalistycznego przeszkolenia.
36. Odbycie specjalistycznego przeszkolenia,

ust. 1, jest wymagane równie˝ od pracowników przed dopuszczeniem ich do pracy w ruchu zak∏adu górniczego na stanowiskach: 1) górnika, 2) górnika rabunkarza, 3) cieÊli szybowego. §

1. Przed rozpocz´ciem pracy pracownik powinien sprawdziç w zakresie swoich kompetencji warunki w miejscu pracy, a w szczególnoÊci techniczne Êrodki bezpieczeƒstwa oraz narz´dzia. Wyniki sprawdzenia przekazuje osobie dozoru ruchu. §
3. Pracownik mo˝e byç zatrudniony na nowym stanowisku pracy po odbyciu przeszkolenia w zakresie: 1) zagro˝eƒ wyst´pujàcych na tym stanowisku, 2) sposobów ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 1, 3) metod bezpiecznego wykonywania prac.
4. Instrukta˝ stanowiskowy powinny prowadziç osoby kierujàce pracownikami, przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instrukta˝u.
5. Pracownicy, którzy byli nieobecni w pracy d∏u˝ej ni˝ 6 miesi´cy, po powrocie do pracy powinni byç ponownie przeszkoleni w zakresie bezpiecznego wykonywania okreÊlonych prac. §
6. W zak∏adzie górniczym prowadzi si´ ewidencj´ osób zatrudnionych na powierzchni i przebywajàcych w wyrobiskach oddzia∏ów, stosujàc odpowiedni sposób ewidencjonowania, pozwalajàcy w szczególnoÊci na ustalenie liczby osób znajdujàcych si´ w tych wyrobiskach oraz umo˝liwiajàcy ich identyfikacj´. §
8. Przebywajàcy w wyrobisku powinien posiadaç przy sobie znaczek kontrolny lub inny identyfikator i okazywaç go na ˝àdanie osób kierownictwa i dozoru ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli.
9. Na lampie górniczej i sprz´cie oczyszczajàcym (poch∏aniaczu ochronnym) osoby przebywajàcej w wyrobisku umieszcza si´ widoczny numer, zgodny z numerem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora. §
10. Osoby dozoru ruchu oddzia∏u powinny, po zakoƒczeniu zmiany, wpisaç do ksià˝ki, w której ewidencjonowane sà osoby, o których mowa w § 20, informacje dotyczàce: Poz. 1169 1) liczby pracowników, którzy wyjechali na powierzchni´, 2) pracowników, którzy pozostali w wyrobiskach, podajàc ich nazwiska, numery identyfikacyjne, miejsce zatrudnienia i przewidziany czas wyjazdu, 3) osób dozoru ruchu, które przej´∏y nadzór nad pracownikami, o których mowa w pkt
11. §
13. Osoby niezatrudnione w ruchu zak∏adu górniczego mogà przebywaç w wyrobiskach tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego i w obecnoÊci wyznaczonego pracownika zak∏adu górniczego.
14. Obowiàzek uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy osób upowa˝nianych do przeprowadzania kontroli. §
15. Pracownicy zak∏adu górniczego niezatrudnieni w danym oddziale ruchu oraz osoby nieb´dàce pracownikami zak∏adu górniczego wykonujàcy prace w tym oddziale powinni zg∏osiç swoje przyjÊcie i wyjÊcie osobie dozoru ruchu oddzia∏u. §
17. W miejscach, w których powsta∏o zagro˝enie bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub pracowników, mogà byç wykonywane tylko prace zwiàzane z usuwaniem zagro˝enia. Prace takie mogà byç wykonywane tylko przez wyspecjalizowanych pracowników.
18. Podj´cie dalszej pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, mo˝e nastàpiç dopiero po stwierdzeniu przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te.
19. Wykonywanie prac zwiàzanych z usuwaniem zagro˝eƒ lub w innych niebezpiecznych warunkach mo˝e odbywaç si´ tylko pod sta∏ym i bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu. §
20. Zb´dne wyrobiska, w tym otwory wiertnicze, zabezpiecza si´ lub likwiduje w taki sposób, aby nie stanowi∏y zagro˝enia. Zabezpieczenia wymaga tak˝e dost´p do wyrobisk, których stan zagra˝a bezpieczeƒstwu. §
21. Niedopuszczalne jest usuwanie urzàdzeƒ i instalacji ochronnych, u˝ywanie ich niezgodnie z przeznaczeniem, a tak˝e samowolne wy∏àczanie. W przypadku uszkodzenia tych urzàdzeƒ i instalacji niezw∏ocznie doprowadza si´ je do w∏aÊciwego stanu, stosujàc w tym czasie inne odpowiednie zabezpieczenia. §
23. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w: 1) ogólnozak∏adowà ∏àcznoÊç telefonicznà umo˝liwiajàcà porozumiewanie si´ w wyrobiskach i z powierzchnià, 2) ogólnozak∏adowy system dyspozytorski obejmujàcy w szczególnoÊci : a) system alarmowania pracowników zatrudnionych w wyrobiskach na wypadek zagro˝enia wymagajàcego wycofania ludzi z poszczególnych miejsc pracy, b) system kontroli stanu zagro˝eƒ. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8913 — Poz. 1169
24. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni byç zaznajomieni ze znaczeniem sygna∏ów alarmowych i sposobem ich nadawania. 10) budynki stacji elektroenergetycznych oraz g∏ówne urzàdzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i Êredniego napi´cia, §
25. W zak∏adzie górniczym stosuje si´ maszyny, urzàdzenia i materia∏y, które spe∏niajà wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu oraz w odr´bnych przepisach. 11) urzàdzenia i instalacje g∏ównego odwadniania, §
27. Oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego wymaga uzyskania zezwolenia wydanego przez w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego. 14) mosty i estakady technologiczne,
28. Do podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego zalicza si´: §
30. Zezwolenie,

§ 30ust.

1, wydaje si´ na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego na podstawie przed∏o˝onej dokumentacji technicznej i protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏ywanà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 1) szyby, 2) górnicze wyciàgi szybowe w szybach i szybikach, 3) stacje wentylatorów g∏ównych, 4) stacje odmetanowania wraz z siecià rurociàgów, 5) wewn´trzne instalacje i sieci elektroenergetyczne wysokiego i Êredniego napi´cia, zasilajàce podstawowe obiekty i urzàdzenia na powierzchni, 6) centrale i dyspozytornie wraz z systemami ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa i alarmowania oraz magistralne sieci telekomunikacyjne, 7) urzàdzenia i uk∏ady przewozu ludzi w wyrobiskach poziomych oraz pochy∏ych o nachyleniu do 45°, 8) g∏ówne stacje spr´˝arek powietrza wraz z siecià rurociàgów w szybach, 9) urzàdzenia i uk∏ady g∏ównego odwadniania wraz z rozdzielniami zasilajàcymi, 10) g∏ówne sk∏ady paliw, olejów i Êrodków smarnych oraz sta∏e komory nape∏niania paliwem Êrodków transportowych, 11) g∏ówne urzàdzenia do wytwarzania i transportu podsadzki i mieszanin doszczelniajàcych.

1. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´, gdy wymieniony w ust. 2 obiekt, maszyna i urzàdzenie stanowi wyposa˝enie lub cz´Êç sk∏adowà obiektu budowlanego zak∏adu górniczego, dla którego zezwolenia na u˝ytkowanie wydawane sà na podstawie odr´bnych przepisów.
2. Do obiektów budowlanych zak∏adu górniczego w podziemnych zak∏adach górniczych zalicza si´ w szczególnoÊci: 1) budynki maszyn wyciàgowych, 2) budynki nadszybia, 3) budynki lampiarni, 4) obiekty i urzàdzenia przeróbcze, 5) budynki stacji odmetanowania wraz z g∏ównà siecià rurociàgów, 6) obiekty stacji wentylatorów g∏ównych, 12) wolno stojàce budynki centrali telefonicznych i dyspozytorni, 13) przeciwpo˝arowe zbiorniki, 15) obiekty podsadzkowe, 16) obiekty placów sk∏adowych urobku.
3. Protokó∏ odbioru technicznego w szczególnoÊci zawiera informacj´, ˝e planowany do oddania do ruchu obiekt, maszyna lub urzàdzenie wykonane zosta∏y zgodnie z dokumentacjà technicznà, a wyniki wykonanych pomiarów i prób zgodne sà z wymaganiami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach i w Polskich Normach.
4. Zezwolenie,

§ 30ust.

1, wydaje si´ po uzyskaniu zezwoleƒ i decyzji wymaganych na podstawie odr´bnych przepisów oraz potwierdzeniu, ˝e dany obiekt, maszyna i urzàdzenie spe∏nia wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego. §

2. Wymagania okreÊlone w § 30—31 powinny byç spe∏nione w przypadku wprowadzenia istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków eksploatacji podstawowych obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego.
3. Za istotnà zmian´ konstrukcyjnà lub zmian´ warunków eksploatacji uwa˝a si´ odpowiednio — zmian´ parametrów konstrukcyjnych lub warunków prowadzenia ruchu, które zawarte zosta∏y w dokumentacjach technicznych i w zezwoleniu na oddanie do ruchu zak∏adu górniczego podstawowych obiektów, urzàdzeƒ i maszyn zak∏adu górniczego. §
4. W∏aÊciwy organ nadzoru górniczego mo˝e przed wydaniem zezwolenia,

§ 30ust. 1, zarzàdziç przeprowadzenie próbnego ruchu obiektów, maszyn i urzàdzeƒ, okre

Êliç jego zakres i sposób kontroli oraz uzale˝niç wydanie zezwolenia od uzyskanych wyników. §

1. Szczególne wymagania, jakie powinny byç spe∏nione w odniesieniu do obiektów i urzàdzeƒ wymienionych w § 30 ust. 2 pkt 2, okreÊlajà przepisy § 453—
2. Dzia∏ II 7) szybowe wie˝e wyciàgowe, 8) budynki g∏ównych stacji spr´˝arek powietrza wraz z rurociàgami, 9) budynki centralnych stacji klimatyzacyjnych, Prace miernicze i geologiczne §
4. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego powinna: Dziennik Ustaw Nr 139 — 8914 — 1) wykonywaç prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych i hydrogeologicznych oraz parametrów z∏o˝a, 2) przedstawiaç sytuacj´ wyrobisk górniczych w okresie budowy, ruchu (eksploatacji) i likwidacji zak∏adu górniczego.
5. W zakresie wykonywania prac mierniczych w szczególnoÊci: 1) wykonuje si´ geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokoÊciowe wyrobisk, 2) sporzàdza si´ i uzupe∏nia mapy podstawowe, przeglàdowe oraz specjalne, 3) wykonuje si´ pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zak∏adu górniczego i prowadzeniu wyrobisk, 4) wykonuje si´ pomiary inwentaryzacyjne i kontrolne wyrobisk górniczych oraz urzàdzeƒ i obiektów zak∏adu górniczego podczas ruchu i likwidacji, 5) wyznacza si´ granice filarów ochronnych, bezpieczeƒstwa i oporowych, 6) wykonuje si´ pomiary orientacyjne zak∏adu górniczego, 7) uzupe∏nia si´ mapy aktualnej sytuacji górniczo-geologicznej sàsiednich zak∏adów górniczych, 8) aktualizuje si´ mapy sytuacyjno-wysokoÊciowe powierzchni w zwiàzku z dzia∏alnoÊcià górniczà, 9) obserwuje si´ deformacj´ terenu i obiektów budowlanych obj´tych wp∏ywami eksploatacji górniczej.
6. W zakresie wykonywania prac geologicznych w szczególnoÊci: 1) prowadzi si´ profilowanie wyrobisk, 2) wykonuje si´ w wyrobiskach pomiary zaburzeƒ geologicznych oraz parametrów z∏o˝a, 3) okreÊla si´ parametry geomechaniczne z∏o˝a i ska∏ otaczajàcych, Poz. 1169 chowywaniu dokumentacji mierniczo-geologicznej poza zak∏adem górniczym, pod warunkiem zapewnienia w∏aÊciwego zabezpieczenia przed uszkodzeniem i dost´pem osób niepowo∏anych.
7. W zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej wykonuje si´ prace mierniczo-geologiczne w zakresie dostosowanym do wykonywanych robót. §
9. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna przygotowuje i sporzàdza mapy wyrobisk na potrzeby: 1) kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali 1 : 2000 lub 1 : 5000, wraz z g∏ównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej mo˝na sporzàdzaç mapy w skali 1 : 1000, 2) osób kierownictwa ruchu zak∏adu górniczego, wskazanych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali 1 : 2000 lub, w razie prowadzenia eksploatacji wielowarstwowej, sporzàdza si´ mapy w skali 1 : 1000, 3) kierownika dzia∏u wentylacji i kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego — mapy wentylacyjne w skali 1 : 2000; w uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na sporzàdzanie map wentylacyjnych w innej skali, 4) osób Êredniego dozoru górniczego, w skali 1 : 1000 lub 1 : 2000 (mapy oddzia∏owe) oraz w skali 1 : 5000 przy du˝ych odleg∏oÊciach mi´dzy robotami górniczymi prowadzonymi przez oddzia∏.
10. Na mapach okreÊlonych w ust. 1 s∏u˝ba mierniczo-geologiczna przedstawia: 1) aktualne usytuowanie wyrobisk, 2) aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczególnoÊci w zakresie struktury i parametrów zalegania pok∏adów, zaburzeƒ tektonicznych i sedymentacyjnych oraz parametrów geomechanicznych, 4) prowadzi si´ badania hydrogeologiczne wyprzedzajàce roboty górnicze, 3) oznaczenie êróde∏ zagro˝eƒ naturalnych, w tym kraw´dzi eksploatacyjnych w ni˝ej i wy˝ej zalegajàcych pok∏adach, 5) wykonuje si´ opróbowania z∏o˝a i wód kopalnianych, 4) oznaczenie granic wyst´powania poszczególnych rodzajów zagro˝eƒ naturalnych oraz ich stopni, 6) prowadzi si´ ewidencj´ zasobów i strat w zasobach z∏ó˝ kopalin, 5) oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeƒstwa i granicznych. 7) prowadzi si´ okresowe analizy gospodarki z∏o˝em w procesie wydobywania,
11. Terminy sporzàdzania i uzupe∏niania map specjalnych wyrobisk ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 8) okreÊla si´ warunki geologiczne i hydrogeologiczne dla projektowanych i prowadzonych robót górniczych oraz likwidowanych wyrobisk górniczych, 9) prowadzi si´ bilans wód kopalnianych.
12. Zak∏ad górniczy posiada odpowiednià sk∏adnic´ do przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej, wyposa˝onà i prowadzonà zgodnie z odr´bnymi przepisami.
13. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e podjàç decyzj´, w uzgodnieniu z przedsi´biorcà, o prze- §
15. Osoby dozoru ruchu, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, sporzàdzajà w okresach miesi´cznych szkice sztygarskie, na podstawie których s∏u˝ba mierniczo-geologiczna wykonuje pomiary uzupe∏niajàce i aktualizuje mapy wyrobisk.
16. W razie nag∏ego odci´cia dost´pu do wyrobisk i niemo˝liwoÊci wykonania pomiarów uzupe∏niajàcych, mapy wyrobisk uzupe∏nia si´ na podstawie szkiców sztygarskich. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8915 — Poz. 1169
17. Szkice sztygarskie przechowuje si´ w sk∏adnicy, o której mowa w § 35 ust.
19. Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szczególnoÊci: §
21. Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej niezw∏ocznie informuje kierownika ruchu zak∏adu górniczego o: 1) charakterystyk´ z∏o˝a (pok∏adu), wraz z niezb´dnymi mapami i przekrojami, 1) prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem ruchu zak∏adu górniczego lub innà zatwierdzonà dokumentacjà, 3) sposoby udost´pniania i przygotowania z∏o˝a (pok∏adu) do wybierania, 2) zbli˝aniu si´ prowadzonych robót górniczych do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeƒstwa i granicznych, kraw´dzi eksploatacyjnych, zrobów, wodonoÊnych uskoków, zawodnionych warstw nadk∏adu lub do miejsc wyst´powania innych zagro˝eƒ, 3) stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych, 4) nieprawid∏owoÊciach w gospodarowaniu zasobami z∏o˝a podczas ich wydobywania.
22. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego przekazuje kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego informacje wymienione w ust. 1, zamieszczone w ksià˝ce uwag s∏u˝by mierniczo-geologicznej. §
24. Roboty górnicze prowadzone w sàsiedztwie granic filara bezpieczeƒstwa, a je˝eli nie ustanowiono filara bezpieczeƒstwa w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od granic zbiorników wodnych, uskoków wodonoÊnych, miejsc wyst´powania wody z luênym materia∏em lub pól po˝arowych, mogà byç prowadzone tylko pod nadzorem s∏u˝by mierniczo-geologicznej, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
25. Przepis ust. 1 stosuje si´ odpowiednio do prowadzenia robót górniczych na zbicie. 2) uwarunkowania powierzchniowe, 4) systemy wybierania z∏o˝a, 5) sposób przewietrzania, 6) sposób zabezpieczenia przed wyst´pujàcymi zagro˝eniami, dostosowany do rodzajów i stopnia nasilenia wyst´pujàcych zagro˝eƒ, 7) schematy odstawy urobku i transportu materia∏ów, 8) sposób odwadniania, 9) schemat zasilania w energi´ oraz uk∏ad rurociàgów wodnych, przeciwpo˝arowych, spr´˝onego powietrza, podsadzkowych i innych, 10) okreÊlenie sposobu doprowadzania energii, w szczególnoÊci elektrycznej, wraz z rozplanowaniem sieci, 11) systemy ∏àcznoÊci oraz sygnalizacji alarmowych. §
27. Dla wszystkich robót, przed rozpocz´ciem: 1) drà˝enia, 2) eksploatacji, 3) zbrojenia, 4) likwidacji, 5) robót wiertniczych — otworów o d∏ugoÊci powy˝ej 10 m — opracowuje si´ projekty techniczne wraz z technologià wykonywania robót.
28. Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej informuje kierownika dzia∏u robót górniczych o ka˝dym przypadku prowadzenia robót górniczych, o których mowa w ust. 1 i
30. Na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporzàdza si´ projekt techniczny albo technologi´ wykonywania. Dzia∏ III
31. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza projekty, o których mowa w ust. 1 i
32. Roboty górnicze
33. Projekt techniczny zawiera w szczególnoÊci: Rozdzia∏ 1 1) map´ wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach, Postanowienia ogólne §
35. Roboty górnicze prowadzi si´ na podstawie dokumentacji okreÊlajàcej w sposób szczegó∏owy sytuacj´ geologicznà i górniczà.
36. Z∏o˝e kopaliny przygotowuje si´ i wybiera planowo, w sposób uwzgl´dniajàcy wp∏yw prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchni´. §
38. Dla ka˝dego jeszcze nieeksploatowanego z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, przed rozpocz´ciem robót górniczych, opracowuje si´ projekt techniczny eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego. 2) niezb´dne przekroje i dane mierniczo-geologiczne, 3) charakterystyk´ zagro˝eƒ naturalnych, spodziewanych zaburzeƒ geologicznych, wynikajàcà z dotychczas prowadzonych robót górniczych, z uwzgl´dnieniem robót prowadzonych w sàsiednich zak∏adach górniczych, 4) sposoby zabezpieczenia przed zagro˝eniami, 5) rodzaj i typ obudowy, 6) sposób przewietrzania, 7) rodzaj i charakterystyk´ technicznà maszyn, urzàdzeƒ i instalacji stosowanych w wyrobisku, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8916 — 8) wp∏yw likwidowanych wyrobisk na sàsiednie partie pok∏adów i sàsiednie zak∏ady górnicze, 9) zasady organizacji pracy i nadzoru robót.
39. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyra˝a zgod´ na rozpocz´cie robót, o których mowa w ust. 1, na podstawie protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏anà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego oraz na podstawie projektu technicznego. §
40. W przypadku zbli˝ania si´ wyrobiska do metanowej partii z∏o˝a (pok∏adu) lub do miejsca, w którym jest spodziewane nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia, jak równie˝ do nieczynnych wyrobisk, post´p przodka wyprzedza si´ odpowiednimi przedwiertami oraz stosuje inne odpowiednie Êrodki dla zapewnienia bezpieczeƒstwa. §
42. Ka˝de wyrobisko kontroluje odpowiedni oddzia∏ ruchu zak∏adu górniczego oraz utrzymuje si´ w bezpiecznym i funkcjonalnym stanie. Poz. 1169
43. Przepis ust. 2 nie dotyczy wyrobisk wykonanych w obudowie kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi oraz cynku i o∏owiu, w których przez zawa∏ rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych na skutek opadu ska∏ stropowych na wysokoÊç równà lub wi´kszà od d∏ugoÊci kotwi obudowy podstawowej, powodujàce ca∏kowità lub cz´Êciowà utrat´ funkcjonalnoÊci lub bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobiska. Rozdzia∏ 2 Roboty wiertnicze §
45. Podczas wykonywania otworu wiertniczego dokumentuje si´ wynik wiercenia oraz na bie˝àco rejestruje objawy wyp∏ywów gazu lub wody.
46. Wykonywanie otworów wiertniczych odbywa si´ pod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
47. Sposób okresowego odbioru robót górniczych przez s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
48. Podczas wiercenia wiertacz powinien prowadziç obserwacje: §
49. Osoby Êredniego dozoru ruchu prowadzàce roboty górnicze na danej zmianie powinny: 2) zwiercin wynoszonych przez p∏uczk´, 1) posiadaç podczas pracy map´ wyrobisk, o której mowa w § 36 ust. 1, oraz dokonywaç uzupe∏nieƒ danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagro˝eƒ, 2) zg∏aszaç niezw∏ocznie s∏u˝bie mierniczo-geologicznej zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych, napotkane podczas prowadzenia robót górniczych, 3) informowaç s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub o powsta∏ym braku dost´pu do wyrobiska. §
51. Osoba wykonujàca roboty górnicze — górnik przodowy lub strza∏owy, operator maszyn górniczych powinna: 1) przed rozpocz´ciem pracy na danej zmianie, po ka˝dej d∏u˝szej przerwie w pracy, po ka˝dym wstrzàsie, po wydrà˝eniu odcinka wyrobiska wymagajàcego zabudowy oraz po wykonaniu robót strza∏owych zbadaç strop i ociosy wyrobiska, oberwaç z miejsca bezpiecznego bry∏y górotworu stwarzajàce zagro˝enie lub zabezpieczyç obudowà te bry∏y górotworu, które nie mogà byç oberwane, 2) obserwowaç zachowanie stropu, spàgu i ociosów wyrobiska, 3) podjàç dzia∏ania majàce na celu usuni´cie skutków zawa∏u w wyrobisku lub wy∏àczyç wyrobisko z ruchu zak∏adu górniczego.
52. Przez zawa∏ w wyrobisku,

ust. 1 pkt 3, rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodujàcym niemo˝noÊç przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w czasie krótszym ni˝ 8 godzin. 1) przep∏ywu p∏uczki przez otwór, 3) wyp∏ywu gazu lub wody z otworu. §

2. Dla otworów wiertniczych, które stanowià lub mogà stanowiç zagro˝enie i nie ma mo˝liwoÊci ich likwidacji, wyznacza si´ filary bezpieczeƒstwa o promieniu co najmniej 20 m.
3. Filar bezpieczeƒstwa zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.
4. Podczas wykonywania otworów wiertniczych z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wyp∏ywu gazu lub wody pod ciÊnieniem, stosuje si´ niezb´dne zabezpieczenia przed ich wyp∏ywem do wyrobisk.
5. W razie stwierdzenia silnego wyp∏ywu gazów, wody, wyrzucenia p∏uczki lub zaniku p∏uczki wstrzymuje si´ wiercenie, otwór zamyka oraz zawiadamia si´ osob´ dozoru ruchu.
6. Instalacja elektryczna dla nap´du urzàdzeƒ wiertniczych oraz dla oÊwietlenia wyrobiska podczas wiercenia otworów badawczych, metanowych, d∏ugich strza∏owych oraz podczas wiercenia otworów dla rozpoznania warunków wodnych z wyrobisk powinna mieç budow´ przeciwwybuchowà.
7. Przepisy ust. 5 nie dotyczà otworów strza∏owych wierconych z u˝yciem wiertnic samojezdnych w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne w warunkach braku zagro˝enia metanowego.
8. Otwory wiertnicze likwiduje si´ zgodnie z projektem technicznym,

§ 42ust.

1. §
3. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby g∏´bienia szybu odwierca si´ otwór badawczy na ca∏à projektowanà g∏´bokoÊç szybu. W przypadku trudnych Dziennik Ustaw Nr 139 — 8917 — warunków geologicznych odwierca si´ wi´kszà liczb´ otworów badawczych dla dok∏adniejszego rozeznania górotworu.
4. Szyb mo˝e byç g∏´biony bez otworu badawczego, je˝eli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe sà rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych lub wyrobisk istniejàcych w bezpoÊrednim sàsiedztwie projektowanego szybu.
5. Przy wierceniu otworu badawczego okreÊla si´: 1) g∏´bokoÊç zalegania z∏o˝a (strop i spàg) oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych górotworu, 2) wykszta∏cenie litologiczne przewiercanych warstw, 3) w∏aÊciwoÊci geotechniczne ska∏, Poz. 1169 sowuje si´ do rodzaju przewiercanych ska∏ w taki sposób, aby nie powsta∏y pustki. §
7. Podczas wiercenia otworów mro˝eniowych sprawdza si´ kierunek otworu i wielkoÊç odchylenia.
8. Pomiary pionowoÊci wykonuje si´ w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 10 m, a wyniki nanosi na tarcze mro˝eniowe w przedzia∏ach g∏´bokoÊciowych co 50 m.
9. Kr´gi otworów mro˝eniowych powinny zamykaç si´ na ka˝dej tarczy wyznaczonych przedzia∏ów g∏´bokoÊciowych; w przypadku niezamykania si´ kr´gu otworów mro˝eniowych odwierca si´ otwory dodatkowe. 4) liczb´ i g∏´bokoÊç wyst´pujàcych horyzontów wodnych oraz ciÊnienie hydrostatyczne i wielkoÊç dop∏ywu wody, §
10. Proces zamra˝ania górotworu kontroluje si´ przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewn´trznym. 5) wyst´powanie horyzontów gazowych oraz ciÊnienie i wielkoÊç dop∏ywu gazu. §
11. W razie zamra˝ania górotworu w wyrobisku poziomym, otwory mro˝eniowe wierci si´ poprzez rury prowadnicze, zawory lub tamy.
12. Podczas wiercenia oprócz normalnych prób wiertniczych pobiera si´ próby ska∏ o strukturze nienaruszonej, celem okreÊlenia kàta tarcia wewn´trznego, kohezji, ci´˝aru obj´toÊciowego, porowatoÊci, wilgotnoÊci naturalnej i granicy p∏ynnoÊci oraz plastycznoÊci. §
14. Ka˝dy nawiercony horyzont wodny bada si´ dla okreÊlenia: 1) g∏´bokoÊci wyst´powania, 2) gruboÊci warstwy wodonoÊnej, 3) poziomu hydrostatycznego, 4) wielkoÊci dop∏ywu i ciÊnienia wody, 5) temperatury wody, 6) stabilnoÊci Êcian otworu, §
16. Otwór wiertniczy o Êrednicy wi´kszej ni˝ 500 mm (wielkoÊrednicowy) powinien mieç obudow´ dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych i jego przeznaczenia.
17. Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa nie mniejszy ni˝ 2, w stosunku do przewidywanego ciÊnienia zgniatajàcego.
18. Przestrzeƒ mi´dzy obudowà otworu wiertniczego a górotworem wype∏nia si´ oraz uszczelnia w przypadkach koniecznych. 7) sk∏adu chemicznego i aktywnoÊci wody w stosunku do cementu.
19. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na pozostawienie otworu wiertniczego bez obudowy.
20. Ka˝dy nawiercony horyzont gazowy bada si´ dla okreÊlenia: §
21. Wlot i wylot otworu wielkoÊrednicowego odpowiednio si´ zabezpiecza. 1) g∏´bokoÊci, 2) strefy wyst´powania, 3) ciÊnienia, dop∏ywu i sk∏adu chemicznego gazów.
22. Po zakoƒczeniu badaƒ horyzontu wodnego lub gazowego szczelnie odizolowuje si´ go od otworu rurami wiertniczymi, i∏owaniem, cementacjà, chemicznie lub w inny sposób. §
24. Otwór badawczy likwiduje si´, je˝eli nie jest wykorzystany dla celów zamro˝enia górotworu lub innych celów.
25. Likwidacj´ otworów badawczych przeprowadza si´ w sposób zabezpieczajàcy przed: 1) naruszeniem naturalnych stosunków wodnych, 2) powstaniem zagro˝eƒ gazowych, 3) wdarciem si´ wody. §
26. Rodzaj i w∏asnoÊci fizyczne p∏uczki oraz inne parametry wiercenia otworów mro˝eniowych dosto- §
28. Otwory wiertnicze badawcze, s∏u˝àce do rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje si´ w przypadku: 1) prowadzenia robót górniczych w cz´Êciach z∏o˝a zaliczonych do II i III stopnia zagro˝enia wodnego albo niezbadanych, 2) drà˝enia wyrobiska w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 100 m od powierzchniowego lub podziemnego zbiornika wodnego, 3) drà˝enia wyrobiska w z∏o˝u w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 50 m od nadk∏adu lub wychodni z∏o˝a, 4) uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagro˝enia wodnego.
29. Otwory wiertnicze, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, wykonuje si´ w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 50 m, przy czym d∏ugoÊç otworów powinna byç równa co najmniej 8-krotnej wysokoÊci wyrobiska, lecz nie mniejsza ni˝ 25 m. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8918 —
30. Z wykonywanego otworu wiertniczego badawczego sporzàdza si´ profil geologiczny. §
32. Otwory wiertnicze badawcze, o których mowa w § 58 ust. 1, wykonuje si´ przy u˝yciu rury obsadowej, wyposa˝onej w urzàdzenie zamykajàce i króciec z manometrem.
33. SzczelnoÊç rury obsadowej oraz jej obsadzenia wraz z urzàdzeniem zamykajàcym bada si´ pod ciÊnieniem o 50% wy˝szym od ciÊnienia hydrostatycznego przewidzianego dla danego otworu.
34. Pozostawione w wyrobiskach otwory wiertnicze badawcze zabezpiecza si´ przed wdarciem si´ wody lub gazów do wyrobisk. §
36. Dla uj´cia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny byç wykonywane otwory metanowe.
37. Otworem metanowym jest równie˝ otwór wykonany w innym celu ni˝ okreÊlony w ust. 1, z którego metan odprowadzany jest do rurociàgu metanowego. §
39. Otwór metanowy wiercony w nierozpoznanym górotworze, d∏u˝szy ni˝ 10 m, wykonuje si´ przez rur´ obsadowà, wyposa˝onà w urzàdzenie zamykajàce.
40. SzczelnoÊç rury obsadowej, urzàdzenia zamykajàcego oraz ich obsadzenie bada si´ w partiach górotworu: 1) nierozpoznanych otworami badawczymi lub wyprzedzajàcymi — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ ciÊnienie s∏upa wody o wysokoÊci liczonej od g∏´bokoÊci wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu, 2) rozpoznanych — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ najwi´ksze ciÊnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej partii górotworu.
41. Prób´ szczelnoÊci prowadzi si´ z u˝yciem wody, przy wytworzeniu ciÊnienia odpowiednio do wartoÊci okreÊlonych w ust. 2 pkt 1 i 2, przez okres godziny.
42. D∏ugoÊç i Êrednic´ rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze okreÊla kierownik s∏u˝by odmetanowania. §
43. W przypadku gdy w trakcie wiercenia otworu metanowego wyp∏ywa metan, dalsze wiercenie mo˝e byç prowadzone po uprzednim uj´ciu metanu. §
45. Zb´dny otwór metanowy likwiduje si´ cementowaniem lub i∏owaniem oraz zaÊlepia si´.
46. Otwór metanowy znajdujàcy si´ w strefie zawa∏owej lub odpr´˝onej mo˝na zaÊlepiç bez cementowania lub i∏owania. Rozdzia∏ 3 Szyby i szybiki §
47. Czynne wyrobiska majàce bezpoÊrednie po∏àczenia z g∏´bionym lub pog∏´bianym szybem (szybikiem) odgradza si´ od szybu (szybiku) oraz odpowiednio oznakowuje. Poz. 1169 §
49. Pracowników zatrudnionych w szybie (szybiku) zabezpiecza si´ przed spadajàcymi przedmiotami.
50. Wylot g∏´bionego szybu zakrywa si´ szczelnym pomostem z klapami, otwieranymi wy∏àcznie podczas przejazdu naczynia wydobywczego. §
51. Roboty w szybie (szybiku) wykonuje si´ z pomostów roboczych lub naczyƒ wydobywczych, z zastrze˝eniem § 527 ust.
52. §
53. Rozbieranie lub przek∏adanie pomostów sta∏ych, przemieszczanie pomostów wiszàcych oraz transport urzàdzeƒ w szybie (szybiku) wykonuje si´ po spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w §
54. §
56. Do odwadniania g∏´bionego szybu (szybiku) instaluje si´ co najmniej dwie pompy, które mogà byç pod∏àczone do jednego rurociàgu t∏ocznego.
57. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do g∏´bienia szybu metodà mro˝eniowà. §
58. Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) metodà mro˝eniowà: 1) instalacj´ mro˝eniowà wyposa˝a si´ w urzàdzenia sygnalizujàce i blokujàce nag∏y wyp∏yw roztworu zamra˝ajàcego, 2) w Êrodku przekroju szybu, w rdzeniu zamra˝anego górotworu, wykonuje si´ otwór odpr´˝ajàcy odwadniajàcy. §
60. Przy ka˝dej komorze pomp zabudowuje si´ pomost umo˝liwiajàcy obs∏udze pompy wsiadanie do kub∏a i wysiadanie z niego oraz ∏adowanie i wy∏adowanie urzàdzeƒ.
61. Wlot komory pomp do szybu (szybiku) zabezpiecza si´ barierà oraz progiem. §
62. Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodà obudowy opuszczanej stop´ obudowy posadawia si´ w ska∏ach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na g∏´bokoÊç co najmniej 1 m. §
63. Podczas g∏´bienia lub pog∏´biania szybu (szybiku) z zastosowaniem otworu wielkoÊrednicowego: 1) stosuje si´ zabezpieczenia przed wpadni´ciem ludzi do otworu, 2) zabezpiecza si´ wyrobisko pod otworem wielkoÊrednicowym w celu ochrony za∏ogi przed zagro˝eniami. §
65. W szybie (szybiku), w którym za obudowà wyst´pujà ska∏y luêne i zawodnione, elementy zbrojenia umocowuje si´ do obudowy wy∏àcznie metodà kotwienia. D∏ugoÊç kotew umocowanych do obudowy nie mo˝e przekraczaç 2/3 gruboÊci obudowy.
66. Przepisy ust. 1 nie dotyczà odcinków szybu w obudowie tubingowej i stalowej. §
68. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu o wysokoÊci powy˝ej 20 m wyposa˝a si´ w szczelne pomosty: Dziennik Ustaw Nr 139 — 8919 — 1) roboczy — w przodku nadsi´w∏omu, 2) bezpieczeƒstwa — w odleg∏oÊci 2—3 m pod pomostem roboczym, 3) ochronny — zabudowany nie wy˝ej ni˝ 6 m nad poziomem podszybia. Poz. 1169 wiednio do warunków geologicznych, przy uwzgl´dnieniu: 1) hydrogeologicznych i gazowych warunków wyst´pujàcych w obr´bie szybu, 2) zagro˝enia metanowego i po˝arowego,
69. Otwory, w pomoÊcie ochronnym i bezpieczeƒstwa, przeznaczone dla ruchu wyciàgu i przejÊcia ludzi, zabezpiecza si´ klapami otwieranymi tylko na czas przejazdu lub przejÊcia. 3) sposobu zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach, §
71. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu wyposa˝a si´ przy wysokoÊci nadsi´w∏omu: 5) rodzaju i sposobu zamkni´cia (zabezpieczenia) wylotu szybu, 1) od 8 m do 20 m — w przedzia∏ zsypny i drabinowy, 6) sposobu przewietrzania szybu przed rozpocz´ciem jego likwidacji i w czasie likwidacji szybu, 2) powy˝ej 20 m — w przedzia∏ zsypny, drabinowy i wyciàgowy.
72. Przedzia∏ zsypny powinien byç stale wype∏niony urobkiem do wysokoÊci pomostu bezpieczeƒstwa. 4) sposobu likwidacji zbrojenia szybu i urzàdzeƒ szybowych, 7) wp∏ywu innych zagro˝eƒ wyst´pujàcych po likwidacji szybu w odniesieniu do powierzchni i sàsiednich zak∏adów górniczych. §
73. Droga dojÊcia za∏ogi do przodka przedzia∏em drabinowym w szybach (szybikach) wykonywanych metodà nadsi´w∏omu nie mo˝e przekraczaç 50 m.
74. Podczas likwidacji szybu wyznacza si´ wokó∏ niego stref´ ochronnà, wynikajàcà z zagro˝eƒ naturalnych i technicznych. §
76. Metodà nadsi´w∏omu, bez poszerzania, wykonuje si´ szyb (szybik) o przekroju poprzecznym nie wi´kszym ni˝ 12 m
78. Przebywanie ludzi i prowadzenie robót w strefie ochronnej, o której mowa w ust. 2, odbywa si´ pod szczególnym nadzorem odpowiednich s∏u˝b.
79. Poszerzenie nadsi´w∏omu prowadzi si´ w kierunku z góry na dó∏.
80. W uzasadnionych przypadkach szybik mo˝e byç likwidowany przez zamkni´cie na zr´bie podwójnymi sta∏ymi pomostami, a w wyrobiskach ∏àczàcych si´ z szybikiem odpowiednio wytrzyma∏ymi tamami wykonanymi z materia∏ów niepalnych.
81. Przepisy ust. 1 nie dotyczà nadsi´w∏omów wykonywanych w z∏o˝ach soli oraz rud metali. §
82. W razie przebijania nadsi´w∏omu do istniejàcego wyrobiska, na ostatnich 6 m wykonuje si´ otwór badawczy do tego wyrobiska.
83. Wykonanie tam, o których mowa w ust. 4, obowiàzuje tak˝e przy likwidacji szybu. §
84. Pracownicy zatrudnieni w przodku nadsi´w∏omu powinni byç ka˝dorazowo powiadamiani o przechodzeniu ludzi przedzia∏em drabinowym.
85. Zlikwidowany szyb (szybik) oznacza si´ na mapach górniczych oraz w terenie, a tak˝e powiadamia w∏aÊciwy organ gminy o sposobie likwidacji szybu i jego zabezpieczeniu. §
87. W ska∏ach sypkich lub zaburzonych tektonicznie niedopuszczalne jest wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu. Rozdzia∏ 4
88. Wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu w polu metanowym poprzedza si´ odwierceniem otworu wentylacyjnego. §
90. Przebudow´ szybu (szybiku), napraw´ obudowy, remont wyposa˝enia wykonuje si´ w kierunku z góry w dó∏. Wyrobiska korytarzowe §
92. Miejsce rozpocz´cia, kierunek drà˝onego wyrobiska oraz nachylenie wyznacza s∏u˝ba mierniczo-geologiczna.
93. Kierunek drà˝onego wyrobiska, w tym jego nachylenie, powinny byç kontrolowane przez:
94. Likwidacj´ wyciàgu szybowego wraz z przedzia∏em drabinowym wykonuje si´ zgodnie z projektem technicznym. 1) przodowego lub operatora wiertnicy podczas wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo przed kolejnym zabiorem,
95. Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust. 1 i 2, wyciàgi szybowe wykorzystuje si´ wy∏àcznie do celów zwiàzanych z wykonywaniem tych robót. 2) osoby dozoru ruchu, z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych.
96. Wykonywanie robót wymienionych w ust. 1 oraz likwidacja szybu (szybiku) odbywa si´ zgodnie z projektem technicznym,

§ 42ust.

1. §
3. Szyb (szybik) likwiduje si´ przez ca∏kowite zasypanie (wype∏nienie) materia∏em dobranym odpo- §
4. WysokoÊç wyrobiska korytarzowego powinna wynosiç co najmniej 1,8 m, z wyjàtkiem przecinki Êcianowej w pok∏adzie o mniejszej gruboÊci. §
6. Wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 12°, w którym odbywa si´ ruch pieszy, wyposa˝a si´ w schody i por´cze dla przejÊcia ludzi. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8920 — Poz. 1169
7. W zak∏adach górniczych rud miedzi przepisy ust. 1 stosuje si´ dla wyrobisk stanowiàcych dojÊcie do oddzia∏u wydobywczego. §
8. Ka˝da Êciana powinna mieç co najmniej dwa wyjÊcia do wyrobisk przyÊcianowych, przeznaczone do przejÊcia ludzi do czynnych wyrobisk.
9. W wyrobisku o nachyleniu wi´kszym ni˝ 45° wykonuje si´ osobny przedzia∏ drabinowy z pomostami spoczynkowymi dla przejÊcia ludzi. §
10. W razie zatrzymania post´pu Êciany przez ponad dwie doby, a w przypadku pogorszenia si´ warunków bezpieczeƒstwa — w okresie krótszym, kierownik dzia∏u robót górniczych powinien ustaliç sposób zabezpieczenia Êciany na ten okres oraz warunki ponownego jej uruchomienia. §
11. Wykonywane wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 25° wyposa˝a si´ w: 1) przedzia∏ odstawczy, 2) przedzia∏ dla przejÊcia ludzi, zabezpieczony przed wpadni´ciem do niego urobku lub innych materia∏ów, §
13. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 18° stosuje si´ zabezpieczenia chroniàce ludzi przed staczajàcym si´ urobkiem lub innymi przedmiotami i materia∏ami. 3) urzàdzenie ∏àcznoÊci lokalnej mi´dzy wejÊciem do tego wyrobiska i przodkiem, w wyrobisku o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 20 m.
14. W Êcianie, o której mowa w ust. 1, dla zabezpieczenia ludzi dolne wn´ki powinny wyprzedzaç front Êciany. §
15. Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem drà˝onym po wzniosie wi´kszym ni˝ 25° prac´ w przodku tego wyrobiska przerywa si´. §
17. Urabianie ca∏ym frontem w Êcianie prowadzonej po wzniosie mo˝na wykonywaç tylko w przypadku, gdy nachylenie poprzeczne nie przekracza 20°. Rozdzia∏ 5
18. Âcian´ o nachyleniu poprzecznym powy˝ej 10° mo˝na prowadziç na upad tylko na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. Systemy wybierania §
20. Parti´ z∏o˝a lub pok∏ad wy˝ej le˝àcy wybiera si´ przed pok∏adem le˝àcym ni˝ej.
21. OkreÊlona w ust. 1 kolejnoÊç wybierania mo˝e byç zmieniona, gdy: 1) zachodzi koniecznoÊç odpr´˝enia lub odgazowania pok∏adu, 2) odleg∏oÊç i w∏asnoÊci ska∏ mi´dzy pok∏adami zabezpieczajà pok∏ad wy˝ej le˝àcy przed skutkami eksploatacji pok∏adu le˝àcego ni˝ej, 3) wybieranie pok∏adu ni˝ej le˝àcego odbywa si´ z zastosowaniem podsadzki. §
23. Przy jednoczesnej eksploatacji sàsiednich partii z∏ó˝ lub pok∏adów fronty wybierania powinny byç usytuowane wzgl´dem siebie w taki sposób, aby wyklucza∏y wzajemne oddzia∏ywanie na siebie w stopniu stwarzajàcym zagro˝enie.
24. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odleg∏oÊci mi´dzy nimi okreÊla si´ odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 41 ust. 1 i w § 42 ust.
25. §
27. Podczas wybierania sàsiednich pok∏adów pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych pok∏adach powinna wynosiç co najmniej dwukrotnà odleg∏oÊç mi´dzy nimi, lecz nie mniejszà ni˝ 30 m.
28. Podczas wybierania pok∏adu warstwami pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych warstwach powinna wynosiç co najmniej 30 m.
29. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa w ust.
30. §
31. Âcian´ z zawa∏em stropu i obudowà indywidualnà prowadzi si´ w taki sposób, aby odleg∏oÊç mi´dzy ociosem w´glowym a linià pe∏nego zawa∏u nie przekracza∏a 6 m, a we wn´kach Êcianowych odleg∏oÊç ta nie by∏a wi´ksza ni˝ 9 m. §
33. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15° rabowanie obudowy indywidualnej prowadzi si´ z do∏u do góry.
34. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy ostatecznej, oraz w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 30 m od pracujàcego kombajnu.
35. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa w ust.
36. §
38. W Êcianie z pasami podsadzki i obudowà indywidualnà odleg∏oÊç frontu Êciany od pasów podsadzkowych nie mo˝e przekraczaç 6 m, a we wn´kach Êcianowych odleg∏oÊç ta nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 9 m.
39. Rabowanie chodników mi´dzy pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki wykonuje si´ z opóênieniem o szerokoÊci jednego pola roboczego Êciany w stosunku do uk∏adania pasów podsadzkowych.
40. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15°, pasy podsadzkowe zabezpiecza si´ przed ich obsuni´ciem. §
42. W Êcianie z podsadzkà hydraulicznà odleg∏oÊç frontu Êciany od linii szczelnej podsadzki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 10 m przy stosowaniu obudowy indywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8921 — Poz. 1169
43. W Êcianie z podsadzkà suchà odleg∏oÊç frontu Êciany od linii pe∏nej podsadzki nie mo˝e przekraczaç:
44. Wymiary zabierki okreÊla si´ w projekcie technicznym,

§ 42ust. 1. 1) 8 m — w Êcianach o wysoko

Êci do 1,5 m, § 102. Zabierka w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu wi´kszym ni˝ 20° nie mo˝e byç prowadzona po wzniosie. 2) 7 m — w pozosta∏ych Êcianach. 3. Wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu Êciany wi´cej ni˝ o 3 m. 4. Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 2, mogà byç zwi´kszone na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy. § 99. 1. Âciany z ugi´ciem stropu mogà byç prowadzone w pok∏adach o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 1,2 m. 2. Âcian´ z obudowà indywidualnà odpowiednio zabezpiecza si´ obudowà wzmacniajàcà od strony uginajàcego si´ stropu. 3. Odleg∏oÊç ociosu Êciany od linii obudowy wzmacniajàcej nie mo˝e przekraczaç 6 m, a wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu Êciany wi´cej ni˝ o 3 m. 4. Z przestrzeni wybranej, spod uginajàcego si´ stropu, niedopuszczalne jest usuwanie obudowy drewnianej, z wyjàtkiem obudowy wzmacniajàcej. § 100. Oddanie do ruchu Êciany prowadzonej w warunkach specjalnych: 1) wyposa˝onej w obudow´ indywidualnà, majàcej nachylenie wi´ksze ni˝ 35° lub wysokoÊç wi´kszà ni˝ 3 m, 2) z ugi´ciem stropu, 3) w warunkach zagro˝enia:

1. a)tàpaniami trzeciego stopnia,
2. b)metanowego czwartej kategorii,
3. c)wodnego trzeciego stopnia,
4. d)wyrzutami gazów i ska∏, 4) zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania dotychczas niestosowanego w danym zak∏adzie górniczym, 5) w strefie oddzia∏ywania eksploatacji prowadzonej w sàsiednim zak∏adzie górniczym, 6) w sàsiedztwie pola po˝arowego, 7) po wystàpieniu w Êcianie zawa∏u, tàpni´cia, po˝aru, wybuchu py∏u w´glowego, wybuchu metanu, wyrzutu gazów i ska∏ oraz wdarcia wody — wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego. § 101. 1. Przy wybieraniu pok∏adów w´gla: 1) wysokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m, 2) szerokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 6 m, 3) szerokoÊç nogi pozostawionej mi´dzy zabierkami nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m, 4) przed rozpocz´ciem wybierania w nowej zabierce likwiduje si´ sàsiednià zabierk´. § 103. W zabierce prowadzonej po rozciàg∏oÊci, w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu powy˝ej 8° , górny ocios odpowiednio zabezpiecza si´ przed obrywaniem si´ ska∏. § 104. Przy wybieraniu pok∏adów w´gla systemem filarowo-zabierkowym, szerokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 6 m, odleg∏oÊç ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczaç 10 m, a wdzierki filarowe oraz drà˝one pochylnie zbiornikowe nie mogà mieç szerokoÊci wi´kszej ni˝ 4 m. § 105. Oddanie do ruchu oddzia∏u eksploatujàcego parti´ z∏o˝a rud miedzi w warunkach specjalnych, w szczególnoÊci: 1) o nachyleniu ponad 15°, 2) w filarze, gdy jego szerokoÊç jest mniejsza ni˝ 350 m, 3) w warunkach zagro˝enia:
5. a)tàpaniami trzeciego stopnia,
6. b)wodnego trzeciego stopnia, 4) po wystàpieniu w partii z∏o˝a tàpni´cia, zawa∏u lub wdarcia wody, 5) zaprojektowanego z zastosowaniem systemu wybierania lub jego odmiany dotychczas niestosowanego — wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego. § 106. 1. Eksploatacja z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu typu pok∏adowego oraz gniazdowego mo˝e odbywaç si´ systemami komorowo-filarowymi lub zabierkowymi. 2. Eksploatacja z∏ó˝ systemem komorowo-filarowym mo˝e byç prowadzona jednowarstwowo lub wielowarstwowo. 3. W z∏o˝ach pok∏adowych i gniazdowych zbli˝onych do typu pok∏adowego zalegajàcych w filarach ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi koniecznoÊç szczególnego ograniczenia deformacji powierzchni, stosuje si´ systemy wybierania z podsadzkà. 4. Wprowadzenie nowych systemów eksploatacji z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu lub odmian tych systemów poprzedza si´ badaniami rozwiàzaƒ technicznych, przeprowadzanymi przez rzeczoznawc´. § 107. Przy eksploatacji z∏ó˝ pok∏adowych lub gniazdowych, zbli˝onych do typu pok∏adowego cynku lub o∏owiu, o gruboÊci powy˝ej 6 m, a przy eksploatacji z∏ó˝ rud miedzi powy˝ej 7 m, stosuje sie systemy wybierania z podsadzkà. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8922 — § 108. 1. Technologi´ likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu z∏ó˝ rud miedzi oraz cynku i o∏owiu okreÊla si´ w projekcie technicznym,

§ 41ust.

2. Wybieranie z∏ó˝ rud cynku i o∏owiu systemami komorowym i chodnikowo-podpó∏kowym jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy nie ma mo˝liwoÊci zastosowania innych systemów, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
3. SzerokoÊç komór i filarów mi´dzykomorowych, przy eksploatacji z∏ó˝ soli metodà suchà, dobiera si´ w taki sposób, aby filary nie ulega∏y zniszczeniu i zapewnia∏y utrzymanie stropu nad komorami na okres przewidywanego ich dzia∏ania. §
5. Osie filarów mi´dzy komorami przy eksploatacji, o której mowa w § 109, poziomu ni˝szego powinny si´ pokrywaç z osiami filarów poziomów wy˝szych. Poz. 1169 puszczalne dla rozsadzania luênych bry∏ i zestrzeliwania odspojeƒ tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego; kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala warunki bezpiecznego wykonywania robót strza∏owych. §
7. Ârednic´ otworu strza∏owego dobiera si´ w sposób umo˝liwiajàcy umieszczenie w nim Êrodków strza∏owych bez stosowania nacisku.
8. Ârodki strza∏owe wprowadza si´ do otworu strza∏owego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin.
9. Do wprowadzania Êrodków strza∏owych do otworu strza∏owego i wype∏niania go przybitkà stosuje si´ sprz´t strza∏owy niepowodujàcy powstawania ∏adunków elektrostatycznych. §
11. Otwory strza∏owe rozmieszcza si´ zgodnie z metrykà strza∏owà.
12. Przepis ust. 1 nie dotyczy z∏o˝a bry∏owego.
13. Odleg∏oÊç mi´dzy otworami strza∏owymi nie powinna byç mniejsza ni˝ 40 cm. §
14. Przy wybieraniu komór przy eksploatacji z∏ó˝ soli metodà suchà w uk∏adzie wielopi´trowym, w wysadowych z∏o˝ach soli, zachowuje si´ kolejnoÊç wybierania komór od góry w dó∏.
15. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ do robót strza∏owych, przy których wykonywaniu dopuszczalne jest u˝ycie materia∏ów wybuchowych skalnych. §
17. Uzyskiwanie urobku przy eksploatacji z∏ó˝ soli w komorach z zastosowaniem metody mokrej odbywa si´ za pomocà ∏ugowania. §
18. Roboty strza∏owe wykonuje si´ w obecnoÊci osoby dozoru górniczego: 3) otwartych ∏ugowanych natryskowo, 1) gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%: a) w górnych wn´kach Êcianowych, b) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej 10°, c) przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu za pomocà materia∏ów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych, 4) wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk podziemnych. 2) gdy zawartoÊç metanu przekroczy 1% w wyrobiskach,
19. Sposób wybierania,

ust. 1, mo˝e byç stosowany w komorach ∏ugowniczych: 1) otwartych z ∏ugowaniem w zastoju, 2) otwartych z ∏ugowaniem dynamicznym bocznym, 3. Przy wybieraniu metodà mokrà, za pomocà ∏ugowania, na najni˝szym poziomie wykonuje si´ zespó∏ komór awaryjnych wraz z systemem zapór, uniemo˝liwiajàcych zalanie wyrobisk solankà z prze∏ugowanych komór na poziomach wy˝szych. 4. WysokoÊç szybików wybierkowych dla komór ∏ugowniczych nie mo˝e przekraczaç 10 m. Rozdzia∏ 6 Wykonywanie robót strza∏owych § 113. Kierownik s∏u˝by strza∏owej wyznaczony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego sprawuje nadzór nad stosowaniem Êrodków strza∏owych, sprz´tu strza∏owego oraz wykonywaniem robót strza∏owych. § 114. 1. Ârodki strza∏owe odpala si´ w uprzednio wykonanych otworach strza∏owych, je˝eli w dopuszczeniu do ich stosowania nie postanowiono inaczej. 2. Wykonywanie robót strza∏owych wolno przy∏o˝onymi ∏adunkami materia∏ów wybuchowych jest do- 3) przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu materia∏ami wybuchowymi w´glowymi i skalnymi, 4) w strefach zaburzeƒ geologicznych w wyrobiskach eksploatacyjnych, 5) przy rozsadzaniu luênych bry∏ materia∏em wybuchowym odpalanym w otworach strza∏owych, 6) przy u˝yciu ∏adunków wolno przy∏o˝onych, 7) przy u˝yciu lontów detonujàcych, z wyjàtkiem lontów u˝ywanych poza otworami strza∏owymi w systemie nieelektrycznego odpalania, 8) przy usuwaniu niewypa∏ów, 9) przed maszynami urabiajàcymi, 10) w ska∏ach o temperaturze wy˝szej ni˝ 50°C lub ni˝szej ni˝ 0°C. § 118. 1. W miejscu wykonywania robót strza∏owych powinna znajdowaç si´ odpowiednia iloÊç materia∏u u˝ywanego do przybitki. 2. Do wykonywania przybitki otworów strza∏owych mogà byç u˝ywane tylko materia∏y niepalne i nietoksyczne. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8923 — Poz. 1169 § 119. Przy wykonywaniu przybitki powinny byç spe∏nione nast´pujàce warunki: wy nie zosta∏ zmyty wodà lub zabezpieczony przez wilgoç naturalnà, 1) przybitka powinna wype∏niaç szczelnie odcinek otworu strza∏owego od materia∏u wybuchowego do wylotu otworu, 3) kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem py∏u w´glowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyleg∏ych do tego wyrobiska, przeprowadzonej przez osob´ dozoru s∏u˝by py∏owej przed rozpocz´ciem robót strza∏owych oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bie˝àcego wykonywania robót strza∏owych. 2) d∏ugoÊç przybitki nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 30 cm, 3) w otworach strza∏owych o g∏´bokoÊci do 1,5 m d∏ugoÊç przybitki wynosi:

1. a)nie mniej ni˝ po∏ow´ d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych i w´glowych,
2. b)nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych specjalnych, 4) w otworach o g∏´bokoÊci powy˝ej 1,5 m d∏ugoÊç przybitki wynosi:
3. a)nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych w´glowych, metanowych i metanowych specjalnych,
4. b)nie mniej ni˝ 30 cm, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych skalnych. § 120. 1. Wprowadzajàc pneumatycznie przybitk´ piaskowà do otworów strza∏owych, ∏adunki materia∏u wybuchowego inicjuje si´ w tych otworach zapalnikami nieelektrycznymi lub zapalnikami elektrycznymi klasy co najmniej 0,45 A. 2. Woda jako materia∏ przybitkowy mo˝e byç wprowadzana do otworów strza∏owych przez wype∏nienie otworu wodà lub w pojemnikach. 3. Przybitk´ przez wype∏nienie otworów wodà mo˝na stosowaç w otworach skierowanych w dó∏ za∏adowanych wodoodpornymi Êrodkami strza∏owymi. 4. W g∏´bionych szybach przybitk´ wodnà mo˝na stosowaç przez ich zalanie wodà na wysokoÊç co najmniej 10 cm od dna szybu, lecz nie wi´cej ni˝ 40 cm poni˝ej dolnego pierÊcienia anten strza∏owych. § 123. Przy g∏´bieniu szybów (szybików), w przypadku przechodzenia przez warstwy w´gla o gruboÊci powy˝ej 10 cm, stosowanie Êrodków strza∏owych skalnych jest niedopuszczalne. § 124. W szybach (szybikach) g∏´bionych metodà mro˝eniowà na odcinkach mro˝onych mo˝e byç u˝ywany wy∏àcznie materia∏ wybuchowy trudno zamarzalny. § 125. Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) odpalanie ∏adunków materia∏u wybuchowego mo˝e odbywaç si´ tylko z powierzchni lub z poziomu poÊredniego majàcego po∏àczenia z innym szybem. § 126. Naboje udarowe przy g∏´bieniu szybu (szybika) sporzàdza si´ w miejscu wyznaczonym przez kierownika s∏u˝by strza∏owej. § 127. Przy wykonywaniu robót strza∏owych w szybie (szybiku) stosuje si´: 1) inicjowanie od dna otworu, przy stosowaniu materia∏ów wybuchowych skalnych, 2) zapalniki zw∏oczne milisekundowe o kolejnych stopniach zw∏oki w poszczególnych kr´gach otworów, przy czym w ka˝dym z kr´gów mogà byç stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zw∏oki, 3) niskooporowy uk∏ad po∏àczeƒ zapalników elektrycznych, 5. Przy stosowaniu przybitki wodnej w pojemnikach przywylotowy odcinek otworu strza∏owego na d∏ugoÊci 30 cm wype∏nia si´ glinà. 4) odr´bne przewody (kable) strza∏owe szybowe do odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego, które nie mogà byç u˝ywane do innych celów. 6. Przybitki wodnej nie stosuje si´ przy strzelaniu zruszajàcym, wstrzàsowym i zruszajàco-odpr´˝ajàcym w caliênie pok∏adów tàpiàcych oraz przy strzelaniu wymuszajàcym zawa∏ ska∏ stropowych w wyrobiskach eksploatacyjnych. § 128. 1. Przed rozpocz´ciem robót strza∏owych wykonuje si´ pomiary pràdów b∏àdzàcych, je˝eli stosowane sà zapalniki elektryczne w g∏´bionym szybie (szybiku). § 121. Materia∏em wybuchowym skalnym mo˝na za∏adowaç tylko otwory strza∏owe wykonane w ska∏ach p∏onnych lub w z∏o˝u niepalnym. 2. Przed przystàpieniem do przy∏àczenia zapalników elektrycznych do linii strza∏owej wszystkie kable i przewody elektroenergetyczne znajdujàce si´ w szybie (szybiku) wy∏àcza si´ spod napi´cia. § 122. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny strzelanie dla wywo∏ania zawa∏u ska∏ stropowych przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych w´glowych lub skalnych wymaga spe∏nienia nast´pujàcych warunków: § 129. Przy wykonywaniu nadsi´w∏omów ∏adunki materia∏u wybuchowego mo˝na odpaliç tylko wtedy, gdy na pomoÊcie roboczym znajduje si´ urobek. 1) usuni´cia w promieniu 5 m od otworów strza∏owych py∏u w´glowego, 2) stosowania opylania py∏em kamiennym w promieniu 5 m od otworów strza∏owych, je˝eli py∏ w´glo- § 130. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu przepisy § 131—134 stosuje si´ do otworów o d∏ugoÊci ponad 10 m, a w pozosta∏ych zak∏adach górniczych do otworów o d∏ugoÊci ponad 6 m. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8924 — Poz. 1169 § 131. 1. Inicjowanie ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych odbywa si´ przy u˝yciu lontu detonujàcego. jàcych je ska∏ach, a tak˝e przy strzelaniu zruszajàco-odgazowujàcym w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, 2. Konstrukcj´ ∏adunku materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych okreÊla dokumentacja strza∏owa. 5) wymuszajàcym zawa∏ stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezale˝nie od rodzaju stosowanego materia∏u wybuchowego, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku jest wi´ksza ni˝ 1,5 m, bez wzgl´du na d∏ugoÊç otworu. § 132. 1. ¸adunki wielokolumnowe materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych inicjuje si´ podwójnà linià lontu detonujàcego albo pojedynczà linià lontu detonujàcego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu. 2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny mo˝na inicjowaç pojedynczà linià lontu detonujàcego jednokolumnowe ∏adunki materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych o Êrednicy do 45 mm. 3. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne mo˝na inicjowaç ∏adunki materia∏u wybuchowego ciàg∏e i rozcz∏onkowane w d∏ugich otworach strza∏owych pojedynczà linià lontu detonujàcego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu. § 133. 1. Do inicjowania lontu detonujàcego w d∏ugich otworach strza∏owych u˝ywa si´ co najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub milisekundowych jednego stopnia opóênienia, przy czym zapalniki te ∏àczy si´ szeregowo lub równolegle w obwód strza∏owy. 2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu lont detonujàcy w d∏ugich otworach strza∏owych mo˝e byç inicjowany przy u˝yciu co najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub zw∏ocznych o tym samym stopniu opóênienia. § 134. 1. Do odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych, w przypadku zastosowania zapalników elektrycznych stosuje si´ wy∏àcznie takie zapalniki, których opornoÊç mieÊci si´ w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy oraz tego samego rodzaju i d∏ugoÊci przewodów zapalnikowych. 2. W przypadku gdy do inicjowania w d∏ugich otworach strza∏owych zastosowano zapalniki elektryczne, przed odpaleniem ∏adunków materia∏u wybuchowego mierzy si´ opornoÊç obwodu strza∏owego przyrzàdem kontrolno-pomiarowym. § 135. Lont detonujàcy stosuje si´ przy strzelaniu: 1) ∏adunkami rozdzielonymi, niezale˝nie od d∏ugoÊci kolumny i otworów strza∏owych, 2) urabiajàcym wzd∏u˝nym (bocznym), otworami przelotowymi i Êlepymi, gdy ich g∏´bokoÊç przekracza 3 m, 3) zruszajàcym calizn´ przed maszynami urabiajàcymi, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku przekracza 1,5 m, 4) wstrzàsowym w caliênie w´glowej pok∏adów zagro˝onych tàpaniami lub torpedujàcym w otacza- § 136. 1. Odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów strza∏owych jest niedozwolone. 2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w polach niemetanowych, dopuszcza si´ odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 3. Lont detonujàcy mo˝e byç stosowany wy∏àcznie w miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 4. Osoby wykonujàce roboty strza∏owe oraz osoby dozoru ruchu nadzorujàce roboty strza∏owe wykonywane przy u˝yciu lontu detonujàcego powinny byç przeszkolone w zakresie warunków u˝ywania lontu detonujàcego przy wykonywaniu tych robót. § 137. W sk∏adzie materia∏ów wybuchowych znajdujà si´ wykazy: 1) osób uprawnionych do wykonywania robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych, 2) miejsc, w których dopuszczalne jest wykonywanie robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych. § 138. Wykonywanie robót strza∏owych zruszajàcych calizn´ przed maszynami urabiajàcymi wymaga spe∏nienia nast´pujàcych warunków: 1) przy odpalaniu ∏adunków materia∏u wybuchowego przy u˝yciu zapalników elektrycznych:
5. a)zapalniki elektryczne odpalane w jednej serii powinny mieç jednakowe dopuszczalne wartoÊci opornoÊci,
6. b)opornoÊç obwodu strza∏owego powinna byç sprawdzona dopuszczonym do tego celu przyrzàdem kontrolno-pomiarowym, 2) po odpaleniu ka˝dej serii otworów strza∏owych osoba wykonujàca roboty strza∏owe i osoba dozoru ruchu powinny sprawdziç, czy nastàpi∏o ca∏kowite odpalenie wszystkich ∏adunków. § 139. Wykonywanie robót strza∏owych w polach metanowych: 1) zaliczonych do III i IV kategorii zagro˝enia metanowego, 2) w wyrobiskach korytarzowych prowadzonych po wzniosie wi´kszym ni˝ 10°, 3) we wszystkich przypadkach u˝ycia materia∏ów wybuchowych skalnych i w´glowych — dozwolone jest wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, który ustala warunki bezpiecznego ich wykonywania. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8925 — § 140. Otwory strza∏owe, przy wykonywaniu robót strza∏owych w polach metanowych, rozmieszcza si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie wyrw w stropie. § 141. 1. W polach metanowych we wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone sà roboty strza∏owe, wykonuje si´ pomiary zawartoÊci metanu. Poz. 1169 § 146. Przy stosowaniu do robót strza∏owych wykonywanych w polach metanowych zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych stosuje si´ w sàsiednich otworach strza∏owych zw∏ok´ mi´dzystrza∏owà, wynoszàcà nie wi´cej ni˝: 1) 60 ms — w skale jednorodnej, 2) 90 ms — w skale niejednorodnej. 2. Pomiary zawartoÊci metanu wykonywane sà przez strza∏owych, metaniarzy i osoby dozoru ruchu, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 281—284. § 147. Osoba wykonujàca roboty strza∏owe, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, powinna: § 142. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartoÊci metanu: 1) zmywaç wodà py∏ w´glowy albo 1) do 1% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych, 2) do 1,5% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych specjalnych. § 143. Wykonywanie robót strza∏owych przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych w´glowych i skalnych w polach metanowych jest dopuszczalne przy zawartoÊci metanu do 0,5% oraz przy zawartoÊci metanu do 1,0% z zastosowaniem zapalarek z blokadà metanometrycznà. 2) zraszaç wodà przed odpaleniem ∏adunku materia∏u wybuchowego, albo 3) opylaç py∏em kamiennym — przodek i stref´ przyprzodkowà. § 148. 1. Zmywanie wodà py∏u w´glowego, w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, wykonuje si´ w przodku i w strefie przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 10 m: 1) przed rozpocz´ciem pracy na zmianie, 2) w czasie pracy, gdy wystàpi osad py∏u w´glowego, § 144. 1. Roboty strza∏owe wstrzymuje si´ w razie stwierdzenia: 3) przed rozpocz´ciem wykonywania robót strza∏owych. 1) zawartoÊci metanu w przekroju wyrobiska w promieniu 10 m od otworów strza∏owych lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego przekraczajàcej wartoÊç dopuszczalnà, 2. W wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania py∏u w´glowego wodà mo˝na stosowaç zraszanie wodà. 2) przystropowych nagromadzeƒ metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m. 2. Wstrzymanie robót strza∏owych, o których mowa w ust. 1, zg∏asza si´: 1) osobie dozoru ruchu, 2) dyspozytorowi ruchu, 3) dyspozytorowi metanometrii w razie stosowania metanometrii automatycznej. 3. Wznowienie robót strza∏owych mo˝e nastàpiç po stwierdzeniu przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te. § 145. W polach metanowych przy wykonywaniu robót strza∏owych: 1) w górnych wn´kach Êcianowych, 2) wymuszajàcych zawa∏ w stropach Êcian, 3) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej 10°, 4) przy zaburzeniach geologicznych w Êcianach i ubierkach — gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%, stosuje si´ zapalarki wy∏àcznie do tego celu dopuszczone i lini´ strza∏owà w jednym odcinku majàcà dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjàtkiem przewodów przodkowych o d∏ugoÊci nie wi´kszej ni˝ 10 m. 3. Zraszanie wodà stosuje si´ w strefie od 10 m do 60 m od przodka w celu pozbawienia py∏u lotnoÊci. § 149. W polach niemetanowych i w polach I lub II kategorii zagro˝enia metanowego, przy robotach wykonywanych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, zamiast zmywania lub zraszania wodà py∏u w´glowego w drà˝onych wyrobiskach korytarzowych mo˝na stosowaç, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, opylanie py∏em kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 4 m. IloÊç py∏u zu˝ytego do opylania na ka˝dy otwór strza∏owy wynosi: 1) 2 kg — w polach niemetanowych, 2) 3 kg — w polach metanowych, 3) 10 kg — przy pojedynczo odpalanych ∏adunkach materia∏u wybuchowego. § 150. W wyrobiskach wybierkowych, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, stosuje si´ zmywanie wodà py∏u w´glowego lub opylanie py∏em kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strza∏owych: 1) dla wymuszania zawa∏u stropu w Êcianach materia∏ami wybuchowymi w´glowymi lub skalnymi, 2) w chodnikach podsadzkowych, 3) ∏adunkami wolno przy∏o˝onymi, 4) przy rozsadzaniu luênych bry∏. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8926 — § 151. Przed wykonywaniem robót strza∏owych w luênych bry∏ach ∏adunkami wolno przy∏o˝onymi, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego usuwa si´ py∏ w´glowy w promieniu 10 m od miejsca odpalania ∏adunków oraz zabezpiecza t´ stref´ przez zraszanie lub zmywanie wodà. Stref´ t´ zamiast wodà mo˝na zabezpieczyç przez opylenie py∏em kamiennym, przy czym na ka˝dy ∏adunek materia∏u wybuchowego u˝ywa si´ co najmniej 10 kg py∏u kamiennego. § 152. Wykonujàc roboty strza∏owe w luênych bry∏ach w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego ∏adunkami materia∏u wybuchowego umieszczonego w otworach strza∏owych, jak równie˝ w przybierkach stropu i spàgu oraz w Êciekach, zabezpiecza si´ py∏ w´glowy przed mo˝liwoÊcià wybuchu. § 153. W pok∏adach (z∏o˝ach) zaliczonych do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, wielkoÊç zabioru i d∏ugoÊç otworów strza∏owych przy strzelaniu urabiajàcym ustala kierownik s∏u˝by strza∏owej, w porozumieniu z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ. § 154. 1. Po ka˝dym strzelaniu urabiajàcym, wykonywanym w strefie szczególnego zagro˝enia tàpaniami, wejÊcie pracowników do tej strefy oraz do przodka nast´puje nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie co najmniej 30 minut. 2. Po ka˝dym strzelaniu wstrzàsowym (odpr´˝ajàcym) wejÊcie pracowników do przodka mo˝e nastàpiç za zgodà osoby dozoru ruchu, nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie co najmniej 40 minut. § 155. Dokumentacj´ strzelania wstrzàsowego sporzàdza kierownik s∏u˝by strza∏owej, wraz z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ. Poz. 1169 2. W zak∏adach górniczych, o których mowa w ust. 1, w wyrobiskach w pok∏adach zaliczonych do I kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego: 1) przy przebudowie wyrobisk korytarzowych, robotach przybierkowych i wykonywaniu Êcieków, 2) w Êcianach przy urabianiu, je˝eli prognoza bie˝àca na podstawie pomiarów w otworach o d∏ugoÊci 6 m nie wykazuje strefy bezpoÊredniego zagro˝enia, 3) w Êcianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania zawa∏u, 4) przy rozsadzaniu luênych bry∏. 3. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, o których mowa w § 159. § 159. 1. W zak∏adach górniczych, w razie stwierdzenia zagro˝enia wyrzutem metanu i ska∏, na okres wykonywania robót strza∏owych wyznacza si´ stref´ zagro˝enia, która powinna obejmowaç: 1) wyrobisko korytarzowe przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odr´bnej, 2) wyrobisko Êcianowe od stanowiska odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego do chodnika wentylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbli˝szego skrzy˝owania z innym niezale˝nym pràdem powietrza. 2. Ze stref zagro˝enia, przed odpalaniem ∏adunków materia∏u wybuchowego: 1) wycofuje si´ ludzi do miejsc ustalonych w metryce (dokumentacji) strza∏owej, 2) wy∏àcza si´ urzàdzenia elektryczne spod napi´cia, z wyjàtkiem urzàdzeƒ iskrobezpiecznych. § 156. 1. Przed ka˝dym strzelaniem wstrzàsowym oraz przed ka˝dym strzelaniem w strefie szczególnego zagro˝enia tàpaniami, odbywajàcym si´ w miejscach zagro˝onych wybuchem metanu lub py∏u w´glowego, wy∏àcza si´ sieç elektrycznà spod napi´cia, z wyjàtkiem sieci zasilajàcej urzàdzenia wentylacyjne. § 160. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych sól w z∏o˝u (w wyrobiskach) zaliczonym do III kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, odpalanie ∏adunków materia∏ów wybuchowych odbywa si´ ze stacji centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy czym za∏oga przebywa w wyznaczonych strefach na podszybiu. 2. Ponowne za∏àczenie sieci elektrycznej nast´puje po zakoƒczeniu okresu wyczekiwania po strzelaniu i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strza∏owych. 2. CzynnoÊci zwiàzane z centralnym strzelaniem odbywajà si´ pod nadzorem osoby wy˝szego dozoru ruchu. § 157. Lokalizacj´ miejsc odpalania strzelania urabiajàcego i wstrzàsowego w pok∏adach (z∏o˝ach) zagro˝onych tàpaniami ustala kierownik dzia∏u (s∏u˝
7. by)do spraw tàpaƒ wspólnie z kierownikiem s∏u˝by strza∏owej. § 158. 1. W zak∏adach górniczych, w wyrobiskach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, po wycofaniu ludzi ze strefy zagro˝enia skutkami wyrzutu, roboty strza∏owe wykonuje si´ metodà centralnego strzelania, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 3. Dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, przy: 1) likwidacji zatorów w urzàdzeniach zsypowych, 2) rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych, 3) rozstrzeliwaniu luênych bry∏. § 161. Wykonywanie robót strza∏owych jest niedopuszczalne w miejscach, w których temperatura ska∏: 1) jest wy˝sza ni˝ 100°C, 2) lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ –35°C. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8927 — Poz. 1169 1) ska∏ach, w których temperatura jest wy˝sza ni˝ 50°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe termoodporne, 3. Strop niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpiecza si´ obudowà, z uwzgl´dnieniem stosowanej technologii prowadzenia robót. 2) miejscach, w których temperatura ska∏ lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ 0°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe mrozoodporne. 4. Wyrobiska utrzymywane bez obudowy kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych. § 163. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza instrukcj´ likwidowania niewypa∏ów. § 169. 1. O ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià inaczej: § 162. Wykonujàc roboty strza∏owe w: 2. Niewypa∏ likwiduje si´ przez wydobycie nabojów materia∏u wybuchowego z otworu strza∏owego, z wyjàtkiem materia∏ów wybuchowych nitroglicerynowych. 3. Niedopuszczalne jest pos∏ugiwanie si´ metalowymi narz´dziami podczas wydobywania nabojów materia∏u wybuchowego. § 164. 1. Niewypa∏, którego nie mo˝na zlikwidowaç przez wydobycie z otworu strza∏owego naboi, usuwa si´, przestrzegajàc nast´pujàcych warunków: 1) przewody zapalnika elektrycznego zwiera si´ i izoluje, 2) stwierdzenie kierunku otworu strza∏owego nast´puje przez usuni´cie przybitki na d∏ugoÊci najwy˝ej 20 cm od wylotu otworu, 3) równoleg∏y otwór strza∏owy (lub dwa otwory) o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ d∏ugoÊç otworu z niewypa∏em wierci si´ w odleg∏oÊci 50 cm od otworu z niewypa∏em. 2. Po odpaleniu ∏adunków kontroluje si´ odstrzelony urobek w celu znalezienia Êrodków strza∏owych pochodzàcych z niewypa∏u. § 165. Niewypa∏ znajdujàcy si´ w otworze strza∏owym, gdy do zainicjowania materia∏u wybuchowego stosowano zapalnik i lont detonujàcy, likwiduje si´ przez wymian´ zapalnika przymocowanego do lontu detonujàcego i ponowne odpalenie ∏adunku. § 166. W dzienniku strza∏owym wpisuje si´ informacj´ o sposobie likwidowania niewypa∏u, a znalezione Êrodki strza∏owe oddaje si´ do sk∏adu materia∏ów wybuchowych. § 167. Wiercenie otworów strza∏owych w pozosta∏ych w caliênie resztkach odpalonych otworów (fajkach) jest niedopuszczalne. Otwory takie oznakowuje si´. Rozdzia∏ 7 Obudowa wyrobisk § 168. 1. Ka˝de wyrobisko powinno mieç obudow´ dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych. 2. W wyrobiskach drà˝onych w ska∏ach dostatecznie mocnych, niegro˝àcych zawa∏em, po dok∏adnym rozeznaniu warunków górniczo-geologicznych oraz przeprowadzeniu badaƒ górotworu, kierownik ruchu zak∏adu górniczego zezwala na niestosowanie obudowy. 1) kierownik dzia∏u robót górniczych dokonuje doboru obudowy w poszczególnych wyrobiskach, na podstawie rozeznania warunków górniczo-geologicznych, 2) rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania okreÊla si´ w projekcie technicznym,

§ 41ust.

2. Osoby dozoru ruchu powinny zapoznaç pracowników z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania. §
4. Stan obudowy wyrobisk kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych, o ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià inaczej.
5. Obudow´ g∏ównych wyrobisk, w szczególnoÊci szybów, szybików, g∏ównych dróg przewozowych oraz wentylacyjnych, kontroluje raz na kwarta∏ osoba wy˝szego dozoru ruchu górniczego, wyznaczona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
6. W przypadku wykorzystywania szybów oraz szybików do odwodnienia, za pomocà pomp g∏´binowych, sposób i cz´stotliwoÊç kontroli ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
8. Obudow´ wyrobisk mo˝na wykorzystaç do zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn, urzàdzeƒ i materia∏ów, których ci´˝ar nie spowoduje obcià˝eƒ dynamicznych, w szczególnoÊci kabli elektrycznych z osprz´tem, lutniociàgów z wentylatorami i rurociàgów.
9. Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urzàdzeƒ i materia∏ów, które mogà spowodowaç obcià˝enia dynamiczne, dopuszcza si´ wykorzystanie obudowy wyrobisk: 1) doraênego wykorzystania jej do tego celu, przy zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniajàcej po uzyskaniu zezwolenia osoby dozoru górniczego, 2) sta∏ego wykorzystywania jej do tego celu, zgodnie z opracowanà dokumentacjà technicznà po uzyskaniu zezwolenia kierownika dzia∏u robót górniczych.
10. Dopuszcza si´ u˝ycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ci´˝kich elementów wyposa˝enia Êciany zgodnie z wymaganiami ustalonymi przez producenta obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej.
11. Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej elementów wyposa˝enia o ci´˝arze prze- Dziennik Ustaw Nr 139 — 8928 — Poz. 1169 kraczajàcym 1 Mg lub wywo∏ujàcych obcià˝enia dynamiczne jest niedopuszczalne.
12. Przodowy nie bierze bezpoÊredniego udzia∏u w rabowaniu obudowy w Êcianie. §
13. W miejscach niezabezpieczonych obudowà mogà przebywaç wy∏àcznie osoby wykonujàce obudow´ tymczasowà lub kotwowà. §
14. Przed przystàpieniem do rabowania obudowy ka˝dorazowo sprawdza si´ stan obudowy, przy czym w Êcianach sprawdza si´ przede wszystkim stan obudowy we wn´kach i na skrzy˝owaniach; w przypadku stwierdzenia nieprawid∏owoÊci w obudowie rabowanie rozpoczyna si´ po odpowiednim jej wzmocnieniu. §
16. Obudow´ podporowà wyrobisk wykonuje si´ w taki sposób, aby: 1) strop by∏ niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpieczony obudowà, 2) zapewniona by∏a jej odpowiednia stabilnoÊç i podpornoÊç, 3) przestrzeƒ mi´dzy obudowà a wy∏omem by∏a wype∏niona, 4) stojaki obudowy indywidualnej o wysokoÊci przekraczajàcej 3 m by∏y dodatkowo zabezpieczone przed przewróceniem.
17. W razie pogorszenia si´ w∏asnoÊci ska∏ lub zwi´kszenia ciÊnienia górotworu obudow´ niezw∏ocznie wzmacnia si´. §
19. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga: 1) rozeznania warunków górniczo-geologicznych, 2) przeprowadzenia badaƒ górotworu, 3) opracowania projektu obudowy kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.
20. Z zastrze˝eniem ust. 1, obudow´ kotwowà mo˝na stosowaç: 1) w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny, do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o powierzchni przekroju poprzecznego nieprzekraczajàcej 30 m2 i szerokoÊci wyrobiska nie wi´kszej od 7 m, 2) w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu, do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych, udost´pniajàcych i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia, 3) w innych podziemnych zak∏adach górniczych, za zgodà i na zasadach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.
21. Projektowanie, wykonywanie i kontrola obudowy kotwowej w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel kamienny oraz w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym rudy miedzi, cynku i o∏owiu okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. §
23. Rabowanie obudowy wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych.
24. Rabowanie obudowy wykonujà wy∏àcznie górnicy rabunkarze.
25. Górnicy niezatrudnieni bezpoÊrednio przy rabowaniu obudowy znajdujà si´ w bezpiecznej odleg∏oÊci od miejsca rabowania obudowy, ustalonej przez przodowego zespo∏u rabunkarzy. §
26. Podczas rabowania obudowy roboty górnicze w przyleg∏ych wyrobiskach sà prowadzone na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
27. W wyrobiskach korytarzowych, o nachyleniu powy˝ej 15°, rabowanie obudowy w kierunku z góry na dó∏ jest niedopuszczalne. Rozdzia∏ 8 Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów §
29. Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów wykonuje si´ w sposób niepowodujàcy zagro˝enia dla osób wykonujàcych czynnoÊci podsadzania oraz dla za∏ogi zatrudnionej w sàsiednich wyrobiskach, w szczególnoÊci usytuowanych poni˝ej podsadzanego wyrobiska lub doszczelnianych zrobów.
30. Niedopuszczalne jest stosowanie do podsadzania lub doszczelniania, materia∏ów, które mogà mieç szkodliwy wp∏yw na bezpieczeƒstwo i zdrowie osób wykonujàcych czynnoÊci podsadzania oraz za∏ogi, o której mowa w ust.
31. §
32. Zbiorniki zmywcze wyposa˝a si´ w urzàdzenia zabezpieczajàce przed przedostawaniem si´ do rurociàgów nadziarna lub przedmiotów mogàcych spowodowaç ich zatkanie. §
33. Po zainstalowaniu nowego rurociàgu, po ka˝dej wymianie rur oraz po usuni´ciu korka w rurociàgu, przed podsadzaniem lub doszczelnianiem, kontroluje si´ dro˝noÊç i szczelnoÊç rurociàgu. §
35. Rurociàgi uk∏ada si´ albo zawiesza w sposób uniemo˝liwiajàcy ich przypadkowe przemieszczenie.
36. Wzd∏u˝ trasy rurociàgów zapewnia si´ ∏àcznoÊç telefonicznà.
37. Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu lub doszczelnieniu powinni mieç mo˝liwoÊç porozumienia si´ z obs∏ugà urzàdzeƒ do transportu materia∏u podsadzkowego. §
38. Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej i doszczelnianiu zrobów: 1) oczyszcza si´ wod´ odprowadzanà do systemu g∏ównego odwadniania, 2) prowadzi bilans wody, 3) bie˝àco kontroluje rurociàgi, przebieg podsadzania i doszczelniania oraz odp∏yw wody. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8929 — §
39. Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz sposób ich wykonywania ustala kierownik dzia∏u robót górniczych. §
40. Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczajàcej si´: 1) w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym górna jej cz´Êç wyprzedza dolnà, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci w kierunku ociosu nie mo˝e przekroczyç 15°, 2) w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym górna jej cz´Êç jest opóêniona w stosunku do dolnej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci w kierunku zrobów nie mo˝e byç mniejsze od 15°, 3) ustala si´ w projekcie technicznym,

§ 42ust.

1, osoby kontrolujàce stan tamy podsadzkowej przed rozpocz´ciem podsadzania oraz dzia∏ania podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem podczas podsadzania. §

2. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w Êcianie ustala si´ dzia∏ania orga- Poz. 1169 nizacyjno-techniczne, zapewniajàce bezpieczne warunki pracy.
3. Niedopuszczalne jest przebywanie ludzi w Êcianie podczas podsadzania podsadzkà suchà samostaczajàcà si´ przy takim usytuowaniu frontu, przy którym górna cz´Êç Êciany wyprzedza dolnà. Dzia∏ IV Przewietrzanie i klimatyzacja Rozdzia∏ 1 Postanowienia ogólne §
5. IloÊç powietrza doprowadzana do wyrobisk powinna zapewniaç utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego sk∏adu powietrza i temperatury.
6. Wszystkie dost´pne wyrobiska i pomieszczenia przewietrza si´ w taki sposób, aby zawartoÊç tlenu w powietrzu nie by∏a mniejsza ni˝ 19% (obj´toÊciowo), a najwy˝sze dopuszczalne st´˝enia gazów w powietrzu nie przekracza∏y wartoÊci okreÊlonych w tabeli: Rodzaj gazu NDS/mg/m3 (obj´toÊciowo i %) NDSCh/mg/m3 (obj´toÊciowo i %) Dwutlenek w´gla — (1,0) 30 (0,0026) 5 (0,00026) 2 (0,000075) 10 (0,0007) — (1,0) 180 (0,015) 10 (0,00052) 5 (0,00019) 20 (0,0014) Tlenek w´gla Tlenek azotu Dwutlenek siarki Siarkowodór
7. Skróty wymienione w ust. 2 oznaczajà: 1) NDS — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie Êrednio wa˝one, 2) NDSCh — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie chwilowe — zdefiniowane w odr´bnych przepisach.
8. W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny z nap´dem spalinowym zawartoÊç tlenków azotu okreÊla si´ na podstawie st´˝enia dwutlenku azotu.
9. Prawid∏owoÊç wskazaƒ i dzia∏aƒ przyrzàdów automatycznych oraz indywidualnych stosowanych do pomiarów st´˝eƒ gazów, o których mowa w ust. 2, kontroluje si´ za pomocà mieszanek wzorcowych. §
10. W przypadku stwierdzenia, ˝e sk∏ad powietrza nie odpowiada wymaganiom okreÊlonym w § 187 ust. 2, niezw∏ocznie wycofuje si´ ludzi, a wejÊcie do zagro˝onego wyrobiska zabezpiecza si´. W miejscach tych wykonuje si´ wy∏àcznie prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpo˝arowego. §
11. Nieprzewietrzane wyrobiska niezw∏ocznie otamowuje si´ lub likwiduje, a do czasu ich otamowania lub zlikwidowania zamyka si´ do nich dost´p. §
13. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych, z wyjàtkiem komór, nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcjà elektrycznà przewodowà w tych polach — nie mniejsza ni˝ 1 m/s.
14. Przy stosowaniu Êluz wentylacyjnych w wyrobiskach w polach metanowych dopuszcza si´ mniejsze pr´dkoÊci pràdu powietrza od okreÊlonych w ust. 1, pod warunkiem zapewnienia wymaganego sk∏adu powietrza.
15. Pr´dkoÊç pràdu powietrza nie mo˝e przekraczaç: 1) 5 m/s — w wyrobiskach wybierkowych, 2) 8 m/s — w wyrobiskach korytarzowych, 3) 12 m/s — w szybach i szybikach podczas jazdy ludzi. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8930 —
16. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach korytarzowych, w których nie odbywa si´ regularny ruch ludzi, mo˝na zwi´kszyç do 10 m/s.
17. Pomiary pr´dkoÊci pràdu powietrza wykonuje si´ w wolnych przekrojach wyrobiska. §
19. W zak∏adach górniczych organizuje si´ s∏u˝b´ wentylacyjnà wyposa˝onà w przyrzàdy kontrolno-pomiarowe.
20. Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skutecznoÊç przewietrzania i klimatyzacji systematycznie kontroluje si´ i odpowiednio dokumentuje. §
21. Przewietrzanie Êcian w pok∏adach zaliczonych do II, III lub IV kategorii zagro˝enia metanowego kontroluje si´ przez automatyczny pomiar pr´dkoÊci lub iloÊci powietrza. §
23. Na nadszybiu szybu zjazdowego instaluje si´ urzàdzenie sygnalizujàce czerwonym Êwiat∏em zni˝k´ ciÊnienia barometrycznego. Poz. 1169 §
25. Wentylator g∏ówny powinien zapewniç w przekroju szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego podciÊnienie statyczne powietrza co najmniej 785 Pa.
26. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego w likwidowanych zak∏adach górniczych mo˝e zmieniç wartoÊç podciÊnienia statycznego,

ust.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy zak∏adów, o których mowa w § 195 ust.
4. Wentylator g∏ówny dobiera si´ do sieci wentylacyjnej w sposób umo˝liwiajàcy stabilnà prac´. §
6. Spi´trzenie i wydajnoÊç wentylatorów g∏ównych w ich punktach pracy nie mogà ró˝niç si´ mi´dzy sobà wi´cej ni˝ o 10%.
7. Charakterystyk´ wentylatorów g∏ównych aktualizuje si´ raz na 5 lat oraz po ka˝dej zmianie konstrukcji wentylatorów.
8. Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´ w urzàdzenia do regulacji wydajnoÊci i spi´trzenia.
9. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego, kierownika dzia∏u wentylacji oraz kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego znajduje si´ barograf.
10. W zak∏adach górniczych majàcych jeden szyb wydechowy stacj´ wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´ w urzàdzenie do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza. §
11. Osoby dozoru ruchu niezw∏ocznie zawiadamiajà s∏u˝b´ wentylacyjnà o wszelkich niezamierzonych zmianach w wentylacji wyrobisk.
12. W sieci wentylacyjnej, gdy jest wi´cej szybów wydechowych, powinno byç mo˝liwe wykonanie rewersji (zmiany kierunku przep∏ywu) powietrza w poszczególnych podsieciach. Urzàdzenia powodujàce rewersj´ powietrza utrzymuje si´ w stanie umo˝liwiajàcym jej wykonanie w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 20 minut. Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli urzàdzeƒ powodujàcych rewersj´ powietrza okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. Rozdzia∏ 2 Przewietrzanie za pomocà wentylatorów g∏ównych §
14. Wyrobiska przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylatory g∏ówne, zabudowane na powierzchni.
15. W zak∏adzie górniczym eksploatujàcym kopaliny palne stosuje si´ przewietrzanie ssàce.
16. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne oraz prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, mo˝na stosowaç wentylatory podziemne g∏ównego przewietrzania, na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. §
18. Przy ka˝dym szybie wydechowym, oprócz czynnego wentylatora g∏ównego lub zespo∏u wentylatorów g∏ównych, instaluje si´ g∏ówny wentylator rezerwowy, którego uruchomienie mo˝liwe b´dzie w ciàgu 10 minut.
19. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych z∏o˝a lub pok∏ady niemetanowe lub zaliczone do I kategorii zagro˝enia metanowego oraz w których pok∏ady w´gla zaliczone sà do I i II grupy samozapalnoÊci, zamiast wentylatora rezerwowego utrzymuje si´ silnik zapasowy do wentylatora wraz z cz´Êciami zapasowymi. § 199.
20. Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´ w przyrzàdy dokonujàce ciàg∏ych pomiarów: 1) podciÊnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwà (klapà) i za zasuwà (klapà), 2) pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym, 3) podciÊnienia statycznego powietrza w przekroju szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego.
21. Pomiary podciÊnienia statycznego przed zasuwà i pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym automatycznie rejestruje si´, a wyniki pozosta∏ych pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje.
22. Miejsce zabudowy przyrzàdów do wykonywania pomiarów, o których mowa w ust. 1, w zak∏adach, o których mowa w § 195 ust. 3, wyznacza kierownik ruchu zak∏adu górniczego. §
24. Zmiana warunków pracy wentylatora g∏ównego lub jego unieruchomienie, podczas wykonywania robót w szybie wydechowym, mo˝e nastàpiç wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8931 — Poz. 1169
25. W likwidowanych zak∏adach górniczych lub w ich cz´Êciach zapewnia si´ bie˝àcà kontrol´ i odpowiednie modyfikowanie sieci wentylacyjnej, z uwzgl´dnieniem dostosowania parametrów pracy wentylatorów g∏ównych do poszczególnych etapów likwidacji. tanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e podjàç decyzj´ o niestosowaniu przepisu ust.
26. §
28. W przypadku awaryjnej przerwy w ruchu wentylatora g∏ównego, trwajàcej co najmniej 20 minut:
29. W ka˝dej sieci wentylacyjnej wydziela si´ rejony wentylacyjne przewietrzane niezale˝nymi pràdami powietrza. 1) wstrzymuje si´ wykonywanie robót, §
30. Projektujàc i wykonujàc wyrobiska korytarzowe, uwzgl´dnia si´ koniecznoÊç najszybszego uzyskania w nich pràdu powietrza wytwarzanego przez wentylator g∏ówny. 2) wy∏àcza urzàdzenia spod napi´cia w polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego, 3) wyprowadza za∏og´ w kierunku szybów wdechowych lub na powierzchni´.
31. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób post´powania,

ust. 1, w planie ratownictwa. § 202. Przerwy w pracy wentylatora g∏ównego automatycznie sygnalizuje si´ w dyspozytorni zak∏adu górniczego, dokumentujàc jednoczeÊnie czas trwania przerw oraz przyczyny ich wystàpienia. § 203. 1. Budynek stacji wentylatorów g∏ównych wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych i wyposa˝a w ∏àcznoÊç telefonicznà z centralà telefonicznà zak∏adu górniczego oraz wyposa˝a si´ w sta∏e i rezerwowe oÊwietlenie. 2. W ramach oÊwietlenia rezerwowego mo˝na stosowaç przenoÊne lampy akumulatorowe. § 204. 1. Stan techniczny wentylatorów g∏ównych, w tym zdolnoÊç do ruchu wentylatora rezerwowego i urzàdzeƒ do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza, oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej kontrolujà osoby dozoru ruchu dzia∏u energomechanicznego i wentylacji. 2. Wyniki kontroli, o której mowa w ust. 1, dokumentuje si´. 3. Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli oraz sposób dokumentowania wyników kontroli okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego. § 205. 1. Doprowadzenie pod ziemi´ powietrza i odprowadzenie powietrza tym samym wyrobiskiem dopuszczalne jest tylko w okresie prowadzenia robót, majàcych na celu uzyskanie po∏àczenia dwoma wyjÊciami na powierzchni´. 2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest niedopuszczalne, z wyjàtkiem ich likwidacji. 3. Po∏àczenie wentylacyjne sàsiednich zak∏adów górniczych mo˝e nastàpiç tylko za zgodà i na warunkach ustalonych przez kierowników ruchu tych zak∏adów. O zamiarze po∏àczenia powiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego na 14 dni przed zamierzonym po∏àczeniem. 4. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie me- § 206. 1. Projektujàc wyrobiska, tworzy si´ jak najmniej z∏o˝onà sieç wentylacyjnà. § 208. 1. Projektujàc udost´pnienie, rozci´cie oraz prowadzenie eksploatacji z∏o˝a lub jego cz´Êci, powinno si´ uwzgl´dniaç koniecznoÊç ograniczenia odprowadzenia powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacjà odr´bnà do pràdów powietrza przewietrzajàcych wyrobiska wybierkowe. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne. § 209. 1. Jednym pràdem powietrza mo˝e byç przewietrzana grupa przodków, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu w powietrzu doprowadzonym do ka˝dego przodka nie przekracza 0,5%, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej — 1%, z zastrze˝eniem ust. 2. 2. Grupy przodków drà˝onych kombajnami z zastosowaniem wentylacji lutniowej kombinowanej z ssàcym lutniociàgiem wyposa˝onym w urzàdzenie odpylajàce mogà byç przewietrzane, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu doprowadzonego do ka˝dego z przodków nie przekroczy 0,5%. § 210. 1. Âciany przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza, z tym ˝e d∏ugoÊç Êciany lub ∏àczna d∏ugoÊç Êcian przewietrzanych jednym niezale˝nym pràdem powietrza nie powinna byç wi´ksza ni˝ 400 m. 2. W pok∏adach niemetanowych lub zaliczonych do I kategorii zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na okresowe przewietrzanie jednym niezale˝nym pràdem powietrza Êcian o ∏àcznej d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 400 m, pod warunkiem utrzymywania mi´dzy tymi Êcianami dróg wyjÊcia w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m. 3. Ze Êciany o wysokoÊci mniejszej ni˝ 2 m lub nachyleniu wi´kszym ni˝ 12° utrzymuje si´ drogi wyjÊcia w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m. 4. Przepis ust. 3 stosuje si´ do Êcian okreÊlonych w ust. 1. 5. Najwi´kszà dopuszczalnà d∏ugoÊç dróg z niezale˝nym pràdem powietrza ustala si´ z uwzgl´dnieniem czasu dzia∏ania stosowanych Êrodków ochrony dróg oddechowych. § 211. 1. Sk∏ady materia∏ów wybuchowych, komory pomp g∏ównego odwadniania, a w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny palne tak˝e komory kruszarni, przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8932 — 2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjàtkiem komór stanowiàcych oddzia∏owe sk∏ady narz´dzi, sprz´tu przeciwpo˝arowego i sanitarnego, przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny. 3. Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny odprowadza si´ z najwy˝szego punktu komory i prowadzi poziomo lub po wzniosie. 4. W komorach, o których mowa w ust. 2, nie mo˝na umieszczaç w odleg∏oÊci bli˝szej ni˝ 20 cm od najwy˝szego punktu w Êwietle obudowy ˝adnych urzàdzeƒ i elementów, które mog∏yby utrudniaç przep∏yw powietrza pod stropem komór. § 212. 1. Powietrze doprowadza si´ mo˝liwie najkrótszà drogà do ka˝dego poziomu wydobywczego, skàd pràdami wznoszàcymi odprowadza si´ w kierunku szybu wydechowego. 2. Sprowadzanie powietrza wyrobiskiem na upad dopuszcza si´ wy∏àcznie w przypadkach, gdy: 1) Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej nie przekracza 5°, 2) Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej wynosi od 5° do 10°, a pr´dkoÊç przep∏ywu powietrza jest wi´ksza ni˝ 0,5 m/s, 3) powietrze jest odprowadzane z pól zagro˝onych wyrzutami dwutlenku w´gla lub siarkowodoru. 3. W przypadkach uzasadnionych warunkami górniczo-geologicznymi kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e odstàpiç od wymagaƒ okreÊlonych w ust. 2, ustalajàc warunki zapewniajàce bezpieczeƒstwo ruchu. § 213. 1. Regulacj´ przewietrzania prowadzi si´ tamami regulacyjnymi, umieszczonymi na poczàtku pràdów rejonowych. 2. Do regulacji przewietrzania mo˝na stosowaç wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska. 3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e, po ustaleniu warunków, dopuÊciç regulacj´ przewietrzania przy zastosowaniu wentylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych pràdach powietrza lub rejonowych pràdach powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego. Poz. 1169 4. Tamy Êluz wentylacyjnych uruchamiane mechanicznie oraz tamy wewnàtrz rejonów wentylacyjnych wyposa˝a si´ w drzwi otwierane w jednà stron´. 5. Odst´p mi´dzy tamami wentylacyjnymi w Êluzie lub mi´dzy sàsiednimi Êluzami powinien umo˝liwiç, podczas ruchu ludzi lub urzàdzeƒ transportowych, zamkni´cie drzwi jednej z tam lub drzwi w sàsiedniej Êluzie. 6. Ka˝da tama przy moÊcie wentylacyjnym powinna posiadaç dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony albo zabezpieczonych przed samoczynnym otwarciem. 7. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego decyduje o potrzebie wybudowania Êluz wentylacyjnych. § 215. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny zamykaç si´ samoczynnie albo mechanicznie. 2. Niedopuszczalne jest pozostawianie otwartych drzwi oraz sk∏adowanie materia∏ów i sprz´tu w bezpoÊrednim sàsiedztwie tam wentylacyjnych. § 216. 1. Tamy wentylacyjne wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych: 1) zlokalizowanych wewnàtrz rejonu wentylacyjnego, 2) tymczasowych, niezb´dnych na czas budowy tam wentylacyjnych wykonanych z materia∏ów niepalnych. § 217. W wyrobisku korytarzowym ∏àczàcym wyrobiska z taÊmociàgiem z innym wyrobiskiem, stanowiàcym drog´ ucieczkowà, co najmniej jedna z tam wentylacyjnych, ∏àcznie z drzwiami, powinna byç wykonana z materia∏ów niepalnych. § 218. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub przewozu z nap´dem w∏asnym oraz g∏ównego transportu maszynami samojezdnymi powinny byç otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie. 2. W przypadku gdy ró˝nica ciÊnieƒ powietrza uniemo˝liwia r´czne otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej, tam´ wyposa˝a si´ w urzàdzenie zapewniajàce otwarcie drzwi i bezpieczne przejÊcie przez tam´. § 214. 1. W wyrobiskach korytarzowych, stanowiàcych po∏àczenie mi´dzy pràdem powietrza prowadzonym od szybu wdechowego a odprowadzanym do szybu wydechowego, zabudowuje si´ Êluzy wentylacyjne. § 219. 1. W wyrobiskach, w których konieczne jest zabudowanie tam wentylacyjnych, nie mo˝na budowaç urzàdzeƒ transportu linowego. 2. Drzwi tam w Êluzie wentylacyjnej wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych i zabezpiecza przed samoczynnym otwarciem. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamkni´cie i otwarcie tam bez potrzeby wejÊcia za∏ogi na tras´ transportu. 3. Tamy, o których mowa w ust. 1, wyposa˝a si´ w czujniki sygnalizujàce ich otwarcie do dyspozytorni lub w Êrodki zapewniajàce ich zamkni´cie, ustalone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. § 220. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ palnà, tamy wentylacyjne buduje si´ blisko skrzy˝owaƒ wyrobisk. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8933 — Poz. 1169 § 221. 1. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ palnà wyrobiska przewietrzane grupowymi pràdami powietrza wyposa˝a si´ w urzàdzenia transportowe. 2. W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzj´ wn´k odmetanowania, wn´k wiertniczych oraz dojÊç do tam izolacyjnych i po˝arowych jest niedopuszczalne. 2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na odstàpienie od stosowania przepisu ust. 1. 3. W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi d∏ugoÊci do 10 m, w których strop na ca∏ej d∏ugoÊci ma wznios wynoszàcy co najmniej 15° w kierunku szybu, przewietrza si´ przez dyfuzj´ lub pomocniczymi urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli zapewniony jest prawid∏owy sk∏ad powietrza. § 222. Kierownik dzia∏u wentylacji, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi si´ na mapy i schematy wentylacyjne w ciàgu doby. Rozdzia∏ 3 Przewietrzanie za pomocà lutniociàgów, pomocniczych urzàdzeƒ wentylacyjnych lub przez dyfuzj´ § 223. 1. Wyrobiska, które nie sà przewietrzane pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny, przewietrza si´ za pomocà lutniociàgów. 2. Lutniociàgi powinny byç wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych. 3. Wyrobiska mo˝na przewietrzaç pomocniczymi urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝: 1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do I kategorii zagro˝enia metanowego:

1. a)15 m — przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),
2. b)10 m — przy nachyleniach powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie), 2) w polach II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego:
3. a)6 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie),
4. b)4 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie). 4. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà, przy braku zagro˝enia metanowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç, po spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w § 187 ust. 2, na przewietrzanie wyrobisk o d∏ugoÊci nieprzekraczajàcej 60 m, stosujàc wentylatory wolnostrumieniowe, wytwarzajàce strug´ strumienia na odleg∏oÊç co najmniej 45 m, umieszczone w wolnych przekrojach wyrobisk z op∏ywowym pràdem powietrza. § 224. 1. Wyrobiska mo˝na przewietrzaç przez dyfuzj´, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝: 1) w polach niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego:
5. a)10 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie),
6. b)6 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie), 2) 2 m — w polach metanowych II, III lub IV kategorii zagro˝enia metanowego. 4. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na przewietrzanie przez dyfuzj´ wyrobisk o d∏ugoÊciach wi´kszych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spe∏nienia wymagaƒ okreÊlonych w § 187 ust. 2. § 225. 1. Przewietrzanie lutniociàgiem mo˝e byç ssàce, t∏oczàce lub kombinowane. 2. Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka nie mo˝e byç wi´ksza ni˝: 1) w polach niemetanowych i niezagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ — 10 m, 2) w polach metanowych lub zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏:
7. a)przy wentylacji ssàcej — 6 m,
8. b)przy wentylacji t∏oczàcej lub kombinowanej — 8 m. 3. W uzasadnionych przypadkach, stosujàc wentylacj´ t∏oczàcà, odleg∏oÊç okreÊlona w ust. 2 pkt 1 mo˝e byç zwi´kszona do 15 m, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 4. W wyrobiskach drà˝onych kombajnami: 1) odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka przy wentylacji ssàcej nie powinna byç wi´ksza ni˝ 3 m, 2) odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego od czo∏a przodka przy wentylacji t∏oczàcej nie powinna byç wi´ksza ni˝:
9. a)w polach niemetanowych — 10 m,
10. b)w polach metanowych — 8 m, 3) przy wentylacji kombinowanej odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka nie powinna byç wi´ksza ni˝ 6 m, a odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego — wi´ksza ni˝ 12 m. § 226. 1. Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka w szybach (szybikach) nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 √s przy wentylacji t∏oczàcej i kombinowanej oraz 2 √s przy wentylacji ssàcej, gdzie s oznacza powierzchni´ przekroju wyrobiska pionowego w wy∏omie, wyra˝onà w m2. 2. W szybach (szybikach), w których pomost znajduje si´ w odleg∏oÊci mniejszej od czo∏a przodka ni˝ okreÊlona w ust. 1, koniec lutniociàgu powinien znajdowaç si´ mi´dzy przodkiem a pomostem. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8934 — § 227. 1. Lutniociàg wyprowadza si´ do przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç co najmniej 8 m w takim kierunku, aby nie wyst´powa∏a recyrkulacja powietrza. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy lutniociàgów pomocniczych stosowanych: 1) przy wentylacji kombinowanej, 2) dla usuwania nagromadzeƒ metanu, 3) dla poprawy warunków klimatycznych. 3. W wyrobisku, z którego pobierane jest powietrze do przewietrzania wyrobiska z u˝yciem lutniociàgu, powinna p∏ynàç iloÊç powietrza uniemo˝liwiajàca wyst´powanie jego recyrkulacji, natomiast na odcinku lutniociàgu w pràdzie przep∏ywajàcym powinna byç utrzymana wymagana pr´dkoÊç powietrza. 4. Przy wentylacji kombinowanej iloÊç powietrza doprowadzana lutniociàgiem zasadniczym powinna byç wi´ksza od iloÊci pobieranej przez lutniociàg pomocniczy. 5. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi, cynku i o∏owiu, stosujàc system komorowo-filarowy, dopuszcza si´ wyprowadzenie lutniociàgu do przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç uniemo˝liwiajàcà wyst´powanie recyrkulacji powietrza. § 228. 1. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobisku przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu powinna wynosiç co najmniej w polach: 1) niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s, 2) II, III, IV kategorii zagro˝enia metanowego — 0,30 m/s. 2. W drà˝onym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wy∏omie ponad 20 m2 przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza mo˝e byç mniejsza ni˝ okreÊlona w ust. 1, je˝eli zapewnione jest utrzymanie dopuszczalnych zawartoÊci gazów oraz w∏aÊciwych warunków klimatycznych. § 229. W cz´Êci szybu (szybiku) przewietrzanej z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza powinna wynosiç co najmniej w polach: 1) niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s, 2) II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego — 0,30 m/s. § 230. W szybach g∏´bionych z powierzchni w z∏o˝ach metanowych lutniociàg wyprowadza si´ na wysokoÊç co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w przypadku gdy wentylator znajduje si´ w budynku — co najmniej 0,5 m ponad jego dach. § 231. Przy ka˝dym szybie (szybiku) lub nadsi´w∏omie drà˝onym w warunkach zagro˝enia metanowego, oprócz wentylatora czynnego, powinien byç wentylator rezerwowy. § 232. Pomosty w drà˝onych szybach (szybikach) lub nadsi´w∏omach wykonuje si´ tak, aby zapewnia∏y stale Poz. 1169 swobodny przep∏yw powietrza uniemo˝liwiajàcy nagromadzenie si´ metanu pod lub nad tymi pomostami. § 233. 1. Wyrobiska drà˝one metodà nadsi´w∏omu w polach metanowych przewietrza si´ pràdem powietrza wytwarzanym przez wentylator g∏ówny. 2. Dukla wiertnicza w polu metanowym drà˝ona metodà nadsi´w∏omu mo˝e byç przewietrzana za pomocà lutniociàgu tylko do wysokoÊci 15 m. § 234. Wentylatory lutniowe w polach metanowych powinny pracowaç bez przerwy; w przypadku przerwy awaryjnej w pracy wentylatora roboty wstrzymuje si´, wycofuje ludzi, a wejÊcie do wyrobiska zagradza. § 235. 1. W szybach g∏´bionych z powierzchni, w warunkach zagro˝enia metanowego, elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´ bezpoÊrednio z atmosfery. 2. W polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´ powietrzem pobieranym bezpoÊrednio z pràdu op∏ywowego, doprowadzanym w celu przewietrzania wyrobiska. § 236. Wentylatory lutniowe powinny znajdowaç si´ na poczàtku lutniociàgu w pràdzie powietrza wytworzonym przez wentylator g∏ówny. § 237. Szczegó∏owe zasady przewietrzania wyrobisk za pomocà lutniociàgów okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 4 Klimatyzacja § 238. 1. Wykonujàc roboty górnicze, prowadzi si´ rozpoznanie pierwotnej temperatury ska∏. 2. Sposób pomiaru temperatury pierwotnej ska∏ okreÊla Polska Norma. 3. Przy pierwotnej temperaturze ska∏ wy˝szej ni˝ 30°C opracowuje si´ prognoz´ warunków klimatycznych oraz ustala dzia∏ania zapewniajàce utrzymanie w∏aÊciwych warunków klimatycznych. § 239. 1. Temperatura powietrza w miejscu pracy nie powinna przekraczaç 28°C przy wykonywaniu pomiaru termometrem suchym, a intensywnoÊç ch∏odzenia nie powinna byç mniejsza od 11 katastopni wilgotnych (Kw). 2. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym w miejscu pracy jest wi´ksza od 28°C, a nie przekracza 33°C, lub intensywnoÊç ch∏odzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych, stosuje si´ odpowiednie rozwiàzania techniczne dla obni˝enia temperatury powietrza lub ogranicza czas pracy do 6 godzin, liczony ∏àcznie ze zjazdem i wyjazdem, dla pracowników przebywajàcych ca∏à zmian´ roboczà w miejscu pracy, gdzie parametry klimatyczne sà przekroczone. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8935 — 3. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym przekracza 33°C, mo˝na zatrudniç ludzi tylko w akcji ratowniczej. 4. W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny samojezdne dopuszcza si´ okreÊlenie warunków klimatycznych pracy, wyznaczajàc temperatur´ zast´pczà klimatu w sposób okreÊlony w Polskiej Normie. Dzia∏ V Zagro˝enia górnicze Rozdzia∏ 1 Postanowienia ogólne § 240. 1. Wyst´pujàce w zak∏adzie górniczym zagro˝enia rozpoznaje si´ i zwalcza. 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powo∏uje zespo∏y opiniodawcze w sprawach rozpoznawania i zwalczania zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adzie górniczym. 3. Przy rozpoznawaniu i zwalczaniu zagro˝eƒ w zak∏adach górniczych uwzgl´dnia si´ opini´ zespo∏ów, o których mowa w ust. 2. § 241. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zak∏adu górniczego powinni byç zapoznani z: 1) aktualnym stanem zagro˝eƒ wyst´pujàcych w miejscach ich pracy, Poz. 1169 czeniu na czystà substancj´ w´glowà, kierownik ruchu zak∏adu górniczego niezw∏ocznie: 1) stosuje niezb´dne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powsta∏ego zagro˝enia metanowego, 2) powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego, 3) zleca rzeczoznawcy badanie stanu zagro˝enia metanowego. § 245. 1. Przepis § 244 stosuje si´ tak˝e w przypadku stwierdzenia w pok∏adach metanowych wi´kszej metanonoÊnoÊci ni˝ maksymalne wartoÊci odpowiadajàce kategorii, do której z∏o˝e lub pok∏ad zosta∏y zaliczone na podstawie odr´bnych przepisów. 2. W wyrobiskach (pomieszczeniach) zaliczonych do odpowiednich stopni niebezpieczeƒstwa wybuchu, stan zagro˝enia metanowego analizuje si´ i kontroluje w szczególnoÊci w przypadku zmian w przewietrzaniu lub zaobserwowaniu zmian wywo∏anych wp∏ywem robót górniczych. 3. Zakres kontroli i analizy, o której mowa w ust. 2, okreÊla kierownik dzia∏u wentylacji. 4. W przypadku wzrostu stanu zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego stosuje niezb´dne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadzenia robót i ewentualnie dokonuje zmiany dotychczasowego zaliczenia do stopnia niebezpieczeƒstwa wybuchu. 2) zasadami rozpoznawania objawów zagro˝eƒ, § 246. DojÊcia do pól metanowych oznacza si´ tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegawczymi. 3) sposobami post´powania w przypadku powstania okreÊlonych zagro˝eƒ. § 247. 1. W przypadku gdy w wyrobisku zawartoÊç metanu wynosi powy˝ej 2%, niezw∏ocznie: § 242. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego powinny si´ zapoznaç z planem ratownictwa sporzàdzonym na podstawie odr´bnych przepisów. 1) wycofuje si´ ludzi z zagro˝onych wyrobisk, 2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu z planem ratownictwa oraz wprowadzonymi w nim zmianami. § 243. Opracowujàc projekty techniczne eksploatacji, o których mowa w § 41 ust. 2, w pok∏adach zaliczonych do II — IV kategorii zagro˝enia metanowego, przy równoczesnym wyst´powaniu zagro˝enia tàpaniami lub po˝arami endogenicznymi w zrobach, okreÊla si´ Êrodki zapobiegania zagro˝eniom, uwzgl´dniajàc ich wzajemne oddzia∏ywanie. Rozdzia∏ 2 Zagro˝enia metanowe § 244. W polach niemetanowych w przypadku stwierdzenia, w próbach powietrza pobranych do analizy laboratoryjnej, zawartoÊci 0,1% metanu lub powy˝ej oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny, w przypadku stwierdzenia w pok∏adzie w´gla metanonoÊnoÊci powy˝ej 0,1 m3/Mg w przeli- 2) wy∏àcza sieç elektrycznà, 3) unieruchamia maszyny i urzàdzenia, 4) zagradza wejÊcia do tych wyrobisk, 5) zawiadamia najbli˝szà osob´ dozoru ruchu. 2. Obowiàzek wy∏àczenia nie dotyczy urzàdzeƒ elektrycznych, które mogà byç eksploatowane przy dowolnej zawartoÊci metanu w powietrzu. § 248. 1. ZawartoÊç metanu w powietrzu nie powinna przekraczaç: 1) 1% — na wylocie z rejonowych pràdów powietrza, 2) 0,75% — w szybie wydechowym, mierzona zgodnie z § 271 ust. 3. 2. W razie stosowania metanometrii automatycznej, zawartoÊç metanu na wylocie z rejonowych pràdów powietrza mo˝e wynosiç 1,5%. § 249. 1. W pok∏adach w´gla prowadzi si´ badania metanonoÊnoÊci: 1) w otworach badawczych wierconych dla rozpoznania pok∏adów w´gla lub ich cz´Êci, nie rzadziej ni˝ co 100 m d∏ugoÊci otworu, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8936 — 2) w drà˝onych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach korytarzowych w udost´pnionych pok∏adach w´gla o gruboÊci powy˝ej 0,4 m, 3) w wyrobiskach korytarzowych w pok∏adach w´gla, w odst´pach nieprzekraczajàcych 200 m w p∏aszczyênie pok∏adu oraz dodatkowo w odleg∏oÊci nieprzekraczajàcej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujàcych przerwanie ciàg∏oÊci pok∏adu lub innych zaburzeƒ geologicznych, mogàcych mieç wp∏yw na wzrost metanonoÊnoÊci pok∏adu w miejscach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego. 2. Badania dla okreÊlenia metanonoÊnoÊci pok∏adów w´gla wykonuje rzeczoznawca zgodnie z opracowanà metodykà. 3. Rozpoznanie zagro˝enia metanowego badaniami kontrolnymi prowadzi si´ zgodnie z metodami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia. § 250. 1. W polach metanowych wykonuje si´, co najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia, w celu okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej — ca∏kowitej iloÊci wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wentylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych. 2. W pok∏adach metanowych wykonuje si´ w drà˝onych wyrobiskach, co najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia dla okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej. § 251. MetanowoÊç bezwzgl´dnà, ustalonà dla wyeksploatowanej w okresie kwartalnym cz´Êci pok∏adu w´gla, oznacza si´ na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk. § 252. 1. Projektujàc eksploatacj´ pok∏adów w´gla, których metanonoÊnoÊç jest wi´ksza ni˝ 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, oraz pok∏adów, nad którymi w odleg∏oÊci do 120 m lub pod którymi w odleg∏oÊci do 60 m zalegajà niewyeksploatowane pok∏ady w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej ni˝ 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych. 2. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych opracowuje si´ dla: 1) pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci jeszcze nieeksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji, 2) wyrobiska wybierkowego w pok∏adzie w´gla wraz z projektem technicznym tego wyrobiska. § 253. Projektujàc wyrobiska korytarzowe o d∏ugoÊci powy˝ej 200 m w pok∏adach w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej ni˝ 4,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk. § 254. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wykorzystywane sà dla obliczenia potrzebnej iloÊci powietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadzeniu odmetanowania i dla ustalenia innych niezb´dnych Êrodków profilaktyki metanowej. Poz. 1169 § 255. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych i korytarzowych w nierozpoznany